Διαμόρφωση δίσκων σε FAT32, ένα σύστημα αρχείων που παρά τους περιορισμούς του, χρησιμοποιείται σε πολλές συσκευές αποθήκευσης.

Featured | Ένα από τα δημοφιλέστερα χαρακτηριστικά των συσκευών λήψης τηλεοπτικών προγραμμάτων είναι η δυνατότητα εγγραφής των διάφορων εκπομπών. Αρχικά κάτι τέτοιο ήταν εφικτό μόνο μέσω των αναλογικών εξόδων των δεκτών, σε βίντεο ή πιο πρόσφατα σε συσκευές εγγραφής DVD. Εδώ και αρκετά χρόνια όμως οι περισσότεροι ψηφιακοί δέκτες (δορυφορικοί και επίγειοι) έρχονται με δυνατότητες ψηφιακής εγγραφής. Αρχικά οι εγγραφές γίνονταν σε εσωτερικούς δίσκους, και συνήθως δεν υπήρχαν ιδιαίτερα προβλήματα στην αναγνώριση και φορμάρισμα τους από τον ίδιο τον δέκτη. Τα τελευταία χρόνια όμως έχουν επικρατήσει οι δέκτες PVR με θύρες USB για σύνδεση και εγγραφές σε εξωτερικό σκληρό δίσκο. Οι περισσότεροι PVR δέκτες δέχονται συνήθως εξωτερικούς δίσκους διαμορφωμένους σε σύστημα αρχείων (file system) FAT32.

Το FAT32 σαν σύστημα αρχείων έχει αρκετούς περιορισμούς (ένας από τους σημαντικότερους είναι ότι το ανώτατο μέγεθος αρχείου που υποστηρίζει δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερο από 4GB). Παρ’ όλα αυτά χρησιμοποιείται κυρίως λόγω της ευκολίας χρήσης του, της ευρείας διάδοσης του σε πάρα πολλές συσκευές αποθήκευσης (USB φλασάκια, κάρτες μνήμης για τηλέφωνα και φωτογραφικές μηχανές, κ.λπ.) και της υποστήριξης που έχει σχεδόν από όλα τα λειτουργικά υπολογιστών.

Ένα συνηθισμένο πρόβλημα που μπορεί να συναντήσει ένας χρήστης είναι η μη αναγνώριση του εξωτερικού δίσκου USB από τον δέκτη, πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα μπορεί ούτε να τον διαμορφώσει, και ακόμα περισσότερο να κάνει εγγραφές. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι ο δίσκος είναι διαμορφωμένος σε σύστημα αρχείων που δεν αναγνωρίζει ο δέκτης (π.χ. σε NTFS, ΕΧΤ3) ή δεν είναι καν διαμορφωμένος και για κάποιο λόγο ο δέκτης δεν τον προσαρμόζει (mount) σωστά, ώστε να χρησιμοποιηθεί η εσωτερική δυνατότητα διαμόρφωσης που υπάρχει στο μενού του. Η λύση σε αυτή την περίπτωση είναι να διαμορφώσουμε τον δίσκο σε κάποιον υπολογιστή που χρησιμοποιεί λειτουργικό Windows (αλλά μπορούμε να το κάνουμε και σε Linux ή MacOSX). Τα Windows όμως από την εποχή των 2000 και XP μέχρι και τα πιο σύγχρονα Vista και 7 έχουν μερικούς περιορισμούς σε ότι αφορά την διαμόρφωση δίσκων σε FAT32. Ένας από αυτούς είναι ότι ο δίσκος –ή το διαμέρισμα (partition)– δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερος από 32GB. Σήμερα βέβαια οι δίσκοι που χρησιμοποιούμε και βρίσκουμε στην αγορά είναι κατά πολύ μεγαλύτεροι, αφού φτάνουν (και πρόσφατα ξεπερνούν) και τα 2TB. Το πρόβλημα λοιπόν είναι πώς θα διαμορφώσουμε αυτούς τους δίσκους σε FAT32, αφού το εξ ορισμού εργαλείο διαμόρφωσης των Windows δεν μας δίνει αυτή την δυνατότητα. Αυτό μπορούμε να το διαπιστώσουμε εύκολα αν προσπαθήσουμε να διαμορφώσουμε έναν τέτοιο δίσκο, αφού με δεξί κλικ πάνω στο εικονίδιο του στον Explorer και κατόπιν στο «διαμόρφωση» δεν θα βρούμε να υπάρχει η επιλογή διαμόρφωσης σε FAT32, αλλά μόνο σε NTFS, και ανάλογα με την έκδοση των Windows και στο μη συμβατό exFAT (εικόνα 1). Υπάρχουν όμως αρκετές λύσεις για να πετύχουμε αυτό που θέλουμε, μερικές από τις οποίες και θα αναφέρουμε παρακάτω. Να σημειώσουμε εδώ ότι αν ο δίσκος δεν έχει καθορισμένο γράμμα στα Windows, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε το πρόγραμμα διαχείρισης δίσκων (Disk Management) για να του εκχωρήσουμε κάποιο ελεύθερο γράμμα μονάδας δίσκου, προτού ξεκινήσουμε οποιαδήποτε άλλη διαδικασία (εικόνα 2).

Εκτός από την τυπική διαμόρφωση των δίσκων μέσα από τον Explorer όλες οι εκδόσεις των Windows περιλαμβάνουν και ένα εργαλείο (utility) διαμόρφωσης δίσκων, το οποίο τρέχει σε γραμμή εντολών (Command Prompt). Για να έχουμε πρόσβαση σε αυτό το εργαλείο πηγαίνουμε στην «Έναρξη» και στο «Αναζήτηση προγραμμάτων και αρχείων» (για Windows Vista και 7) ή στο «Έναρξη» μετά «Εκτέλεση» (στα XP) και πληκτρολογούμε «cmd» (εικόνα 3). Στο νέο παράθυρο της γραμμής εντολών πληκτρολογούμε κατόπιν την παρακάτω εντολή:

format X: /FS:FAT32

Όπου «Χ:» αντικαθιστούμε με το πραγματικό γράμμα του δίσκου που θέλουμε να διαμορφώσουμε, όπως στο παράδειγμα της εικόνας 4 που χρησιμοποιούμε το «L:». Για να προχωρήσει η διαμόρφωση θα πρέπει να απαντήσουμε θετικά στην προειδοποίηση που εμφανίζεται και στην οποία πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη προσοχή αν δεν θέλουμε να διαγράψουμε κατά λάθος αρχεία που μας χρειάζονται. Μετά από την επιβεβαίωση θα ξεκινήσει κανονικά η διαμόρφωση του δίσκου (εικόνα 4). Η χρήση του συγκεκριμένου εργαλείου όμως έχει δύο σημαντικά μειονεκτήματα. Το πρώτο είναι ότι η διαδικασία διαμόρφωσης είναι πάρα πολύ αργή (ιδιαίτερα αισθητό σε δίσκους χωρητικότητας πολλών εκατοντάδων GB), αφού το εργαλείο δεν υποστηρίζει την χρήση του διακόπτη γρήγορης διαμόρφωσης «/Q» για δίσκους μεγαλύτερους από 32GB. Και το δεύτερο μειονέκτημα είναι ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διαμόρφωση δίσκων μεγαλύτερων από 1TB.

Οι περιορισμοί αυτοί μπορούν εύκολα να ξεπεραστούν με την χρήση άλλων εργαλείων, που δημιουργήθηκαν για τον σκοπό αυτό. Ένα από τα καλύτερα τέτοια εργαλεία είναι το Fat32format, που τρέχει επίσης σε γραμμή εντολών (όπως και το προηγούμενο). Αφού κατεβάσουμε το zip, το αποσυμπιέζουμε σε κάποιον φάκελο της αρεσκείας μας, για παράδειγμα στο C:Fat32Format. Ανοίγουμε την γραμμή εντολών με τον ίδιο τρόπο που περιγράψαμε παραπάνω, από την «Εκκίνηση» των Windows. Στο παράθυρο του CMD που ανοίγει δίνουμε την παρακάτω εντολή για να μεταφερθούμε στον φάκελο που βρίσκεται το εργαλείο:

CD /D C:Fat32Format

Τώρα δίνουμε την εντολή

fat32format Χ:

Όπου X: το γράμμα του δίσκου που θέλουμε να διαμορφώσουμε. Αμέσως θα εμφανιστεί μια προειδοποίηση για την ενδεχόμενη διαγραφή όλων των αρχείων του δίσκου, στην οποία πρέπει να απαντήσουμε καταφατικά (με «y») για να συνεχίσει η διαδικασία της διαμόρφωσης, η οποία δεν διαρκεί παρά ελάχιστα δευτερόλεπτα, ακόμα και για πολύ μεγάλους δίσκους (εικόνα 5). Ο λόγος που η διαδικασία είναι τόσο γρήγορη είναι ότι το fat32format δεν κάνει κανένα έλεγχο για την ακεραιότητα του δίσκου και για την ύπαρξη bad sectors. Αν θέλουμε να κάνουμε αυτόν τον έλεγχο μπορούμε να δώσουμε την εντολή chkdsk /R X: αμέσως μετά, αλλά πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ο έλεγχος με το chkdsk είναι πολύ αργός (εικόνα 6). Το πρόγραμμα μπορούμε να κατεβάσουμε από την διεύθυνση www.ridgecrop.demon.co.uk/fat32format.htm.

Είναι φυσικό ότι πάρα πολλοί χρήστες των Windows δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ την γραμμή εντολών, και έτσι ίσως να μην αισθάνονται καθόλου άνετα στην χρήση της. Ο δημιουργός του Fat32format αποφάσισε λοιπόν να φτιάξει και μία έκδοση του με GUI (γραφική διεπαφή χρήστη), δηλαδή όπως αυτή που έχουν όλα τα συνηθισμένα προγράμματα των Windows. Έτσι το επόμενο εργαλείο που θα δοκιμάσουμε είναι το Fat32format GUI, ένα εργαλείο που απλοποιεί σε σημαντικό βαθμό όλη την διαδικασία. Αφού το κατεβάσουμε από τη σελίδα www.ridgecrop.demon.co.uk/guiformat.htm, μπορούμε να το τρέξουμε από όποιον φάκελο θέλουμε. Τα Windows θα μας ρωτήσουν αν θέλουμε να τρέξουμε το αρχείο και αν θέλουμε να του επιτρέψουμε να κάνει αλλαγές στον υπολογιστή (δικαιώματα Administrator). Επιλέγουμε «Ναι» και, αφού ξεκινήσει το πρόγραμμα, από το «Drive» επιλέγουμε τον δίσκο που θέλουμε να διαμορφώσουμε. Μπορούμε να αφήσουμε την προεπιλογή του προγράμματος για το «Allocation unit size» ως έχει, αν θέλουμε δίνουμε ένα όνομα που επιθυμούμε στο «Volume Label», και κάνουμε κλικ στο «Start» για να ξεκινήσει η διαμόρφωση του δίσκου η οποία θα ολοκληρωθεί σε ελάχιστα δευτερόλεπτα, όπως δηλαδή και με το απλό fat32format (εικόνα 7). Το πρόγραμμα το συνιστούμε περισσότερο εξαιτίας της ευκολίας χρήσης του.

Αν και οι βασικές ανάγκες διαμόρφωσης μεγάλων δίσκων καλύπτονται ήδη από τα εργαλεία που αναφέραμε ήδη, πρέπει να επισημάνουμε ότι υπάρχουν και άλλα προγράμματα που μπορούν να κάνουν αυτή την εργασία. Ένα από αυτά είναι το εμπορικό (κόστους 9.95$) Swissknife Premium με το οποίο μπορούμε να διαμορφώσουμε εξωτερικούς δίσκους USB, PCMCIA, Firewire σε FAT32, NTFS αλλά και σε EXT2, αλλά και να δημιουργήσουμε ή διαγράψουμε διαμερίσματα (partition) σε αυτούς πολύ εύκολα και γρήγορα (εικόνα 8). Το πρόγραμμα μπορούμε να το κατεβάσουμε από την σελίδα www.compuapps.com.

Ένα τελευταίο πρόγραμμα που θα αναφέρουμε είναι το Easeus Partition Master. Παρόλο που το πρόγραμμα είναι εμπορικό διατίθεται και δωρεάν έκδοση για μη εμπορική χρήση, με τον περιορισμό ότι δουλεύει μόνο σε 32 bit έκδοση των Windows. Το πρόγραμμα εκτός από την δυνατότητα διαμόρφωσης μεγάλων δίσκων σε FAT32 (όπως και σε NTFS) υποστηρίζει την δημιουργία, διαγραφή και αλλαγή μεγέθους διαμερισμάτων, ανασυγκρότηση (defragmentation) του δίσκου, πλήρη διαγραφή των δεδομένων του (wipe), διόρθωση του MBR και αρκετά άλλα χρήσιμα χαρακτηριστικά (εικόνα 9). Τη δωρεάν έκδοση μπορούμε να κατεβάσουμε από την σελίδα www.easeus.com/download.htm.