Μετά τον απολογισμό της προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα και σε συνέχεια του αιτήματος των Ευρωπαίων ηγετών τον Ιούνιο του 2018 για την προστασία των δημοκρατικών καθεστώτων της Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ύπατη Εκπρόσωπος καθορίζουν συγκεκριμένα μέτρα για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, στα οποία περιλαμβάνονται η δημιουργία συστήματος ταχείας ειδοποίησης και η στενή παρακολούθηση της εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας που υπογράφηκε από τις διαδικτυακές πλατφόρμες. Το σχέδιο δράσης προβλέπει επίσης αύξηση των πόρων που διατίθενται γι’ αυτόν τον σκοπό.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος και αντιπρόεδρος της Επιτροπής Φεντερίκα Μογκερίνι δήλωσε: «Μια υγιής δημοκρατία βασίζεται στον ανοικτό, ελεύθερο και δίκαιο δημόσιο διάλογο. Είναι καθήκον μας να προστατεύουμε τον χώρο αυτό και να μην επιτρέπουμε σε κανέναν να διαδίδει παραπληροφόρηση που καλλιεργεί μίσος, διχασμό και δυσπιστία απέναντι στη δημοκρατία. Ως Ευρωπαϊκή Ένωση, αποφασίσαμε να δράσουμε από κοινού και να ενισχύσουμε την απόκρισή μας, να προωθήσουμε τις αρχές μας, να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα των κοινωνιών μας, εντός των συνόρων μας αλλά και στις γειτονικές χώρες. Είναι ο ευρωπαϊκός τρόπος να ανταποκριθούμε σε μία από τις βασικές προκλήσεις της εποχής μας.»
Ο Άντρους Άνσιπ, αντιπρόεδρος της Επιτροπής αρμόδιος για την ψηφιακή ενιαία αγορά, δήλωσε: «Πρέπει να είμαστε ενωμένοι· να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να προστατεύσουμε τις δημοκρατίες μας ενάντια στην παραπληροφόρηση. Έχουμε διαπιστώσει απόπειρες παρέμβασης σε εκλογές και δημοψηφίσματα, και διαθέτουμε στοιχεία που υποδεικνύουν τη Ρωσία ως κύρια πηγή αυτών των εκστρατειών. Για την αντιμετώπιση αυτών των απειλών, προτείνουμε τη βελτίωση του συντονισμού με τα κράτη μέλη μέσω ενός συστήματος ταχείας ειδοποίησης, την ενίσχυση των ομάδων μας που εργάζονται με σκοπό την αποκάλυψη της παραπληροφόρησης, την αύξηση της στήριξης στα μέσα επικοινωνίας και στους ερευνητές, και ζητούμε από τις διαδικτυακές πλατφόρμες να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους. Η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης απαιτεί συλλογική προσπάθεια.»
Ενίσχυση του εντοπισμού, της αντίδρασης και της ευαισθητοποίησης
Το σχέδιο δράσης — που καταρτίστηκε σε στενή συνεργασία με την επίτροπο Δικαιοσύνης, καταναλωτών και ισότητας των φύλων Βιέρα Γιούροβα· τον αρμόδιο για την Ένωση Ασφάλειας επίτροπο Τζούλιαν Κινγκ και την επίτροπο Ψηφιακής Οικονομίας και Κοινωνίας Μαρίγια Γκάμπριελ — επικεντρώνεται σε τέσσερις τομείς καθοριστικής σημασίας για την αποτελεσματική ανάπτυξη των ικανοτήτων της ΕΕ και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της ΕΕ:
- Βελτίωση του εντοπισμού: οι Ειδικές Ομάδες Στρατηγικής Επικοινωνίας και η Μονάδα Ανάλυσης Υβριδικών Απειλών της ΕΕ που υπάγονται στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), καθώς και οι αντιπροσωπείες της ΕΕ στις γειτονικές χώρες, θα ενισχυθούν σημαντικά με επιπλέον εξειδικευμένο προσωπικό και εργαλεία ανάλυσης δεδομένων. Ο προϋπολογισμός στρατηγικής επικοινωνίας της ΕΥΕΔ για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την ευαισθητοποίηση για τον αρνητικό της αντίκτυπο αναμένεται να υπερδιπλασιαστεί, από €1,9 εκατ. το 2018 σε €5 εκατ. το 2019. Τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να συμπληρώσουν τα εν λόγω μέτρα ενισχύοντας τα δικά τους μέσα για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.
- Συντονισμένη αντίδραση: θα δημιουργηθεί ειδικό σύστημα ταχείας ειδοποίησης μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κρατών μελών ώστε να διευκολύνεται η ανταλλαγή δεδομένων και αξιολογήσεων των εκστρατειών παραπληροφόρησης και να παρέχονται ειδοποιήσεις σχετικά με τις απειλές παραπληροφόρησης σε πραγματικό χρόνο. Επίσης, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη θα επικεντρωθούν στην προορατική και αντικειμενική προβολή των αξιών και των πολιτικών της Ένωσης.
- Διαδικτυακές πλατφόρμες και φορείς: οι υπογράφοντες τον κώδικα δεοντολογίας θα πρέπει να υλοποιήσουν γρήγορα και αποτελεσματικά τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο του κώδικα, εστιάζοντας σε επείγουσες δράσεις που αφορούν τις ευρωπαϊκές εκλογές του 2019. Αυτές περιλαμβάνουν, ειδικότερα, τη διασφάλιση της διαφάνειας της πολιτικής διαφήμισης, την ενίσχυση των προσπαθειών για κλείσιμο των ενεργών ψεύτικων λογαριασμών, την επισήμανση των μη ανθρώπινων αλληλεπιδράσεων [μηνυμάτων που διαδίδονται αυτόματα από αυτοματοποιημένα προγράμματα («μποτ»)] και τη συνεργασία με ελεγκτές γεγονότων και πανεπιστημιακούς ερευνητές για τον εντοπισμό των εκστρατειών παραπληροφόρησης και για την ευρύτερη προβολή και διάδοση του διακριβωμένου περιεχομένου. Η Επιτροπή, με τη συνδρομή της ομάδας των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, θα διασφαλίσει τη στενή και διαρκή παρακολούθηση της υλοποίησης των δεσμεύσεων.
- Ευαισθητοποίηση και ενδυνάμωση των πολιτών: εκτός από τις στοχευμένες εκστρατείες ευαισθητοποίησης, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη θα προωθήσουν τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας με τη βοήθεια ειδικών προγραμμάτων. Θα δοθεί στήριξη στις εθνικές διεπιστημονικές ομάδες ανεξάρτητων ελεγκτών γεγονότων και ερευνητών για να εντοπίζουν και να αποκαλύπτουν εκστρατείες παραπληροφόρησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τέλος, η Επιτροπή υποβάλλει επίσης σήμερα έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο μετά την παρουσίαση της ανακοίνωσής της τον Απρίλιο του 2018.
Τα επόμενα βήματα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Ύπατη Εκπρόσωπος θα αναπτύξουν και θα εφαρμόσουν τα μέτρα που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Το σύστημα ταχείας ειδοποίησης θα δημιουργηθεί έως τα τέλη Μαρτίου του 2019, ενόψει των ευρωπαϊκών εκλογών. Θα συμπληρωθεί με περαιτέρω ενίσχυση των σχετικών πόρων.
Οι υπογράφοντες τον κώδικα δεοντολογίας θα πρέπει να υποβάλουν στην Επιτροπή έως τα τέλη του 2018 την πρώτη έκθεση ενημέρωσης όσον αφορά την εφαρμογή, την οποία η Επιτροπή θα δημοσιεύσει στα τέλη Ιανουαρίου του 2019. Από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο, οι διαδικτυακές πλατφόρμες θα πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις στην Επιτροπή σε μηνιαία βάση. Επίσης, η Επιτροπή θα προβεί σε ολοκληρωμένη αξιολόγηση της εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας κατά τους πρώτους 12 μήνες. Σε περίπτωση που η εφαρμογή και η επίδραση του κώδικα δεοντολογίας δεν κριθούν ικανοποιητικές, η Επιτροπή μπορεί να προτείνει περαιτέρω μέτρα, μεταξύ άλλων κανονιστικού χαρακτήρα.
Ιστορικό
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει ενεργά την παραπληροφόρηση από το 2015. Κατόπιν απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Μάρτιο του 2015, με σκοπό την «αντίδραση στην εκστρατεία παραπληροφόρησης της Ρωσίας», συστάθηκε η ειδική ομάδα East StratCom στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Η ειδική ομάδα, σε συνδυασμό με τις αντίστοιχες υπηρεσίες της Επιτροπής, επικεντρώνεται στην αποτελεσματική προβολή των πολιτικών της ΕΕ προς την ανατολική γειτονία της· στην ενίσχυση του συνολικού περιβάλλοντος των μέσων ενημέρωσης στην ανατολική γειτονία, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη της ελευθερίας του Τύπου και την ενδυνάμωση των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης· και στην ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να προβλέπει, να αντιμετωπίζει και να γνωστοποιεί τις δραστηριότητες παραπληροφόρησης υπέρ του Κρεμλίνου.
Το 2016, εγκρίθηκε το «Κοινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών», και ακολούθησε η κοινή ανακοίνωση με θέμα «Αύξηση της ανθεκτικότητας και ενίσχυση των ικανοτήτων για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών» το 2018.
Τον Απρίλιο του 2018, η Επιτροπή παρουσίασε μια ευρωπαϊκή προσέγγιση και εργαλεία αυτορρύθμισης για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο, που περιλάμβαναν τον κώδικα δεοντολογίας για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης σε επίπεδο ΕΕ, την παροχή στήριξης σε ένα ανεξάρτητο δίκτυο ελεγκτών γεγονότων, καθώς και εργαλεία για την προώθηση της ποιοτικής δημοσιογραφίας. Στις 16 Οκτωβρίου, το Facebook, η Google, το Twitter και η Mozilla, καθώς και οι επαγγελματικές ενώσεις που εκπροσωπούν τις διαδικτυακές πλατφόρμες, τη διαφημιστική βιομηχανία και τους διαφημιστές, υπέγραψαν τον κώδικα δεοντολογίας.
Στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης το 2018, ο πρόεδρος κ. Γιούνκερ πρότεινε επίσης μια δέσμη συγκεκριμένων μέτρων ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι προσεχείς εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα διοργανωθούν με ελεύθερο, δίκαιο και ασφαλή τρόπο. Τα μέτρα περιλαμβάνουν μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τις πολιτικές διαφημίσεις στο διαδίκτυο και δυνατότητα επιβολής κυρώσεων για την παράνομη χρήση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με σκοπό να επηρεαστεί το αποτέλεσμα των ευρωπαϊκών εκλογών.
Περισσότερες πληροφορίες
- Σχέδιο δράσης κατά της παραπληροφόρησης
- ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ: Ερωτήσεις και απαντήσεις – η ΕΕ εντείνει τη δράση της κατά της παραπληροφόρησης
- Ενημερωτικό δελτίο: Σχέδιο δράσης κατά της παραπληροφόρησης
- Ανακοίνωση για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: μια ευρωπαϊκή προσέγγιση
- Έκθεση σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στην εφαρμογή της ανακοίνωσης του Απριλίου
- Ιστότοπος EU vs disinfo
- Κώδικας δεοντολογίας για την αντιμετώπιση της διαδικτυακής παραπληροφόρησης και χάρτες πορείας για την εφαρμογή του
- Ευρωβαρόμετρο σχετικά με τη δημοκρατία και τις εκλογές
http://europa.eu/rapid/press-release_IP-18-6647_el.htm?locale=en
