Αρχείο της ΕΡΤ: Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό

Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 15 έως και την Κυριακή 21 Ιουνίου 2026.

Τριάντα δύο χρόνια συμπληρώνονται στις 15 Ιουνίου από τον θάνατο του κορυφαίου συνθέτη Μάνου Χατζιδάκι και το Αρχείο της ΕΡΤ, τιμώντας τη μνήμη του, παρουσιάζει ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στον Μουσικό Αύγουστο, το πρώτο καλοκαιρινό φεστιβάλ που διοργανώθηκε το 1980 και το 1981, στο Ηράκλειο Κρήτης, με εμπνευστή τον ίδιο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν, επίσης, οι εκπομπές-αφιερώματα στον συνθέτη και δεξιοτέχνη του μπουζουκιού Στέλιο Βαμβακάρη, στον ποιητή και οραματιστή της Δελφικής Ιδέας, Άγγελο Σικελιανό, στην ποιήτρια Μάτση Χατζηλαζάρου, στην Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου), στην Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής (21 Ιουνίου), στα εγκαίνια του ξενοδοχείου «Μον Παρνές» (17 Ιουνίου 1961) και στην παράσταση «Η τύχη της Μαρούλας», που ανέβηκε, το 1974, στο Θερινό Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ www.ert.gr/ert-arxeio/ 
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

15 Ιουνίου 1994: Θάνατος του Μάνου Χατζιδάκι
Μουσικός Αύγουστος 1981, Ηράκλειο Κρήτης

Ο Μουσικός Αύγουστος, το πρώτο καλοκαιρινό φεστιβάλ που διοργανώθηκε το 1980 και το 1981, στο Ηράκλειο Κρήτης, με εμπνευστή τον Μάνο Χατζιδάκι, ήταν ένα καλλιτεχνικό φεστιβάλ με κύριο σκοπό την ανάδειξη παλαιών και νέων ρευμάτων στη μουσική, στον χορό, στον κινηματογράφο, στη ζωγραφική και στο θέατρο, με τη συμμετοχή σπουδαίων Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Για εκείνη την περίοδο, ένα πολιτιστικό κίνημα με απήχηση σε όλη την Ελλάδα παρόμοιο με τις «Μουσικές Γιορτές», που επίσης καθιέρωσε ο συνθέτης το 1979 στα Ανώγεια της Κρήτης.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει τη συναυλία με έργα του Μάνου Χατζιδάκι, που δόθηκε στο Μικρό Θέατρο Κήπου στο Ηράκλειο της Κρήτης, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Μουσικού Αύγουστου 1981. Ερμηνεύουν ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς και η μεσόφωνος Κική Μορφονιού. Συμμετέχει η Χορωδία του Τρίτου Προγράμματος, υπό τη διεύθυνση του Αντώνη Κοντογεωργίου.
Παίζει μικρό ορχηστρικό σύνολο του Τρίτου Προγράμματος. Διευθύνει και παίζει πιάνο ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος προλογίζει την εκδήλωση. Ακούγονται τα έργα «Καπετάν Μιχάλης», «Αποστολή» (καντάτα για μέτζο σοπράνο), «Μεγάλος Ερωτικός», «Αμοργός», «Τα Πινδαρικά». Αξίζει να σημειωθεί ότι το έργο «Τα Πινδαρικά» ή «Τα εκ Πινδάρου Παιανίζοντα», ένας μικρός κύκλος τραγουδιών για δύο λυρικές φωνές βασισμένα στην ποίηση του Πινδάρου, ολοκληρώθηκε για να παρουσιαστεί ζωντανά στη συναυλία αυτή στο Ηράκλειο της Κρήτης. Την ίδια ημέρα, ο Μάνος Χατζιδάκις παρουσίασε, επίσης για πρώτη φορά μπροστά σε κοινό, έξι μελοποιημένα μέρη από την «Αμοργό» του Νίκου Γκάτσου, καθώς, όπως και ο ίδιος αναφέρει στη διάρκεια της συναυλίας, η μελοποίηση δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί.
Η συναυλία μεταδόθηκε μαγνητοσκοπημένη από την ΕΡΤ.

Σκηνοθεσία: Στέλιος Ράλλης

16 Ιουνίου: Αφιέρωμα στην ποιήτρια Μάτση Χατζηλαζάρου
«Γυναικεία πορτρέτα»

Το πορτρέτο της ποιήτριας Μάτσης Χατζηλαζάρου, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 16 Ιουνίου 1987, σε σενάριο και σκηνοθεσία Φρίντας Λιάππα. Η ποιήτρια μιλάει στον Φίλιππο Βλάχο για τη ζωή της, αλλά και το ποιητικό έργο της. Αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στη σχέση της με τον υπερρεαλιστή ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκο, στην εγκατάστασή της στο Παρίσι, στη γνωριμία της με τον Pablo Picasso και απαγγέλλει αποσπάσματα από το έργο της. Ακούγεται απόσπασμα από την εκπομπή του Μάνου Χατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα «Ο Μελαχρινός Έρως, το Εκκρεμές και η Μάτση των Ονείρων».

Σκηνοθεσία – σενάριο: Φρίντα Λιάππα
Έτος παραγωγής: 1984

17 Ιουνίου 1961: Εγκαίνια του ξενοδοχείου «Μον Παρνές»
Ελληνικά Επίκαιρα

Ο φακός των Ελληνικών Επικαίρων μάς μεταφέρει 65 χρόνια πριν, στα λαμπερά εγκαίνια του ξενοδοχείου «Μον Παρνές» στην Πάρνηθα. Παρακολουθούμε πλάνα με τον υπουργό παρά τη Προεδρία της Κυβέρνησης, Κωνσταντίνο Τσάτσο, να πραγματοποιεί τα επίσημα εγκαίνια του νέου ξενοδοχείου, παρουσία επισήμων και πλήθους κόσμου, στη συνέχεια πλάνα από τη δεξίωση που δόθηκε παρουσία του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και, τέλος, πλάνα των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων του συγκροτήματος.

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
(www.facebook.com/ERTarchive)

17 Ιουνίου 2019: Θάνατος του Στέλιου Βαμβακάρη
«Ελληνικό τραγούδι»

Επεισόδιο από τη μουσική σειρά «Ελληνικό τραγούδι», που επιμελείται και παρουσιάζει ο Θωμάς Μπακαλάκος. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο, παραγωγής 1995, φιλοξενείται ο συνθέτης και δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Στέλιος Βαμβακάρης. Ο Θωμάς Μπακαλάκος τον συναντά στον προσωπικό του χώρο, όπου συνήθως απομονώνεται για να γράψει τα τραγούδια του.
Ο Στέλιος Βαμβακάρης θυμάται το ξεκίνημά του, δίπλα στον πατέρα του, Μάρκο Βαμβακάρη, τα πρώτα τραγούδια που ηχογράφησαν μαζί, ενώ μιλάει για τη συνεργασία του με καλλιτέχνες, όπως οι  Πόλυ Πάνου, Καίτη Γκρέυ, Νίκος Ξυλούρης, Γιώργος Νταλάρας, Μανώλης Αγγελόπουλος, Βαγγέλης Περπινιάδης κ.ά. Αναφέρεται, επίσης, στην πρώτη του δισκογραφική δουλειά, αλλά και στην αμφισβήτηση που βίωσε, όταν κάποιοι είπαν ότι τα τραγούδια δεν ήταν δικά του αλλά του πατέρα του. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στον δίσκο «Ρομαντικοί Παραβάτες – Η φαντασία στην εξουσία», που είχε κυκλοφορήσει εκείνο το διάστημα, στην οποία συνεργάστηκε με τους Παύλο Σιδηρόπουλο, Περικλή Χαρβά, Δέσποινα Γλέζου, Πάνο Σαββόπουλο, Louisiana Red και Θανάση Γκαϊφύλια. Τέλος, αναφέρεται στη Σύρο, γενέθλιο τόπο του πατέρα του, την οποία αγαπάει πολύ και επισκέπτεται συχνά, αφού, όπως αποκαλύπτει, τον εμπνέει για να γράφει τραγούδια. Παράλληλα, ο Στέλιος Βαμβακάρης ερμηνεύει δικά του τραγούδια, αλλά και μερικές από τις μεγάλες επιτυχίες του πατέρα του, Μάρκου Βαμβακάρη.

Σκηνοθεσία: Δημήτρης Τσίλης

18 Ιουνίου 1974: «Η τύχη της Μαρούλας» στο Θερινό Θέατρο Τέχνης

Απόσπασμα από την παράσταση «Η τύχη της Μαρούλας», βασισμένη στο ομότιτλο έργο του Δημητρίου Κορομηλά, που έκανε πρεμιέρα στις 7 Ιουνίου 1974 στο Θερινό Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Καρόλου Κουν. Πρωταγωνιστούν οι ηθοποιοί: Ρένη Πιττακή, Γιάννης Μόρτζος, Νίκος Μπουσδούκος, Πάνος Ζαργάνης, Βασίλης Παπαβασιλείου, Πάνος Χρυσικάκος, Γιώργος Αρμένης, Ειρήνη Ιγγλέση, Αννίτα Σαντοριναίου κ.ά.
Το απόσπασμα της παράστασης καταγράφτηκε από το ΕΙΡΤ στις 18 Ιουνίου 1974 για τις ανάγκες της εβδομαδιαίας θεατρικής τηλεοπτικής εκπομπής του Σταμάτη Φιλιππούλη «Τα φώτα της ράμπας».

19 Ιουνίου 1951: Θάνατος του ποιητή Άγγελου Σικελιανού

Ντοκιμαντέρ, παραγωγής 1981, αφιερωμένο στη ζωή και στο έργο του ποιητή Άγγελου Σικελιανού. Παρατίθενται βιογραφικά στοιχεία που αφορούν στο οικογενειακό του δέντρο και στη γνωριμία με την πρώτη του γυναίκα, την Αμερικανίδα Εύα Πάλμερ. Γίνεται εκτενής αναφορά σε αυτούς τους δύο οραματιστές της Δελφικής Ιδέας, στη διοργάνωση των Δελφικών Εορτών στους Δελφούς το 1927 και το 1930, αλλά και στη συνολική προσφορά τους στην πνευματική ζωή της χώρας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον επικήδειο παιάνα που απήγγειλε ο Σικελιανός, το 1943, στην κηδεία του Κωστή Παλαμά, ενώ γίνεται, επίσης, αναφορά στα εμπόδια που τέθηκαν στη βράβευση του ποιητή με το Βραβείο Νόμπελ.
Για τον ποιητή μιλούν ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, η χορογράφος Κούλα Πράτσικα, η δεύτερη γυναίκα του Αγγέλου Σικελιανού, Άννα Καραμάνη-Σικελιανού και ο ζωγράφος Σπύρος Βασιλείου. Ακόμη, κάτοικοι της Λευκάδας δίνουν τη δική τους μαρτυρία για τη ζωή του Άγγελου και της Εύας Σικελιανού στο νησί.
Κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ ακούγονται ηχογραφημένα αποσπάσματα από απαγγελίες του ποιητή, ηχητικό ντοκουμέντο με την Εύα Πάλμερ να μιλάει για το κοινό τους όραμα για τη Δελφική Ιδέα, ενώ περιλαμβάνεται σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό από τις Δελφικές Εορτές.

Σκηνοθεσία: Μαρία Κουτσούρη

20 Ιουνίου: Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων
«Ιστορικοί Περίπατοι»
«Μικρασιάτες πρόσφυγες στην Ελλάδα πριν και μετά το 1922»

Η δημοσιογράφος Μαριλένα Κατσίμη και ο ιστορικός Νίκος Ανδριώτης περιηγούνται σε προσφυγικές συνοικίες της Αθήνας, αξιοποιώντας πλούσιο αρχειακό υλικό, για να παρουσιάσουν την πορεία των προσφύγων από την άφιξή τους έως την αποκατάστασή τους.
Αρχικά γίνεται αναφορά στα προσφυγικά ρεύματα του 19ου αιώνα και στις πρώτες προσπάθειες αποκατάστασης προσφύγων από το ελληνικό κράτος.
Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι μετακινήσεις πληθυσμών κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους και οι αφίξεις προσφύγων από τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και τη Ρωσία, με έμφαση στους πρόσφυγες που έφτασαν μετά την Καταστροφή της Σμύρνης.
Το ντοκιμαντέρ αναλύει τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν η Αθήνα και ο Πειραιάς λόγω της μαζικής άφιξης προσφύγων, καθώς και τα μέτρα που έλαβαν το κράτος και η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) για τη στέγαση, την περίθαλψη και την επαγγελματική τους αποκατάσταση. Παρουσιάζεται, επίσης, η δημιουργία νέων προσφυγικών συνοικισμών, όπως ο Βύρωνας, η Καισαριανή, η Νέα Ιωνία και η Κοκκινιά, καθώς και οι προσφυγικές πολυκατοικίες της Λεωφόρου Αλεξάνδρας.
Τέλος, εξετάζεται η ένταξη των Μικρασιατών στην ελληνική κοινωνία, τα στερεότυπα που αντιμετώπισαν, η συμβολή τους στην οικονομία και στην πολιτική ζωή, καθώς και η διατήρηση της πολιτιστικής τους κληρονομιάς και της ιστορικής μνήμης.

Σκηνοθεσία: Έλενα Λαλοπούλου
Παρουσίαση – αρχισυνταξία: Μαριλένα Κατσίμη
Έτος παραγωγής: 2018

21 Ιουνίου: Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής
«Οι μουσικοί του κόσμου» – «Το ρεμπέτικο των ξένων»

Ο Λεωνίδας Αντωνόπουλος συνομιλεί με τον Bob Brozman, διεθνούς φήμης μουσικολόγο και κιθαρίστα, ο οποίος μοιράζεται τις απόψεις του για τη διαχρονική απήχηση του ρεμπέτικου. Συναντά, επίσης, το ολλανδικό συγκρότημα Palio-Parea, το οποίο παίζει ρεμπέτικα τραγούδια και μελοποιεί ποιήματα του Καβάφη.
Ακόμη, συνομιλεί με τα μέλη του ερασιτεχνικού συγκροτήματος Meraklides και παρευρίσκεται στην ετήσια συνάντηση που πραγματοποιείται στην Ύδρα, συγκεντρώνοντας λάτρεις του ρεμπέτικου απ’ όλο τον κόσμο. Εκεί μιλάει με τη Ρένα Στάμου, τραγουδίστρια που έζησε από κοντά ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του ρεμπέτικου, η οποία αφηγείται στην κάμερα της εκπομπής τη συγκλονιστική προσωπική διαδρομή της.

Σκηνοθεσία: Χρήστος Μπάρμπας
Έτος παραγωγής: 2005