Αρχείο της ΕΡΤ: Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό
Εξαιρετικές θεματικές εκπομπές και ντοκιμαντέρ με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 8 έως και την Κυριακή 14 Ιουνίου 2026.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων, παρουσιάζεται ένα οπτικοακουστικό τεκμήριο εξαιρετικής ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, από το 1975. Πρόκειται για επεισόδιο της σειράς «Συνάντηση με τους δημιουργούς», αφιερωμένο στις προετοιμασίες της εμβληματικής παράστασης «Λυσιστράτη».
Επίσης, ξεχωριστό ενδιαφέρον έχουν τα αφιερώματα στο ολοκαύτωμα του Διστόμου, στις 10 Ιουνίου 1944, μέσα από μαρτυρίες κατοίκων του χωριού και επιζώντες της σφαγής, που αφηγούνται τις συγκλονιστικές εκείνες στιγμές, στην Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Παιδικής Εργασίας (12 Ιουνίου), στον συγγραφέα Κώστα Πρετεντέρη, έναν από τους σημαντικότερους δημιουργούς του κινηματογράφου, του θεάτρου, αλλά και της ελληνικής τηλεόρασης, στον ηθοποιό, σκηνοθέτη-θιασάρχη Αδαμάντιο Λεμό, στον σκηνοθέτη Ανδρέα Βουτσινά, στους ηθοποιούς Γιάννη Μιχαλόπουλο και Σαπφώ Νοταρά, και στη συγγραφέα Μαρίνα Καραγάτση.
Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ www.ert.gr/ert-arxeio/
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive
8 Ιουνίου: Αφιέρωμα στον σκηνοθέτη Ανδρέα Βουτσινά
«Βάθος πεδίου»
Ο Ανδρέας Βουτσινάς αποκαλύπτει στον Γιάννη Έξαρχο σημαντικές στιγμές της ζωής και της καριέρας του, θυμάται τα παιδικά του χρόνια στο Χαρτούμ, τα χρόνια που έζησε στην Αγγλία αλλά και τα χρόνια της Αμερικής, του ACTORS STUDIO, την πρώτη του παράσταση στο Μπροντγουέι, ενώ αναφέρεται και στη συνέχεια της επαγγελματικής πορείας του στην Ελλάδα, όπου επέστρεψε το 1976. Αφιέρωμα, παραγωγής 1995, από το Αρχείο ΕΡΤ για την επέτειο από τον θάνατο του σημαντικού Έλληνα σκηνοθέτη και ηθοποιού, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 8 Ιουνίου 2010.
Σκηνοθεσία: Έλντα Καλογρίδη
Επιμέλεια-Παρουσίαση: Γιάννης Έξαρχος
9 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων
«Συνάντηση με τους δημιουργούς» – «Λυσιστράτη»
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων, το Αρχείο της ΕΡΤ αναδεικνύει τον διαχρονικό ρόλο της Ελληνικής Ραδιοφωνίας Τηλεόρασης στη διαφύλαξη της πολιτιστικής μνήμης, παρουσιάζοντας ένα οπτικοακουστικό τεκμήριο εξαιρετικής ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, από το 1975. Πρόκειται για επεισόδιο της σειράς «Συνάντηση με τους δημιουργούς», σε σκηνοθεσία και παραγωγή του Γιώργου Εμιρζά, αφιερωμένο στις προετοιμασίες της εμβληματικής παράστασης «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη, που παρουσιάστηκε από το Εθνικό Θέατρο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου στις 26 και 27 Ιουλίου 1975. Η συγκεκριμένη εκπομπή, αν και προβλήθηκε από την ασπρόμαυρη τηλεόραση της ΕΡΤ το 1975, είχε κινηματογραφηθεί τόσο σε έγχρωμο όσο και σε ασπρόμαυρο φιλμ.
Η κάμερα καταγράφει τις πρόβες του θιάσου, τη μοναδική ατμόσφαιρα της Επιδαύρου και την προετοιμασία μιας παράστασης που έφερε την υπογραφή κορυφαίων δημιουργών της ελληνικής θεατρικής σκηνής. Τη σκηνοθεσία υπέγραφε ο Αλέξης Σολομός, τη μουσική ο Μάνος Χατζιδάκις, τη χορογραφία η Τατιάνα Βαρούτη, ενώ τα σκηνικά και τα κοστούμια είχε σχεδιάσει ο Γιώργος Βακαλό. Κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ, η Μελίνα Μερκούρη να αφηγείται αποσπάσματα από το δοκίμιο του Αλέξη Σολομού για τον Αριστοφάνη και την αττική κωμωδία, ενώ η χορογράφος Τατιάνα Βαρούτη μιλάει για την πολυετή ενασχόλησή της με τις αριστοφανικές κωμωδίες και τις επιλογές της στη χορογραφική προσέγγιση του έργου. Περιλαμβάνονται ακόμη, συνεντεύξεις του Παντελή Ζερβού, ο οποίος αναφέρεται στον ρόλο του Πρόβουλου, και της Ελένης Χαλκούση, η οποία θυμάται την ιστορική παράσταση του 1958, όταν η «Λυσιστράτη» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη σύγχρονη εποχή στην Επίδαυρο. Ξεχωριστή είναι η παρουσία της Μαίρης Αρώνη, πρωταγωνίστριας της παράστασης, την οποία παρακολουθούμε στα παρασκήνια, στο καμαρίνι της, να μιλάει για τη Λυσιστράτη ως μια πρωτοποριακή γυναικεία μορφή που συνδέει τον αγώνα για ισότητα με το διαχρονικό αίτημα της ειρήνης. Επιπλέον, το αποκατεστημένο υλικό περιλαμβάνει μοναδικά έγχρωμα πλάνα από τις πρόβες και τη νυχτερινή παράσταση στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, καθώς και σπάνιες εικόνες από την ευρύτερη περιοχή, τον αρχαιολογικό χώρο, τους θεατές και την καθημερινότητα γύρω από το φημισμένο φεστιβαλικό γεγονός του καλοκαιριού του 1975.
Πρώτη τηλεοπτική προβολή: 15 Σεπτεμβρίου 1975
Σκηνοθεσία-Παραγωγή: Γιώργος Εμιρζάς
10 Ιουνίου 1944: Το Ολοκαύτωμα του 1944
στο μαρτυρικό Δίστομο Βοιωτίας
«Αληθινά σενάρια» – Μαρτυρικά χωριά: Δίστομο»
Αφιέρωμα στη σφαγή του Διστόμου. Μια τηλεοπτική περιήγηση στο χωριό του Διστόμου, στον χώρο τουΜουσείου Θυμάτων Ναζισμού, καθώς και άλλα τοπόσημα που συνδέονται με τα γεγονότα της σφαγής. Κάτοικοι του χωριού, επιζώντες της σφαγής, δίνουν τη δική τους μαρτυρία για τις συγκλονιστικές εκείνες στιγμές. Μιλούν οι κάτοικοι: Διομήδης Σφουντούρης, Θωμάς Μπούρας, Λουκάς Φιλίππου, Ευφροσύνη Περγαντά, Ευσταθία Κίνια, Ηλίας Σταθάς, Λουκάς Ζήσης, η αντιπρόεδρος της δημοτικής κοινότητας Διστόμου, Χρυσούλα Σφουντούρη, και ο δήμαρχος Διστόμου-Αράχοβας-Αντίκυρας, Γιάννης Πατσαντάρας. Προβάλλονται αρχειακό οπτικοακουστικό υλικό καθώς και πλάνα από το ντοκιμαντέρ «Ένα τραγούδι για τον Αργύρη», στο οποίο περιλαμβάνεται και η μαρτυρία του Αργύρη Σφουντούρη, ο οποίος επέζησε της σφαγής και έζησε στη συνέχεια στην Ελβετία. Αναφορά γίνεται και στις περιπτώσεις Γερμανών που βοήθησαν τους κατοίκους και σε άλλα μαρτυρικά χωριά (Πύργοι Εορδαίας, Κομμένο Άρτας). Περιλαμβάνονται οι μαρτυρίες των Μανώλη Νικόλτσιου και Ανέστη Μιχαηλίδη, κατοίκων Πύργων Εορδαίας, καθώς και των κατοίκων Κομμένου Άρτας Ηλία Λάμπρη, Χρήστου Δήμου, Χριστίνας Δήμου, Μαρίας Λάμπρη, Κωνσταντίνου Αντωνίου, Γιώργου Παππά και Δημήτρη Βλαχοπάνου, φιλολόγου. Τέλος, γίνεται αναφορά στο ζήτημα του δικαστικού αγώνα των κατοίκων του Διστόμου στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για αποζημίωση/ηθική ικανοποίηση για τη σφαγή.
Δημοσιογραφική έρευνα-παρουσίαση: Νίκος Ασλανίδης
Σκηνοθεσία: Γιώργος Μπότσος
Εσωτερική παραγωγή: ΕΤ3 (2011)
10 Ιουνίου: Αφιέρωμα στον ηθοποιό Γιάννη Μιχαλόπουλο
«Το Θέατρο της Δευτέρας» – «Η μέθοδος των τριών»
Για τα δέκα χρόνια από τον θάνατο του ηθοποιού Γιάννη Μιχαλόπουλου, στις 10 Ιουνίου 2016, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει από το «Το Θέατρο της Δευτέρας» το θεατρικό έργο του Σπύρου Μελά «Η μέθοδος των τριών», σε σκηνοθεσία Αντώνη Αντωνίου και τηλεσκηνοθεσία Στέλιου Ράλλη, που μεταδόθηκε τον Δεκέμβριο του 1978. Πρόκειται για μια απολαυστική κωμωδία, στην οποία πρωταγωνιστεί ο Γιάννης Μιχαλόπουλος, ερμηνεύοντας υποδειγματικά τον ρόλο του κεντρικού ήρωα, Γιώργου Σπανού. Πλάι του η Μαρία Αλιφέρη και μια πλειάδα άλλων γνωστών ηθοποιών. Το έργο του «Η μέθοδος των τριών», που γράφτηκε μέσα στην Κατοχή, το 1942, ως αντίδοτο στη σκοτεινή εποχή, πραγματεύεται με χιούμορ και διεισδυτικότητα τις ανθρώπινες σχέσεις και τα αδιέξοδα του γάμου. Ο Σπύρος Μελάς χρησιμοποιεί τη «μέθοδο των τριών» (έναν όρο δανεισμένο από τα μαθηματικά) για να δείξει πώς η παρουσία ενός ανταγωνιστή ή ενός εξωτερικού παράγοντα μπορεί να αναθερμάνει το ενδιαφέρον ή να αποκαλύψει την αλήθεια πίσω από τα προσχήματα. Τα σκηνικά και τα κοστούμια του έργου είναι του Γιάννη Κύρου, ενώ τη μουσική υπογράφει ο Ζακ Μεναχέμ. Στον ρόλο της μητέρας της Ντέντης εμφανίζεται η Σαπφώ Νοταρά (Ευλαλία).
11 Ιουνίου: Αφιέρωμα στη Σαπφώ Νοταρά
«Η μηχανή του χρόνου»
Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς εκπομπών «Η μηχανή του χρόνου» είναι αφιερωμένο στην ηθοποιό Σαπφώ Νοταρά, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 11 Ιουνίου 1985, και παρουσιάζει τη ζωή και την πορεία της στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Γίνεται αναφορά στα παιδικά και νεανικά της χρόνια, στη ζωή της στην Κρήτη και στην Αθήνα, στις σπουδές της στην Εμπορική Σχολή, και στη συνέχεια στο καλλιτεχνικό της ξεκίνημα στο θέατρο και στις συνεργασίες της με τη Γεωργία Βασιλειάδου, την Έλλη Λαμπέτη, την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Παρουσιάζεται η καριέρα της Σαπφώς Νοταρά στον κινηματογράφο, με αναφορά στους ρόλους που έπαιζε, τις ταινίες με τις οποίες καταξιώθηκε, ενώ σχολιάζεται και το προσωπικό παράπονό της για τους ρόλους που της έδιναν. Ακόμη γίνεται λόγος για την προσωπική της ζωή, τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά της, με ιδιαίτερη αναφορά στη χαρακτηριστική φωνή της. Για την ηθοποιό μιλούν οι συνάδελφοί της Γιάννης Βογιατζής, Γιώργος Πάντζας, Άννα Φόνσου, Μαρία Κωνσταντάρου, Σπύρος Μπιμπίλας, αλλά και στενοί της φίλοι, όπως ο ποιητής Γιώργος Χρονάς, ο συγγραφέας Κώστας Παναγιωτόπουλος, ο συγγραφέας Γιώργος Μανιώτης, ο ποιητής Γιάννης Κοντός και ο δημοσιογράφος Αντώνης Πρέκας. Προβάλλεται πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό, μεταξύ των οποίων πλάνα από την παράσταση «Εκκλησιάζουσες» του 1967 στο Θέατρο Λυκαβηττού, καθώς και φωτογραφικό υλικό από το αρχείο της οικογένειας Νοταρά.
Σκηνοθεσία: Γιώργος Νταούλης
Αρχισυνταξία: Δημήτρης Πετρόπουλος
Παρουσίαση: Χρίστος Βασιλόπουλος
Παραγωγή: 2012
12 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Παιδικής Εργασίας
«Τα όνειρα που γίνανε ζωή» – «Παιδική εργασία»
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Τα όνειρα που γίνανε ζωή» με τίτλο «Παιδική εργασία», που είναι αφιερωμένο στο ζήτημα της παιδικής εκμετάλλευσης και εργασίας από τα τέλη του 19ου αιώνα έως και σήμερα. Στην εκπομπή παρουσιάζεται μια αναδρομή στις ρίζες της παιδικής εργασίας στη Δυτική Ευρώπη κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση και περιγράφονται οι συνθήκες που επικράτησαν με την πάροδο του χρόνου, τόσο στις ευρωπαϊκές και δυτικές χώρες όσο και στις χώρες του Τρίτου Κόσμου.
Η εκπομπή, παραγωγής 2003, θίγει παράλληλα τα θέματα της παιδικής εκμετάλλευσης και εργασίας στην Ελλάδα από τις αρχές του 20ού αιώνα μέσα από τις μεγάλες οικονομικές και γεωπολιτικές ταραχές, πολέμους, καταστροφές μέχρι και τη σύγχρονη εποχή, καθώς και το ζήτημα της παιδικής εργασίας των προσφύγων που βρίσκουν καταφύγιο στις χώρες της αναπτυγμένης Δύσης.
Έρευνα: Νίκος Αξαρλής
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Διονύσης Γρηγοράτος
12 Ιουνίου: Αφιέρωμα στον ηθοποιό, σκηνοθέτη
και θιασάρχη Αδαμάντιο Λεμό
«Περισκόπιο»
Συμπληρώνονται 20 χρόνια από τον θάνατο του Αδαμαντίου Λεμού, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 12 Ιουνίου 2006. Στην εκπομπή «Περισκόπιο», παραγωγής 1986, ο Λεμός κάνει αναδρομή στην καλλιτεχνική πορεία του, ξεκινώντας από τα πρώτα χρόνια του στη Δραματική Σχολή μέχρι τη συνάντησή του με τον Κάρολο Κουν το 1939, που στάθηκε καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία του, αλλά και τη διακοπή της συνεργασίας τους λόγω του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, στον οποίο συμμετείχε ενεργά.
Αναφέρεται, επίσης, στο διάστημα που ήταν σκηνοθέτης στο Συγκρότημα Ψυχαγωγίας των Ενόπλων Δυνάμεων στο Κάιρο, στα «Διονύσια της Καλλιθέας», όπου ανέβασε έργα νέων συγγραφέων, όπως του Γεράσιμου Σταύρου, του Τάκη Γαλανού και του Σωτήρη Πατατζή. Ακόμη, μιλάει για τη δημιουργία του Κυπριακού Επαγγελματικού Θεάτρου και του Μακεδονικού Θεάτρου, αλλά και για την απόφαση που πήραν με τη σύζυγό του, Μαίρη, να πάνε στο Μανχάταν των ΗΠΑ, όπου δημιούργησαν τον Οργανισμό Ελληνικού Θεάτρου Αμερικής. Όπως εξηγεί, όμως, η Δικτατορία των Συνταγματαρχών τον ανάγκασε να κλείσει τον Οργανισμό και να αφιερωθεί στον αγώνα κατά της Χούντας. Τέλος, αναφέρεται στην επιστροφή του στην Ελλάδα και στην προσφορά του στο θέατρο μέσα από το Πνευματικό Κέντρο που δημιούργησε Ηλιούπολη. Για το σπουδαίο έργο του Αδαμάντιου Λεμού μιλάει στην εκπομπή ο θεατρικός συγγραφέας Ιάκωβος Καμπανέλλης.
Σκηνοθεσία: Γιώργος Σκαλενάκης
13 Ιουνίου 2026: Αφιέρωμα – 100 χρόνια Κώστας Πρετεντέρης (1926-2026)
«Σε χρόνο TV»
Με αφορμή τη συμπλήρωση, φέτος, 100 χρόνων από τη γέννηση του σημαντικού συγγραφέα Κώστα Πρετεντέρη, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει μια εκπομπή-αφιέρωμα σ’ έναν από τους σημαντικότερους δημιουργούς του κινηματογράφου, του θεάτρου, αλλά και της ελληνικής τηλεόρασης. Ειδικότερα, η Μάριον Μιχελιδάκη φιλοξενεί στην εκπομπή «Σε χρόνο TV» τον γιο του, Γιάννη Πρετεντέρη, καθώς και τους ηθοποιούς Κατερίνα Γιουλάκη, Γιάννη Μιχαλόπουλο, Γιάννη Βογιατζή, τον συγγραφέα Λάκη Μιχαηλίδη και τον ηθοποιό και παρουσιαστή Φώτη Σεργουλόπουλο, οι οποίοι μοιράζονται προσωπικές αναμνήσεις και ιστορίες από τη συνεργασία τους μαζί του. Μέσα από αρχειακό υλικό, συνεντεύξεις, φωτογραφίες και αποσπάσματα από δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές όπως, η «Κοκκορόμυαλη», «Ο κύριος συνήγορος», «Η γειτονιά», «Τα παιδιά του Ζεβεδαίου», «Ονειροπαρμένος» και «Ο δρόμος», παρουσιάζεται η πορεία και η σημαντική προσφορά του στην ελληνική τηλεόραση. Οι καλεσμένοι αναδεικνύουν το συγγραφικό του ταλέντο, το χιούμορ, την ευφυΐα και τον καθοριστικό ρόλο του στην επιτυχία πολλών ηθοποιών και τηλεοπτικών παραγωγών. Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη συμβολή του ως στιχουργού, με ζωντανές ερμηνείες τραγουδιών σε στίχους του από τη Λένα Αλκαίου. Η εκπομπή φωτίζει, επίσης, στοιχεία της προσωπικής του ζωής, τις φιλίες και τις συνεργασίες του, ιδιαίτερα με τον Ασημάκη Γιαλαμά, ενώ κλείνει με αναφορές στην ασθένεια, στον θάνατό του το 1978 και στη διαχρονική αξία του έργου του στην ελληνική καλλιτεχνική δημιουργία.
Παρουσίαση: Μάριον Μιχελιδάκη
Σκηνοθεσία: Αντώνης Μακαρώνας
Παραγωγή: 2005
14 Ιουνίου 2022: Θάνατος της συγγραφέως
Μαρίνας Καραγάτση
«Μονόγραμμα»
Η συγγραφέας Μαρίνα Καραγάτση, η κόρη του λογοτέχνη Μ. Καραγάτση και μητέρα του ηθοποιού και σκηνοθέτη Δημήτρη Τάρλοου, πέθανε στα 88 της χρόνια, στις 14 Ιουνίου 2024. Γεννήθηκε ως Μαρίνα Ροδοπούλου στην Αθήνα, το 1936. Μητέρα της ήταν η Ανδριώτισσα ζωγράφος, Νίκη Καραγάτση. Στην αυτοβιογραφική εκπομπή «Μονόγραμμα», παραγωγής 2018, αφηγείται την ιστορία και τη ζωή της ευρύτερης οικογένειάς της. Εξομολογείται προσωπικά της βιώματα και επιρροές που την καθόρισαν, αφού μεγάλωσε σ’ ένα σπίτι με έντονες καλλιτεχνικές ανησυχίες και συναναστράφηκε τα μεγάλα πνεύματα της Ελλάδας, σημαντικούς εκπροσώπους της λεγόμενης γενιάς του ’30. Κάνει αναφορά στο βιβλίο της, «Το ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι», το οποίο εξέδωσε το 2008.
Το μυθιστόρημα βασίστηκε στα οικογενειακά της βιώματα και κινητήριος δύναμη για την ενασχόλησή της με τη συγγραφή, ήταν η Ανδριώτισσα υπηρέτριά τους, η Λασκάρω, που για εκείνη ήταν -όπως λέει- δεύτερη μάνα της. Το βιβλίο αγαπήθηκε από το κοινό και τους κριτικούς και απέσπασε το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω», το 2009. Το «Ευχαριστημένο» διασκευάστηκε θεατρικά από τον γιο της, Δημήτρη Τάρλοου, και παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο Θέατρο Πορεία, απ’ όπου παρακολουθούμε στιγμιότυπα.
Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης
Σκηνοθεσία: Χρίστος Ακρίδας
