Αρχείο ΕΡΤ: Ξεχωριστές εκπομπές, ντοκιμαντέρ και αφιερώματα

21η Απριλίου

Ελληνική Πασχαλιά… από το 1984

Εορταστικό μουσικό πρόγραμμα που μεταδόθηκε από τη συχνότητα της ΕΡΤ το Πάσχα του 1984. Ένα μουσικό οδοιπορικό με παραδοσιακά τραγούδια και χορούς απ΄ όλη την Ελλάδα. Παίρνουν μέρος οι καλλιτέχνες: Πόπη Αστεριάδη, Νένα Βενετσάνου, Διονύσης Θεοδόσης, Μαρίζα Κωχ, Γιώτα Βέη, Κατερίνα Κόρου, Δημήτρης Κατοίκος, Πένυ Ξενάκη, Γιάννης Οικονομίδης, Χρήστος Πανούτσος, Θάλεια Σπανού, Ψαραντώνης, κ.ά., καθώς και οι συνθέτες: Λίνος Κόκοτος, Νότης Μαυρουδής, Μίμης Πλέσσας και Γιάννης Σπανός. Χορεύουν τα συγκροτήματα: Μορφωτικός και Καλλιτεχνικός Σύλλογος «Ο Παρθενών» Δάφνης, Χορευτικός Όμιλος Νάουσας «Ο Πυρσός», Καλλιτεχνικός Όμιλος Ποντίων Περιστερίου, Πολιτιστικός Σύλλογος Ανωγείων Κρήτης, Λαογραφικός και εκπολιτιστικός Σύλλογος Σουλιωτών «Το ιστορικό Σούλι», Λύκειο Ελληνίδων Καλύμνου, Σύλλογος Σουφλιωτών και Επαρχιωτών Σουφλίου Αθηνών «Το Σουφλί», Πολιτιστικός Σύλλογος Κω.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Παπαδάκης

21η Απριλίου 1967: Στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου

«Το πολιτιστικό έγκλημα της Χούντας»

Ντοκιμαντέρ, παραγωγής 1997, με θέμα τα εγκλήματα αισθητικής και τις ολέθριες συνέπειες της απριλιανής δικτατορίας στην πολιτιστική ζωή του τόπου. Στο ντοκιμαντέρ επισημαίνεται ότι η επιβολή της Χούντας ανέκοψε βίαια την πνευματική αναγέννηση της δεκαετίας του ’60 στην Ελλάδα, επιβάλλοντας μια αισθητική εθνικοπατριωτικών εξάρσεων και κακού γούστου. Περιλαμβάνονται οι μαρτυρίες του Μίκη Θεοδωράκη, του καθηγητή Δημήτρη Μαρωνίτη, του αρχιτέκτονα Δημήτρη Φιλιππίδη και του σκηνοθέτη Νίκου Κούνδουρου. Τις αφηγήσεις πλαισιώνουν πλάνα αρχείου από γεγονότα της περιόδου. Προβάλλονται εικόνες «Ελληνικών Επικαίρων» από τις γιορτές πολεμικής αρετής της Χούντας στο Καλλιμάρμαρο και από εκδηλώσεις μέσα στη Χούντα, όπως η Ολυμπιάδα Τραγουδιού. Περιλαμβάνονται αποσπάσματα από το ανατρεπτικό σίριαλ «Εκείνος κι Εκείνος», μια από τις ελάχιστες φωτεινές στιγμές της ελληνικής τηλεόρασης, που έκανε τότε τα πρώτα της βήματα σε μια ζοφερή εποχή λογοκρισίας.

Σκηνοθεσία: Ελισσαίος Βγενόπουλος
Παρουσίαση: Ρένα Θεολογίδου

22 Απριλίου 1955: Η πόλη του Βόλου μετά τον καταστρεπτικό σεισμό

«Ελληνικά Επίκαιρα»
Σεισμός στον Βόλο

Εβδομήντα χρόνια συμπληρώνονται από τον σεισμό της 19ης Απριλίου 1955, ο οποίος κατέστρεψε τα περισσότερα κτήρια της πόλης του Βόλου. Μέσα από τον φακό των «Ελληνικών Επικαίρων», βλέπουμε μοναδικά πλάνα της πόλης πριν και μετά τον σεισμό: η ανθρωπιστική βοήθεια που φτάνει στην περιοχή, το στήσιμο καταυλισμών και πρόχειρων νοσοκομείων του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, καθώς και οι επισκέψεις υπουργών της κυβέρνησης Παπάγου και μελών της βασιλικής οικογένειας.

23 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου

«Βιβλιόραμα»

Το «Βιβλιόραμα», το δεκαπενθήμερο πρωτοποριακό τηλεοπτικό περιοδικό της ΕΡΤ που ήταν αφιερωμένο στο βιβλίο, φιλοξενεί τρεις σημαντικούς Έλληνες συγγραφείς, που μιλούν για την εκδήλωση του υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας για την ελληνική λογοτεχνία, το 1990. Οι συγγραφείς Βασίλης Αλεξάκης, Άλκη Ζέη και Ιάκωβος Καμπανέλλης μιλούν στη Σταυρούλα Αλεξίου σχετικά με την πρόσκληση που έλαβαν από το υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλίας, να μιλήσουν για την ελληνική λογοτεχνία και τα βιβλία στους Γάλλους αναγνώστες και εκδότες. Παράλληλα, ο κριτικός λογοτεχνίας, Αλέξης Ζήρας, μιλάει για τον χαρακτήρα και το περιεχόμενο της νεοελληνικής λογοτεχνίας και για το πώς υποδέχονται οι ξένοι τα ελληνικά βιβλία.

Σκηνοθεσία: Φωτεινή Κοτρώτση
Επιμέλεια εκπομπής: Μιχάλης Μήτρας

24η Απριλίου: Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων

«Πανόραμα του αιώνα»
Η Γενοκτονία των Αρμενίων

Η 24η Απριλίου έχει καθιερωθεί ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων, αφιερωμένη στη μνήμη των θυμάτων της Γενοκτονίας του 1915, που αποσκοπούσε στην εθνοκάθαρση των Αρμενίων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά και στην Τουρκία των Νεότουρκων. 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από σφαγές και πορείες θανάτου. Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει απόσπασμα από την ιστορική σειρά «Πανόραμα του αιώνα», παραγωγής 1983, με αναφορά στα συγκεκριμένα γεγονότα, μέσα από αρχειακό υλικό της εποχής.

Σκηνοθεσία: Φώτος Λαμπρινός, Λέων Λοΐσιος

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook.

25 Απριλίου 1981: Θάνατος του ποιητή Τάκη Σινόπουλου

«Νυχτερινές Σελίδες»

Αφιέρωμα της εκπομπής «Νυχτερινές Σελίδες», παραγωγής 1993, με τον Σπύρο Τσακνιά, στη ζωή και στο έργο του ποιητή Τάκη Σινόπουλου. Καλεσμένοι είναι ο καθηγητής Δημήτρης Μαρωνίτης και ο ποιητής και στενός φίλος του Σινόπουλου, Γιώργος Παυλόπουλος, οι οποίοι μιλούν για το περιεχόμενο και την τοπογραφία της ποίησής του, την προσωπικότητά του, καθώς και για τις επιρροές του από την «Οδύσσεια». Ο Δημήτρης Μαρωνίτης απαγγέλλει το ποίημα του Σινόπουλου «Οδυσσέας στο ποτάμι» και το συγκρίνει με μια ραψωδία της «Οδύσσειας». Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται αφιερωματικά βίντεο στον ποιητή, με πλούσιο φωτογραφικό αρχειακό υλικό.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Μαυρωτάς
Παρουσίαση: Σπύρος Τσακνιάς

26 Απριλίου 1975: Το άλμπουμ «Η Μεγάλη Αγρύπνια»
της Ελένης Καραΐνδρου και του Κ.Χ. Μύρη κυκλοφορεί στην Ελλάδα

«Αφιερώματα»
Κώστας Γεωργουσόπουλος (Κ.Χ. Μύρης)

Τον Απρίλιο του 1975 κυκλοφόρησε από την Columbia ο πρώτος δίσκος και μοναδικός με τραγούδια της Ελένης Καραΐνδρου «Η Μεγάλη Αγρύπνια», σε ποίηση του Κ.Χ. Μύρη, με τη φωνή της Μαρίας Φαραντούρη. Ο συγγραφέας, θεατρικός μεταφραστής, κριτικός, δοκιμιογράφος Κώστας Γεωργουσόπουλος, μέσω του λογοτεχνικού του ψευδώνυμου Κ. Χ. Μύρης, είχε ασχοληθεί με την ποίηση και τη μουσική, γράφοντας στίχους, από το 1962, για σπουδαία μουσικά έργα μεγάλων συνθετών. Δείγμα της στιχουργικής τέχνης του είναι τα σπουδαία έργα: «Χρονικό», «Θητεία», «Ιθαγένεια» και «Χίλια Μύρια Κύματα». Στο απόσπασμα της εκπομπής, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος μιλάει για τη συνεργασία του με την Ελένη Καραΐνδρου στο έργο «Μεγάλη Αγρύπνια», κύκλο τραγουδιών που προέκυψε στο Παρίσι το 1972 ως επιστέγασμα της φιλίας της Καραΐνδρου με τη Φαραντούρη. Η ηχογράφηση και η ενορχήστρωση έγιναν στην Αθήνα και η φωνή της εξόριστης Φαραντούρη στο περίφημο στούντιο Apple του Λονδίνου. Ο δίσκος κυκλοφόρησε στην Ελλάδα στη Μεταπολίτευση με το εξώφυλλο του Γιάννη Τσαρούχη. Το σπάνιο ντοκουμέντο προέρχεται από την εκπομπή «Αφιερώματα» της ΕΡΤ, παραγωγής 1983, που παρουσίαζε αυτή τη δημιουργική πλευρά του Γεωργουσόπουλου, τη στιχουργία. Στα πλάνα διακρίνονται η Ελένη Καραΐνδρου και ο ιστορικός ηχολήπτης της Columbia, Στέλιος Γιαννακόπουλος. Η Δήμητρα Γαλάνη ερμηνεύει το τραγούδι «Αντινανούρισμα» από τη «Μεγάλη Αγρύπνια» και η σπουδαία δημιουργός τη συνοδεύει στο πιάνο.

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook.

27 Απριλίου 1941: Τα ναζιστικά στρατεύματα μπαίνουν στην Αθήνα

«Εκπομπές που αγάπησα»
Πηνελόπη Δέλτα

Ο Φρέντυ Γερμανός σκιαγραφεί την προσωπικότητα της Πηνελόπης Δέλτα μέσα από το παλαιότερο αφιέρωμα της σειράς εκπομπών «Πρώτη σελίδα» (παραγωγής 1982). Μέσα από τις μαρτυρίες των απογόνων της συγγραφέως και ανθρώπων που είχαν ζήσει στην οικία των Δέλτα, αποσπάσματα από τα συγγράμματά της, το ανέκδοτο ημερολόγιό της και την περιήγηση στο οικογενειακό αρχοντικό, καταγράφονται τα γεγονότα της ιστορίας και σημαντικές στιγμές της ζωής της Δέλτα. Μιλούν για την Πηνελόπη Δέλτα η κόρη της Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, τα εγγόνια της Λένα Σαμαρά και Παύλος Ζάννας, η οικονόμος της οικίας των Δέλτα, Μαριάνθη Σπυρίδη, και ο επιστάτης Μήτσος Σπυρίδης, καθώς και ο τακτικός επισκέπτης της οικογένειας Γιώργος Μυλωνάς. Μέσα από τις αναμνήσεις τους αλλά και το προσωπικό ημερολόγιο της Δέλτα, ζωντανεύουν η φυσιογνωμία και η προσωπικότητα της συγγραφέως, αλλά και οι σκέψεις της, και φωτίζονται πτυχές της ζωής της, λιγότερο ή περισσότερο γνωστές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις τελευταίες ημέρες της ζωής της, λίγο πριν από την είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα, τον Απρίλιο του 1941, και στη στιγμή που η ίδια έδωσε τέλος στη ζωή της, πίνοντας δηλητήριο, την ώρα που τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής εισέρχονταν στην πόλη των Αθηνών.

Σκηνοθεσία: Στέλιος Ράλλης

27 Απριλίου 2024: Θάνατος του σκηνοθέτη Τάκη Χατζόπουλου

«Παρασκήνιο»
Γιάννης Καραμήτρος, ο άνθρωπος που μιλούσε με τη γη

Συμπληρώνεται ένας χρόνος από την απώλεια του σημαντικού σκηνοθέτη και παραγωγού Τάκη Χατζόπουλου, ιδρυτικού μέλος της ομάδας Cinetic (μαζί με τον Λάκη Παπαστάθη), δημιουργού σημαντικών τηλεοπτικών σειρών ντοκιμαντέρ, όπως το «Παρασκήνιο». Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα επεισόδιο της σειράς «Παρασκήνιο», παραγωγής 1985, σκηνοθετημένο από τον ίδιο τον Χατζόπουλο, και με την επιμέλεια της έρευνας από τη δημοσιογράφο και σύντροφό του, Τέτα Παπαδοπούλου. Πρόκειται για ένα ιδιαιτέρως ενδιαφέρον αφιέρωμα στον ειδικό τεχνίτη στις αρχαιολογικές ανασκαφές, Γιάννη Καραμήτρο, ο οποίος εργάστηκε σε σημαντικές ανασκαφές στην Ελλάδα στο πλευρό διακεκριμένων Ελλήνων αρχαιολόγων.

Σκηνοθεσία: Τάκης Χατζόπουλος