Ταυτόχρονη λήψη στις μπάντες Ku και C

Ήθελα να επισκεφτώ τον Σπύρο Πολυχρονιάδη από τις αρχές του καλοκαιριού αλλά τελικά το κατάφερα στα μέσα Δεκεμβρίου, αφού μια ο ένας, μια ο άλλος είχαμε κωλύματα! Έτσι, μια Κυριακή πρωί που βρέθηκα στη Θεσσαλονίκη έκανα μια παράκαμψη προς την Θέρμη και μετά από αρκετά μπερδέματα (αφού δεν βοηθούσε το GPS) κατάφερα να φτάσω…

Ήθελα να επισκεφτώ τον Σπύρο Πολυχρονιάδη από τις αρχές του καλοκαιριού αλλά τελικά το κατάφερα στα μέσα Δεκεμβρίου, αφού μια ο ένας, μια ο άλλος είχαμε κωλύματα! Έτσι, μια Κυριακή πρωί που βρέθηκα στη Θεσσαλονίκη έκανα μια παράκαμψη προς την Θέρμη και μετά από αρκετά μπερδέματα (αφού δεν βοηθούσε το GPS) κατάφερα να φτάσω στο σπίτι-εργαστήριο του Σπύρου.

Ο Σπύρος είναι ένας αειθαλής 65χρονος ηλεκτρονικός, από αυτούς που λέμε ότι «πιάνει το χέρι τους». Με μόνιμο αίσθημα ανικανοποίητου από τα ηλεκτρονικά που αγοράζει, προσπαθεί συνεχώς να τα βελτιώσει. Με τα δορυφορικά ασχολείται από τις απαρχές της τεχνολογίας, το μακρινό 1986 και η ενασχόλησή του δεν είναι μόνο επαγγελματική, αλλά εμπεριέχει πολύ μεράκι και πάρα πολλές ώρες αναζήτησης για την παραμικρή βελτίωση.

Η επίσκεψή μου αφορούσε κυρίως την πατέντα του Σπύρου για καλύτερη ταυτόχρονη λήψη στις δύο δορυφορικές μπάντες Ku και C, με έκπληξη όμως είδα και χειροποίητο πεδιόμετρο, δηλαδή δύο βελτιωμένες εκδοχές πεδιομέτρων που περιλαμβάνουν σε ένα κουτί όλα όσα μπορεί να χρειαστεί ένα τεχνικός στην ταράτσα, δηλαδή ενσωματωμένη τηλεόραση, καθώς και ενσωματωμένη τροφοδοσία για positioner και polar rotor, ώστε να μπορεί ο τεχνικός να κινεί το πιάτο άμεσα και να ρυθμίζει το skew της πόλωσης εξίσου άμεσα (ενέργειες που αφορούν βέβαια την εγκατάσταση μεγάλων και κυρίως κινητών κατόπτρων).

Οποιαδήποτε έλλειψη σε ένα μηχάνημα είναι κάτι που απασχολεί τον Σπύρο, έτσι στα άμεσα σχέδιά του είναι και η ενσωμάτωση polar rotor και positioner για κίνηση actuator σε ψηφιακό δέκτη, κάτι που δυστυχώς για όλους εμάς τους δορυφορομανείς δεν έχει φροντίσει να ενσωματώσει καμία εταιρεία του χώρου, καθώς όλες τους ασχολούνται πλέον είτε με δέκτες για συνδρομητικά πακέτα, είτε με πολύ φτηνούς και απλούς. Όσοι περάσαμε από την παλιά καλή αναλογική εποχή, αναπολούμε πολύ συχνά τα καλούδια των ακριβών αναλογικών δεκτών και εγώ ο ίδιος κινώ το πιάτο μου με τον αναλογικό Echostar 8700 LT και με τον ίδιο χειρίζομαι και τον μηχανικό polar rotor για την μπάντα C.

Στο ζουμί

Οι πατέντες του Σπύρου δεν είναι μία αλλά ουσιαστικά … τέσσερις.

Η πρώτη (που με ενδιαφέρει και προσωπικά) μπορεί να ονομαστεί ως αποδοτικός co-rotor C/Ku band. Όσοι από εμάς ασχοληθήκαμε με την λήψη στις δύο αυτές μπάντες με ένα (μεγάλο) πιάτο αγοράσαμε στην αρχή αναγκαστικά τον κλασσικό co-rotorτης Αμερικανικής Chapparal, ο οποίος επιτρέπει την ταυτόχρονη λήψη και στην δύο μπάντες με κεντραρισμένο σήμα. Δυστυχώς, τοποθετώντας τον co-rotorσε πιάτο π.χ. 2.4m διαπιστώσαμε ότι είχε φοβερές απώλειες στην μπάντα Ku (που όπως και να το κάνουμε ενδιαφέρει περισσότερο), κάνοντας το πιάτο των 2.4m να αποδίδει σαν ένα πιάτο 1.2-1.5m. Η απώλεια αυτή μπορεί να μην ενδιαφέρει κάποιους που λούζονται από πολύ ισχυρά σήματα στην μπάντα Ku, αλλά για την Ελλάδα που για πολλούς δορυφόρους βρίσκεται στο όριο της λήψης είναι καταστροφική. Έτσι και εγώ και άλλοι κάνουμε κεντρική λήψη με χωριστή χοάνη στην μπάντα Ku και παράκεντρη λήψη στην μπάντα C, αποδεχόμενοι κάποια μικρότερη απώλεια στην λιγότερο σημαντική μπάντα C.

Η πατέντα του Σπύρου βελτιώνει την λήψη και στις δύο μπάντες, με την βελτίωση της μπάντας C να είναι αυτονόητη, αφού δέχεται και αυτή κεντραρισμένο σήμα, αλλά με αυτήν της περιζήτητης μπάντας Ku να μην είναι αυτονόητη, αφού και ο αμερικανικός κολοσσός της Chapparal (και άλλες εταιρείες) δεν έχει καταφέρει να κάνει σπουδαία πράγματα. Δεν είναι εύκολο να εξηγηθεί τεχνικά η βελτίωση του Σπύρου (και ούτε είναι επιθυμητό για λόγους πνευματικών δικαιωμάτων), αλλά πολύ χοντρικά όλα παίζονται στην διατήρηση μόνο του εσωτερικού κυλίνδρου μιας χοάνης λήψη για Ku band (στο κέντρο μιας μεγαλύτερης χοάνης μπάντας C, από την οποία έχουν αφαιρεθεί οι κυματοδηγοί), ενώ τον ρόλο των κυματοδηγών (για την μπάντα Ku) εκτελούν οι διηλεκτρικές πλάκες για την μπάντα C, κατάλληλα μελετημένες στο μήκος και την θέση, όπως και το μήκος της χοάνης Ku (του εσωτερικού κυλίνδρου), μαζί με κάποιες άλλες παρεμβάσεις σε επίπεδο ακίδων, ώστε να κατευθύνουν το μέγιστο δυνατό σήμα στο κέντρο.

Αυτό πάντως που με εντυπωσίασε και με έπεισε περισσότερο από όλα είναι απλά… η δυνατότητα περιστροφής του LNB της μπάντας Ku, ώστε έτσι να μπορεί να ταυτιστεί απόλυτα το επίπεδο πόλωσης, όπως αυτό φτάνει στην περιοχή μας και που είναι πολύ διαφορετικό στους διάφορους δορυφόρους του γεωστατικού τόξου. Ως γνωστό, ένα απλό universal LNB παίρνει μόνο μία θέση για κάθετη πόλωση και μία για οριζόντια και έτσι στην πράξη είναι 100% κεντραρισμένο μόνο για ένα δορυφόρο (συνήθως στο μέσον του τόξου ενός κινητού συστήματος λήψης), ενώ χάνει πολύ στα δύο άκρα του τόξου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια των οριακών λήψεων από διάφορους δορυφόρους. Με την ακριβή περιστροφή του LNB πετυχαίνουμε απόλυτη ταύτιση πολώσεων όχι μόνο ανά δορυφόρο, αλλά και ανά συχνότητα (π.χ. για αδύναμους πομπούς που έχουν άλλους δυνατούς να εκπέμπουν σε εύκολη δέσμη αλλά αντίθετη πόλωση και πολύ κοντινή συχνότητα του ίδιου δορυφόρου, η σωστή περιστροφή θα είναι στην θέση που μειώνει όσο γίνεται περισσότερο το ισχυρό σήμα της αντίθετης πόλωσης).

Η περιστροφή του κεντρικού κυλίνδρου (και των ακίδων) της μπάντας Ku (η οποία περιστρέφει και το LNB) εκτελεί ταυτόχρονα και την περιστροφή των διηλεκτρικών πλακών για την μπάντα C (πετυχαίνοντας την εναλλαγή αριστερόστροφης-δεξιόστροφης πόλωσης) και γίνεται από μηχανικό polar rotor, τον οποίο χειρίζεται ένας παλιός αναλογικός δορυφορικός δέκτης με ενσωματωμένο positioner και polar rotor (που όπως είπαμε τέτοιοι δεν βγαίνουν πλέον). Για την εναλλαγή μεταξύ μπάντας Ku/C o Σπύρος χρησιμοποιεί ένα διακοπτάκι 0/12V (που χειρίζονται και πολλοί αποκλειστικά ψηφιακοί δέκτες), αλλά αυτό δεν είναι απαραίτητο για όσους ανεβάζουν δύο χωριστά ομοαξονικά από το δωμάτιο ως την ταράτσα. Η εναλλαγή μεταξύ οριζόντιας και κάθετης πόλωσης στην Ku band γίνεται από το ομοαξονικό με την εναλλαγή τάσης 13/18 Volt και εναλλαγή κάτω και πάνω μπάντας με τον τόνο 0/22KHz, ενώ στην μπάντα C στο συγκεκριμένο μοντέλο ο Σπύρος χρησιμοποιεί switching LNB που εναλλάσσει τις γραμμικές πολώσεις με εναλλαγή τάσης 13/18Volt.

Δοκιμάσαμε την πατέντα του Σπύρου στο….χειροκίνητα περιστρεφόμενο παραβολικό πιάτο 1.8m του μπαλκονιού του, στο οποίο γίνεται λήψη στις 19.2Ε(Ku) και στις 20E(C) αντικαθιστώντας την πατέντα του Σπύρου με polar rotor Chapparal και πράγματι με την πατέντα είχαμε ισχυρότερο σήμα και στις δύο μπάντες.

Σε κάθε περίπτωση η πατέντα αυτή ενδιαφέρει τους φανατικούς της κινητής λήψης στις δύο μπάντες (π.χ. κυνηγούς feeds ή απλά δορυφορομανείς) και με τις βελτιώσεις που φέρνει στην λήψη μπορεί να μικρύνει και την απαιτούμενη διάσταση πιάτου, εξοικονομώντας χώρο και χρήμα.

Οι άλλες δύο πατέντες του Σπύρου πραγματοποιούν ελαφρώς παράκεντρη λήψη της μπάντας C και μοιάζουν με την πατέντα που έχω στο πιάτο μου (που επίσης ήταν κατασκευή του Σπύρου, χωρίς να το γνωρίζω). Στην πιο πολύπλοκη από τις δύο υπάρχουν δύο polar rotors, με τον ένα να περιστρέφει το LNB της μπάντας Ku και τον δεύτερο να περιστρέφει την ακίδα της μπάντας C, όπως δηλαδή γίνεται στην λήψη αυτής της μπάντας με την χρήση polar rotor, ενώ το διηλεκτρικό σ’ αυτήν εκτελεί την λήψη των κυκλικών πολώσεων. Στην λιγότερο πολύπλοκη το LNB της μπάντας C είναι switching, δηλαδή αλλάζει γραμμική πόλωση όπως τα universal LNB με την εναλλαγή τάσης 13/18Volt.

Και οι δύο αυτές χοάνες είναι επίσης ιδιαίτερα προσεγμένες όπως η πρώτη και το μόνο πρόβλημα που θα εντόπιζα σε όλες είναι ότι αν χαλάσει το LNB της Ku band δεν μπορούμε να το αντικαταστήσουμε άμεσα, καθώς πρόκειται για τροποποιημένα LNB C-120 flange με ειδική προσθήκη που έχει συγκολληθεί στο πάνω μέρος, ώστε να μπορεί να γίνεται η περιστροφή του διαμέσου του ενσωματωμένου ρουλεμάν της βάσης! Τέλος για προστασία από την βροχή όλων των εξαρτημάτων ο Σπύρος φτιάχνει ειδικό καπάκι που τα καλύπτει όλα.

Η 4η κατασκευή δεν είναι ακόμη ολοκληρωμένη, αλλά πιστεύω ότι είναι αυτή που θα έχει και την μεγαλύτερη ζήτηση στην πράξη. Πρόκειται απλά για ένα σύστημα περιστροφής του LNB της μπάντας Ku (και μόνο) με ρουλεμάν, το οποίο θα μπορεί να μπει πάνω από την χοάνη Ku περιστρέφοντας το universal LNB και βελτιώνοντας αισθητά την λήψη της μπάντας. Ο Σπύρος πάντως έχει παρέμβει και στο εσωτερικό των κυλίνδρων που δέχονται το σήμα στην μπάντα Ku και έχει παίξει με το μήκος, το πάχος και τις ακίδες κάνοντας και σ’ αυτά βελτιώσεις.

Για πότε πέρασαν τρεις ώρες στο σπίτι του Σπύρου ούτε που το κατάλαβα! Ζήτησα επιτακτικά από τον Σπύρο να μου φτιάξει μία πατέντα νο1, και εφόσον το αποδεχτεί, θα μπορέσω να μιλήσω αναλυτικά για διαφορές σήματος και για βελτιωμένες λήψεις και στις δύο μπάντες. Και μόνο η περιστροφή του universal LNB πάντως εγγυάται σίγουρη βελτίωση λήψης αυτής της μπάντας για ένα μεγάλο κινητό πιάτο.

Ο Σπύρος πάντως, όπως δηλώνει, δεν ενδιαφέρεται για την μαζική κατασκευή από τον ίδιο αλλά για πώληση της πατέντας σε κάποια μεγάλη εταιρεία, που να αναλάβει μετά εκείνη την κατασκευή και την προώθηση στην αγορά.

Σε κάθε περίπτωση συγχαίρω τον Σπύρο για το μεράκι του και την επιμονή στη λεπτομέρεια και εύχομαι να πετύχει σε όλα τα σχέδιά του.

{gallery}16409{/gallery}