Αφιέρωμα στην Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας στη διεθνή εκδοχή του ERTFLIX

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας (9 Φεβρουαρίου), η διεθνής εκδοχή του ERTFLIX παρουσιάζει ειδικό αφιέρωμα στην Ελληνική Γλώσσα, όπως αυτή εκφράστηκε μέσα από το έργο κορυφαίων λογοτεχνών και ποιητών της Νεοελληνικής Γραμματείας. Μέσα από ταινίες ντοκιμαντέρ καθώς και εκπομπές του Αρχείου της ΕΡΤ, το αφιέρωμα αναδεικνύει το έργο εμβληματικών δημιουργών —από τον Διονύσιο Σολωμό και τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη έως τον Γιώργο Σεφέρη και τον Οδυσσέα Ελύτη— καθώς και τη διαχρονική πορεία της Ελληνικής Γλώσσας.

Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη Ντοκιμαντέρ

Στις 21 Οκτωβρίου του 1929, το υπερωκεάνιο Saturnia ξεκινά από την Τεργέστη το ταξίδι του προς την Αμερική, μαζεύοντας μετανάστες από τα λιμάνια της Μεσογείου. Ένας νεαρός Έλληνας που επιβιβάζεται στην Πάτρα θα γίνει μάρτυρας μιας απρόσμενης συνάντησης: μια νύχτα, σ’ αυτό το πλοίο που κουβαλά τα όνειρα του Νέου Κόσμου, θα λάβει χώρα η εξίσου ονειρική αλλά και πραγματική συνάντηση δύο μεγάλων ποιητών του αιώνα που πέρασε: του Φερνάντο Πεσσόα και του Κωνσταντίνου Καβάφη.

Σενάριο-Σκηνοθεσία: Στέλιος Χαραλαμπόπουλος

Ημερολόγια Καταστρώματος – Γιώργος Σεφέρης, Ντοκιμαντέρ

Ένα ταξίδι στην ποίηση και τη σκέψη του Γιώργου Σεφέρη. Οι περιπλανήσεις ενός ακάματου ταξιδιώτη σε τόπους, κείμενα, μουσικές, ταινίες, ανθρώπους· διαδοχικές επιστρώσεις· εμπειρίες που συσσωρεύονται σ’ ένα πλούσιο υπέδαφος από σημαντικά και ασήμαντα, πριν μεταγραφούν σ’ αυτή την άλλη γλώσσα, την Ποίηση. Ένας εργάτης της γλώσσας. Ορκισμένος εχθρός των υψηλότερων ρητορικών σχημάτων και της συναισθηματικής εκμετάλλευσης, εραστής της δουλειάς και του λιτού, ένας μανιακός χειροτέχνης της γραφής. «Πελεκώντας τον εαυτό μας, έτσι γράφουμε»: μια φράση του Σεφέρη που δείχνει ανάγλυφα τη συχνά μακρόχρονη και εξαιρετικά επίπονη Οδύσσεια της δημιουργίας.

Σενάριο- Σκηνοθεσία: Στέλιος Χαραλαμπόπουλος

Εποχές και συγγραφείς | ΕΡΤ Αρχείο, Σειρά Ντοκιμαντέρ
Επεισόδιο: «Διονύσιος Σολωμός» (Α΄+ Β΄+ Γ΄ Μέρος)

Η συγκεκριμένη εκπομπή που ολοκληρώθηκε σε τρία μέρη παρουσιάζει τη ζωή και το έργο του εθνικού ποιητή ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ (1798-1857) παράλληλα με την ιστορική και κοινωνική πραγματικότητα της εποχής του. Στο  επεισόδιο επικεντρώνεται στα παιδικά χρόνια και την οικογενειακή κατάσταση του Σολωμού, στα πρώτα του έργα αλλά και σε ιστορικά στοιχεία για τα Επτάνησα. Μιλούν οι ακαδημαϊκοί και μελετητές  Δημήτρης Κόκορης,   Αλέξης Πολίτης,   Δημήτρης Δημηρούλης, Κατερίνα Τικτοπούλου.,Δημήτριος Αρβανιτάκης,  Κατερίνα Δεμέτη, κ.α. Ακούγονται τραγούδια σε στίχους του Διονυσίου Σολωμού από το μουσικό συγκρότημα «Τραγουδιστάδες τση Ζάκυνθος».

Το δεύτερο μέρος του τριμερούς αφιερώματος στον Διονύσιο Σολωμό επικεντρώνεται στην περίοδο της εγκατάστασής του ποιητή στην Κέρκυρα, έως τον θάνατό του το 1857. Λόγος γίνεται στο ξεκίνημα της εκπομπής για το πώς ο Σολωμός έγινε ποιητικό είδωλο στα Επτάνησα, στόμα με στόμα. Γίνεται αναφορά στα έργα του «Διάλογος», τις σάτιρες (με θέμα το γιατρό Ροϊδη), το επίγραμμα «Η καταστροφή των Ψαρών», τη «Φαρμακωμένη»,  τον «Λάμπρο», «Το όνειρο».

Το τρίτο μέρος του αφιερώματος στον Διονύσιο Σολωμό επικεντρώνεται στον ποιητή και το έργο του με βάση τις σύγχρονες φιλολογικές μελέτες γύρω από αυτό, αναδεικνύοντας τη συμβολή του στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Το ντοκιμαντέρ ανιχνεύει αρχικά την απήχηση του έργου του Διονύσιου Σολωμού στους συγχρόνους του αμέσως μετά τον θάνατό του και την πρόσληψή του από το ελληνικό κράτος ως εθνικού ποιητή το 1865 σε σχέση με την κυρίαρχη ιδεολογία του μεγαλοϊδεατισμού, μέσα στα ιστορικά και πολιτικά συμφραζόμενα εκείνης της περιόδου. Μελετητές του έργου του Σολωμού μιλούν στην εκπομπή, φωτίζουν ζητήματα της σολωμικής γραφής και αναλύουν σημαντικά έργα του. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο σατιρικό κείμενο «Η γυναίκα της Ζάκυθος» που θεωρείται από τα κορυφαία του Σολωμού και ανήκει στα πρώτα πεζά της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Προβάλλεται πλούσιο οπτικό υλικό από δημόσια και ιδιωτικά αρχεία.

Έρευνα-σκηνοθεσία-παραγωγή: Τάσος Ψαρράς

Το Σκοτεινό Τρυγόνι | ΕΡΤ Αρχείο, Σειρά Ντοκιμαντέρ

Σειρά εκπομπών εσωτερικής παραγωγής της ΕΡΤ για τα εκατό χρόνια από το θάνατο του κορυφαίου έλληνα πεζογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (3.1.1911 – 3.1.2011). Ο πολυβραβευμένος διηγηματογράφος Ηλίας Χ. Παπαδημητρακόπουλος φωτίζει πλευρές του άγνωστου Παπαδιαμάντη.

Σενάριο – Σκηνοθεσία : Μένος Δελιοτζάκης

Παρασκήνιο | ΕΡΤ Αρχείο, Σειρά Ντοκιμαντέρ
Επ: «Γιώργος Σεφέρης – Οδυσσέας Ελύτης: Δύο Νόμπελ στην ελληνική ποίηση» (Αφιέρωμα)

Το επεισόδιο αυτό της σειράς ντοκιμαντέρ «Παρασκήνιο» είναι αφιερωμένο στο έργο των δύο μεγάλων Ελλήνων ποιητών, βραβευμένων με Νόμπελ, του Γιώργου Σεφέρη και του Οδυσσέα Ελύτη. Το έργο τους και η προσφορά τους στα Ελληνικά Γράμματα και στη λογοτεχνία παρουσιάζεται μέσα από τις απόψεις και τις αναλύσεις καθηγητών πανεπιστημίου και σύγχρονων λογοτεχνών.

Συγκεκριμένα, ο Ξενοφών Κοκόλης (επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), ο Μιχάλης Πιερής (ποιητής – καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου), ο Παντελής Μπουκάλας (συγγραφέας), ο Ευριπίδης Γαραντούδης (φιλόλογος – επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης) και ο Χάρης Βλαβιανός (ποιητής – διευθυντής του περιοδικού «Ποίηση»), καταθέτουν τις απόψεις τους για τους δύο ποιητές, τη σημασία του έργου τους, αλλά και για τη γενιά λογοτεχνών του ’30 σε συνάρτηση με τη δυσκολία της νέας γενιάς να φανεί αντάξια της κληρονομιάς τους. Κάνουν λόγο για τις βραβεύσεις των δύο ποιητών, ενώ παράλληλα παρακολουθούμε πλάνα απ’ αυτές, το 1963 του Σεφέρη και το 1979 του Ελύτη, αποσπάσματα ομιλιών και συνεντεύξεών τους, καθώς και αναγνώσεις αποσπασμάτων έργων τους.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπομπής εναλλάσσονται πλάνα με φωτογραφίες των ποιητών και σχετικά δημοσιεύματα από εφημερίδες της εποχής. Περιλαμβάνονται, επίσης, πλάνα από την ταινία του Γιώργου Καρυπίδη «Γιώργος Σεφέρης» και από την ταινία «Φωτός γραφές» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου και του Μάνου Ευστρατιάδη.

Σκηνοθεσία – έρευνα: Τάκης Χατζόπουλος

Μονόγραμμα, ΕΡΤ Αρχείο | Σειρά Ντοκιμαντέρ
Επεισόδιο: «Μάριο Βίττι (Mario Vitti) – καθηγητής, νεοελληνιστής»

Κορυφαίος Ιταλός νεοελληνιστής ο Μάριο Βίττι, με μία σπάνια πνευματική διαδρομή περισσότερα από 60 χρόνια, πορεύτηκε με συνέπεια και συνείδηση ευθύνης του ρόλου που θα διαδραμάτιζε στην παλαιότερη και στη σύγχρονη ελληνική γραμματεία. Άρχισε να πλουτίζει -από τις αρχές της δεκαετίας του 1950- την ελληνική δοκιμιογραφία και κριτική, με ιδέες, ερεθίσματα, επίμονες έρευνες οι οποίες είχαν ως κορύφωση το έργο του «Ιστορία της νεοελληνικής Λογοτεχνίας».

Ο Μάριο Βίττι είναι -όπως λέει- μισός Ρωμιός λόγω καταγωγής της μητέρας του, αλλά και επιλογής του με την Υδραία σύζυγό του, και μισός Ιταλός. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1926, ακολούθησε την πανεπιστημιακή σταδιοδρομία ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης και ως επισκέπτης καθηγητής στα πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης, Κρήτης, σε γαλλικά πανεπιστήμια, όπως της Σορβόνης και αλλού.

Προλογίζει ο Γιώργος Σγουράκης
Σκηνοθεσία: Ηρώ Σγουράκη

Ριμέικ, ΕΡΤ Αρχείο | Ενημερωτική Εκπομπή
Επεισόδιο: «Η Ελληνική Γλώσσα»

Η Ρενα Θεολογίδου μέσα από τη σειρά «ΡΙΜΕΪΚ» προσεγγίζει το θέμα «Η Ελληνική Γλώσσα», προβάλλοντας συνεντεύξεις κορυφαίων καθηγητών, οι οποίοι παραθέτουν τις απόψεις τους για τη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας. Ο Robert Browning,, η Ελένη Γλύκατζη- Αρβελέρ,  ο Γιώργος Μπαμπινιώτης και ο Δημήτρης Μαρωνίτης, επισημαίνουν τις θέσεις τους για τη σχέση της Νέας Ελληνικής γλώσσας με την Αρχαία Ελληνική, μέσα από θεωρητικές συζητήσεις για τη γλώσσα και ό,τι αφορά τη γλωσσική συμπεριφορά και γλωσσική συνείδηση ενός λαού.

Κείμενα – Επιμέλεια – Παρουσίαση: Ρένα  Θεολογίδου
Σκηνοθεσία: Παναγιώτης Κακκαβιάς

Επεισόδιο: «Η δημοτική γλώσσα»

Το επεισόδιο ασχολείται με το ζήτημα της δημοτικής γλώσσας, την καθιέρωσή της και τα προβλήματα που εντοπίζονται σήμερα στον τρόπο και τον πλούτο της προφορικής και γραπτής έκφρασης των μαθητών. Συζητούν οι γλωσσολόγοι Γιώργος Μπαμπινιώτης και Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και η φιλόλογος Αγγελική Στασινοπούλου- Σκιαδά.

Κείμενα – Παρουσίαση: Ρένα  Θεολογίδου
Σκηνοθεσία: Γιάννης Μηλίγγος

Ιστορικές Προσωπογραφίες, ΕΡΤ Αρχείο | Σειρά Ντοκιμαντέρ
Επεισόδιο: «Γιάννης Ψυχάρης»

Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στον Γιάννη Ψυχάρη, σημαντική μορφή των νεοελληνικών γραμμάτων, ο οποίος αγωνίστηκε με πάθος για την επικράτηση της δημοτικής γλώσσας. Ο Γ. Ψυχάρης γεννήθηκε το 1854 και πέθανε το 1929.

Στην εκπομπή γίνεται αναφορά στο πολύκροτο βιβλίο του «Το ταξίδι μου», το οποίο κυκλοφόρησε το 1888 αποτελώντας το γλωσσικό μανιφέστο του υπέρ της δημοτικής.

Δίνεται το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που έδρασε ο Γ. Ψυχάρης, η οποία χαρακτηρίζεται από την όξυνση του γλωσσικού ζητήματος και την πόλωση μεταξύ καθαρευουσιάνων και δημοτικιστών. Σκιαγραφείται η προσωπικότητά του και επισημαίνεται ο δογματισμός του, ο οποίος ωστόσο δικαιολογείται εν μέρει από τα συμφραζόμενα της εποχής του.

Στη διάρκεια της εκπομπής το επιστημονικό έργο και την προσωπικότητα του ρηξικέλευθου φιλολόγου αναδεικνύουν οι πανεπιστημιακοί Ξενοφών Κοκόλης, Εμμανουήλ Κριαράς και Νίκος Τερζής καθώς και η ιστορικός Ρένα Πατρικίου.

Σενάριο-σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρίτσης