Κινητό κάτοπτρο Mabo 1.85 offset

Δεν νομίζουμε ότι υπάρχει φίλος της δορυφορικής TV που δεν ενδιαφέρεται να έχει στην κατοχή του ένα κινητό κάτοπτρο της τάξης των 1,85m. Οι δύσκολες δέσμες που κατεβάζει, σε συνδυασμό με το μεγάλο βαθμό δυσκολίας που παρουσιάζει η τοποθέτησή του, εξιτάρουν τον κάθε δορυφορικό τηλεθεατή.

Δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα κινητού κατόπτρου στα 1,85m, από αυτό της πολωνικής Mabo. Λίγο ο υψηλός δείκτης απόδοσης-τιμής και λίγο η ευκολία εγκατάστασής του (σε σχέση πάντα με το μέγεθός του) εκτόξευσαν το Mabo στην ελληνική αγορά και το καθιέρωσαν ως… must, στη συγκεκριμένη τάξη μεγέθους.

 

Πριν ξεκινήσουμε την εγκατάσταση, καλό είναι να γνωρίζουμε μερικά βασικά στοιχεία της θεωρίας, τα οποία θα μας βοηθήσουν στο δύσκολο έργο μας.

Γνωρίζουμε ότι όσο πιο μεγάλο είναι το μέγεθος του κατόπτρου, τόσο πιο πολλές ρυθμίσεις χρειάζονται, ώστε να εκμεταλλευτούμε το μέγιστο της απόδοσής του. Αυτό συμβαίνει, καθώς όσο μεγαλώνει το κάτοπτρο, τόσο στενεύει ο λοβός απολαβής του, δηλαδή γίνεται πιο κατευθυντικό.

Ο λοβός απολαβής δεν είναι τίποτε περισσότερο από το χώρο μπροστά στο κάτοπτρο, στον οποίο είναι εφικτή η συλλογή κυμάτων. Στο κέντρο του λοβού έχουμε τη μέγιστη απολαβή (μέγιστη συλλογή σημάτων δηλαδή), ενώ στα άκρα έχουμε την ελάχιστη απολαβή. Έξω από χώρο αυτό, θεωρητικά, η συλλογή είναι μηδενική.

Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι όσο μεγαλύτερο είναι το κάτοπτρο, τόσο πιο καθοριστική είναι η μικρορύθμισή του, αφού πολύ εύκολα θα βγαίνει έξω από το στόχο του, που δεν είναι άλλος από τη λήψη των δορυφόρων. Άρα, όπως καταλαβαίνετε, σε μια τέτοια εγκατάσταση τα περιθώρια λάθους στενεύουν δραματικά. Μια μικρή απόκλιση στη ρύθμιση, μπορεί να μας βγάλει εύκολα έξω από το τόξο των γεωστατικών δορυφόρων. Για αυτό, προσέξτε ακόμη και την παραμικρή λεπτομέρεια καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκατάστασης.

Για να καταλάβετε και στην πράξη τη διαφορά του λοβού απολαβής μεταξύ ενός κατόπτρου ενός μέτρου και ενός κατόπτρου 1,85m, φανταστείτε το εξής: Όταν έχουμε ένα κινητό κάτοπτρο στο 1m, το τόξο των γεωστατικών δορυφόρων φαίνεται σαν να είναι σχεδιασμένο με πινέλο, κάτι που μας επιτρέπει με μια μικρή απόκλιση λίγο πάνω λίγο κάτω, να φτάσουμε πιο εύκολα στο στόχο μας. Αντίθετα, για ένα κινητό κάτοπτρο διαμέτρου 1,85m, το τόξο φαίνεται σαν να είναι σχεδιασμένο στον ουρανό με ένα λεπτής μύτης μαρκαδόρο. Φυσικά, το σήμα που εκπέμπουν οι δορυφόροι είναι το ίδιο σε κάθε περίπτωση, αφού το μόνο που αλλάζει είναι ο τρόπος που το λαμβάνουμε.

Πριν ξεκινήσετε την εγκατάσταση, για άλλη μια φορά θα πρέπει να επιλέξετε το σημείο όπου θα γίνει η τοποθέτηση του κατόπτρου. Αυτό σημαίνει ότι το δάπεδο θα πρέπει να έχει όσο το δυνατόν περισσότερο μηδενική κλίση, ενώ θα πρέπει να υπάρχει αρκετός ελεύθερος χώρος γύρω, ώστε να μπορεί να κινηθεί το κάτοπτρο, αλλά και να μπορείτε να εργαστείτε πιο ελεύθερα (εικόνα 1).

Φυσικά, δεν γίνεται ούτε λόγος για τοποθέτηση σε κάγκελο ή τοίχο, αλλά μόνο για τοποθέτηση στο δάπεδο. Άρα θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μια βάση δαπέδου Φ78 με αντηρίδες.

Όπως έχουμε ξαναγράψει, τοποθετούμε τη μία αντηρίδα μπροστά από το κάτοπτρο, ώστε να κοιτάζει το νότο, ενώ τις άλλες δύο πίσω από αυτό. Σημαδεύουμε τα σημεία που θα γίνουν οι τρύπες, ώστε να περάσουμε τα κατάλληλα ούπα (εικόνα 2). Στη συνέχεια καθαρίζουμε τις τρύπες, ώστε να βάλουμε το απαραίτητο μονωτικό υλικό.

Μετά ακολουθεί η τοποθέτηση της βάσης, σφίγγοντας πάντα σταυρωτά (εικόνα 3). Καθώς σφίγγουμε συμβουλευόμαστε το αλφάδι, ώστε να ελέγξουμε την κλίση της βάσης και προς τις δύο κατευθύνσεις (εικόνες 4 & 5).

Αφού σφίξουμε τα στριφόνια της βάσης και είμαστε απολύτως βέβαιοι για την καθετότητά της σε σχέση με το έδαφος, προχωράμε στην τοποθέτηση των αντηρίδων. Αφού βιδώσουμε τη σωστή πλευρά τους στον κορμό της βάσης, σημαδεύουμε στο δάπεδο τα σημεία που θα βιδώσουν τα κατάλληλα ούπα (εικόνα 6).

Έπειτα ανοίγουμε τρύπες, τοποθετούμε ούπα, βάζουμε κι εδώ μονωτικό υλικό και τέλος σφίγγουμε τα στριφόνια πάλι εναλλάξ, ελέγχοντας για άλλη μια φορά την καθετότητα της βάσης σε σχέση με το έδαφος (εικόνα 7). Άλλωστε, η σωστή τοποθέτηση της βάσης προσδίδει τα μέγιστα στη σωστή λειτουργία του κινητού κάτοπτρου, ειδικά στην περίπτωση του 1,85m.

Επόμενη κίνηση είναι η τοποθέτηση της βάσης polar mount, όπου εκεί αργότερα θα τοποθετηθεί και το κάτοπτρο (εικόνα 8). Όπως θα παρατηρήσετε, η βάση polar διαθέτει τρεις σειρές από πλαϊνές βίδες, οι οποίες σχηματίζουν ένα ισόπλευρο τρίγωνο. Στρέφοντας τη βάση προς το νότο, η μία σειρά από βιδες κοιτάζει νότο, ενώ οι άλλες δύο βρίσκονται από πίσω (εικόνα 9). Η βάση polar πρέπει να σφίξει κατά τέτοιο τρόπο πάνω στη βάση δαπέδου, ώστε να είναι κι αυτή εντελώς κάθετη. Βέβαια, σε αυτό το στάδιο δεν θα πρέπει να τη σφίξουμε εντελώς, καθώς ακόμη δεν έχουμε ολοκληρώσει τις τελικές ρυθμίσεις του κατόπτρου.

Πάντως, για έναν έμπειρο εγκαταστάτη το αλφάδιασμα του polar mount δεν είναι δύσκολο, ακόμη και όταν το κάτοπτρο είναι τοποθετημένο επάνω του. Αντίθετα, αν δεν έχετε την απαραίτητη εμπειρία μπορείτε να ακολουθήσετε τον εξής τρόπο:

Ξεβιδώνοντας μόνο δύο βίδες αφαιρούμε τo polar, έχοντας αφήσει μόνο τη βάση του (“ποτήρι”), που φοριέται ακριβώς πάνω στη βάση δαπέδου (εικόνα 10). Προσέξτε ότι οι μπροστινές πλαϊνές βίδες του ποτηριού κοιτάζουν νότο, όπως και η μπροστινή αντηρίδα της βάσης δαπέδου (εικόνα 11).

Η τεχνική για το αλφάδιασμα είναι πολύ απλή και είναι η εξής: έχοντας απαλλαγεί από το πολύ μεγάλο βάρος του κατόπτρου αλλά και του polar mount, ρυθμίζουμε αρχικά τις μπροστινές βίδες που κοιτάνε νότο, έτσι ώστε να φέρουμε την πλευρά αυτή κάθετη με το έδαφος (εικόνα 12). Έπειτα ρυθμίζουμε τις άλλες δύο σειρές βιδών, χωρίς να πειράξουμε τη μπροστινή, έτσι ώστε να τη φέρουμε κάθετη με το έδαφος και την άλλη πλευρά (εικόνα 13). Όπως θα διαπιστώσετε και μόνοι σας, χωρίς το βάρος του κατόπτρου, αυτό επιτυγχάνεται εξαιρετικά εύκολα.

Σφίγγουμε τις βίδες, αφήνοντας όμως περιθώριο για μικρομετρικές ρυθμίσεις, που σχετίζονται με τον τελικό προσανατολισμό του κατόπτρου. Στη συνέχεια τοποθετούμε τη βάση polar πάνω στο ποτήρι και σφίγγουμε ελαφρά τις δύο πλαϊνές βίδες (εικόνα 14). Παράλληλα, βιδώνουμε και τον αποστάτη στη θέση που αντιστοιχεί στο actuator (μοτέρ), έτσι ώστε το polar mount να παραμένει σταθερό (εικόνα 15). Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη για να μπορέσουμε να τοποθετήσουμε το κάτοπτρο.

Πλέον έφτασε η στιγμή που θα πρέπει να τοποθετήσουμε το κάτοπτρο στο δίσκο που βρίσκεται πάνω στο polar mount, κάτι που είναι δύσκολο να επιτευχθεί από ένα μόνο άνθρωπο, λόγω του μεγάλου όγκου του κατόπτρου.

Μπορείτε να ξεπεράσετε εύκολα αυτό το εμπόδιο, εφόσον ακολουθήσετε την τεχνική που σας προτείνουμε. Ρυθμίζουμε την ανύψωση του polar mount, έτσι ώστε ο δίσκος να είναι κάθετος προς το έδαφος (εικόνα 16). Στη συνέχεια, προσέχοντας να μην κάνουμε ζημιά στη βαφή του κατόπτρου, το τοποθετούμε κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να ακουμπά η μία πλευρά στο έδαφος, ενώ η κάτω αριστερή τρύπα να ταιριάζει στην αντίστοιχη τρύπα του δίσκου (εικόνα 17). Στην τρύπα αυτή βιδώνουμε την πρώτη βίδα, χωρίς όμως να τη σφίξουμε τελείως. Αυτό που μένει τώρα, είναι να περιστρέψουμε το κάτοπτρο ώστε να βρεθεί πάνω στο δίσκο, κάτι που επιτυγχάνεται πολύ εύκολα. Συγκρατήστε το κάτοπτρο πάνω στο δίσκο με μια δεύτερη βίδα (εικόνα 18) και με την άνεσή σας βάλτε και σφίξτε και τις υπόλοιπες βίδες, πάντα σταυρωτά.

Αφού λοιπόν στηρίξαμε το κάτοπτρο, σειρά έχει το μπράτσο στήριξης του LNB. Αυτό θα πρέπει να τοποθετηθεί έτσι, ώστε η γωνία του μπράτσου να κοιτάζει έξω από το κάτοπτρο (εικόνα 19). Εάν το τοποθετήσετε ανάποδα, θα έχετε μια πρώτης τάξης ευκαιρία να μετατρέψετε το 1,85 σε 60άρι κάτοπτρο, μιας και το LNB θα εστιάζει σε λάθος σημείο και θα έχετε σήμα με χαμηλή ποιότητα.

Σειρά έχουν τώρα η τοποθέτηση των αντηρίδων στήριξης του LNB (εικόνα 20) και μετά του ίδιου του LNB (εικόνα 21). Η συναρμολόγηση του κατόπτρου έχει πλέον ολοκληρωθεί. Αυτό που μένει είναι πλέον οι τελικές ρυθμίσεις

Πριν προχωρήσουμε σε αυτές, να θυμάστε πώς δεν έχουμε τοποθετήσει actuator, ενώ δεν έχουμε σφίξει εντελώς τις βίδες του polar mount, κάτι που μας επιτρέπει να το στρίψουμε μικρομετρικά, ώστε να προσανατολίσουμε το κάτοπτρο στην τελική του θέση.

Όπως γνωρίζετε από προηγούμενα τεύχη, κατά το συντονισμό του κατόπτρου θα πρέπει να βρούμε το σημείο εκείνο, που θα βρίσκεται ο πραγματικός νότος της περιοχής μας. Πρόκειται για το σημείο που αντιστοιχεί το σημείο μηδέν του polar mount, αφού εκεί το κάτοπτρο έχει μηδενική κλίση. Στο σημείο αυτό, το κάτοπτρο θα έχει τη μέγιστη ανύψωση (Ζενίθ), καθώς αν το στρίψουμε δεξιά ή αριστερά θα χάσει ύψος.

Αυτό είναι λογικό, καθώς όπως ήδη γνωρίζετε, οι δορυφόροι βρίσκονται περιμετρικά πάνω σε ένα τόξο, όπου ένα μόνο σημείο αυτού του τόξου (το κέντρο) βρίσκεται ψηλότερα απ’ όλα τα υπόλοιπα.

Το κάτοπτρο δεν έχει ένδειξη μοιρών για τη στρέψη ούτε και βαθμονομημένη κλίμακα μοιρών για την ανύψωση του polar mount. Αυτά δεν πρέπει να σας απασχολούν, καθώς στην πράξη δεν πρόκειται να τα χρειαστείτε.

Ο συντονισμός επιτυγχάνεται ως εξής: Ρυθμίζουμε τον αποστάτη στο κάτοπτρο, έτσι ώστε το polar mount να βρίσκεται στο σημείο μηδέν και σφίγγουμε τις βίδες. Βρίσκουμε τον κοντινότερο δορυφόρο στον πραγματικό μας νότο (για Αθήνα όπου έγινε η εγκατάσταση, ο νότος βρίσκεται ακριβώς στον Astra 3A/3B στις 23,5^ο), στρίβοντας ολόκληρη τη βάση του polar, αφού το ίδιο δεν κινείται. Ρυθμίζουμε την ανύψωση, ώστε να πάρουμε το μέγιστο δυνατό σήμα από το συγκεκριμένο δορυφόρο. Εάν δεν κάνουμε λήψη του Astra 23,5^ο και έχουμε συντονίσει σε κοντινότερο δορυφόρου, στρίβουμε ολόκληρη τη βάση polar, όση διαφορά έχει σε μοίρες ο πραγματικός νότος με τον δορυφόρο στόχευσης. Εάν για παράδειγμα στοχεύσουμε τον Badr στις 26^ο η διαφορά είναι 2,5 μοίρες δυτικά. Για αυτές τις 2,5 μοίρες η ανύψωση θα πρέπει να είναι λίγα δέκατα της μοίρας παραπάνω από το σημείο που πήραμε το μέγιστο σήμα του Badr. Αυτό βέβαια θα το διαπιστώσετε μόνο εμπειρικά, από τον έλεγχο που θα κάνετε στο κάτοπτρο για να εξακριβώσετε αν είναι μέσα στο τόξο. Σφίγγουμε τις βίδες της βάσης polar προοδευτικά, σταυρωτά και χωρίς να πειραχθεί η καθετότητα του συστήματος με το έδαφος. Αν όλα έχουν γίνει σωστά, θα έχετε όλους τους δορυφόρους στο πιάτο σας!

Μετακινώντας το κάτοπτρο αργά, μετράμε το σήμα για κάθε δορυφόρο ξεχωριστά. Εάν παρατηρήσετε πως έχετε καλό σήμα μόνο σε ορισμένους δορυφόρους, κυρίως κεντρικούς, ενώ οι ακραίες λήψεις σας υστερούν, τότε το σίγουρο είναι πως κάτι δεν έχετε ρυθμίσει σωστά, οπότε επαναλαμβάνετε τη διαδικασία από το σημείο εύρεσης του πραγματικού νότου. Θεωρούμε ως δεδομένο πως η καθετότητα της βάσης είναι απόλυτη.

 

Σίγουρα, πολλά κρίνονται στις λεπτομέρειες, μα αν ακολουθήσετε τους κανόνες δεν πρέπει να ανησυχείτε για τίποτα. Κατά τη μικρορύθμιση δεν είναι εύκολο να μετράτε, να ρυθμίζετε και να βιδώνετε ταυτόχρονα. Γι’ αυτό, κατά τον έλεγχο των κεντρικών δορυφόρων μπορείτε να έχετε τον αποστάτη βιδωμένο χαλαρά, έτσι ώστε το κάτοπτρο να μετακινείται, αλλά και να στέκεται εκεί που το αφήσατε (προσωπικά, κρατούσα το κάτοπτρο σταθερό με την πλάτη, όπως φαίνεται στην εικόνα 22).

Το ίδιο μπορεί να γίνει και με την εύρεση της ανύψωσης της βάσης polar. Mε χαλαρές τις βίδες σε σημείο που να συγκρατούν το polar, ώστε να μη χαμηλώσει η ανύψωσή του από το βάρος του κατόπτρου, ξεκινάμε από ένα σημείο που θεωρούμε πως είναι υψηλότερο από αυτό που πρέπει, δηλαδή υψηλότερα από τη θέση του Badr. Σταδιακά χαμηλώνουμε με μια απλή πίεση στην πλάτη του κατόπτρου, στρίβοντας μικρομετρικά ανατολικά και δυτικά, μέχρι να βρούμε το συγκεκριμένο δορυφόρο. Το polar mount του συγκεκριμένου κατόπτρου μας δίνει αυτή την πολυτέλεια και έτσι δεν χρειάζεται να έχουμε δεύτερο άτομο για να κρατάει κόντρα στο βάρος του κατόπτρου, ενώ εμείς από μπροστά θα σφίγγουμε.

{p23}Μόνο όταν βεβαιωθούμε πως η κίνηση του κατόπτρου ακολουθεί το τόξο, μπορούμε να συνδέσουμε το μοτέρ (εικόνα 23). Ο τρόπος σύνδεσης των καλωδίων του μοτέρ και του positioner, έχει περιγραφεί σε παλαιότερο τεύχος. Μην ξεχνάτε ότι στο μοτέρ πρέπει να ρυθμίσετε και τα μηχανικά όρια.

Το polar mount του Mabo δίνει δυνατότητα κάλυψης του τόξου, από 75E έως 45W (στην περιοχή μας είχαμε οπτική επαφή με το συγκεκριμένο τόξο). Παρόλα αυτά, όταν συνδέσαμε το μοτέρ, το κάτοπτρο μπορούσε να κατέβει μέχρι και τις 32W, δηλαδή μόλις που ξεπερνούσε τον Hispasat (εικόνα 24). Μπορείτε όμως να τρυπήσετε την κάτω λάμα που συγκρατεί το μοτέρ, ώστε να αυξήσετε ακόμη περισσότερο το τόξο.

{p24}Όταν ολοκληρώστε, μην ξεχάσετε να βιδώσετε τη μηχανική ασφάλεια που συγκρατεί την ανύψωση του polar mount (εικόνα 25).

Εντυπώσεις-Συμπεράσματα

{p25}Το κινητό κάτοπτρο Mabo 1.85 εάν ρυθμιστεί σωστά θα σας δώσει άφθονο σήμα σε όλους τους δορυφόρους, μαζί με τη σιγουριά ότι δεν θα σας προδώσει ποτέ, σε δύσκολες καιρικές συνθήκες. Ένας από τους λόγους απόκτησης ενός μεγάλου κατόπτρου, σε μια εποχή όπου η ισχύς των δορυφόρων είναι μεγαλύτερη από ποτέ, είναι ότι κατά τη διάρκεια μιας κακοκαιρίας, τα παγώματα στην οθόνη σας θα είναι από λιγότερα μέχρι ανύπαρκτα, σε σχέση πάντα με κατόχους μικρότερων κατόπτρων.

Επίσης, εάν εγκατασταθεί σωστά, δεν θα χρειαστεί ποτέ ξανά να ασχοληθείτε μαζί του (δηλαδή με μικρορυθμίσεις σε βάθος χρόνου), μιας και θα παραμείνει αμετακίνητο. Η ευκολία στην τοποθέτησή του θα ικανοποιήσει όσους θελήσουν να πειραματιστούν μαζί του, ενώ ο συντελεστής τιμής –απόδοσης θα βάλει όλους σε πειρασμό να το αποκτήσουν. Προτείνεται ανεπιφύλακτα στους εραστές της δορυφορικής λήψης.