Αρχείο της ΕΡΤ: Αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό

Ξεχωριστά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ, από τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου έως και την Κυριακή 1^η Φεβρουαρίου 2026.

Ένα μοναδικό ντοκουμέντο, μια έκτακτη εκπομπή της ΥΕΝΕΔ, με αφορμή τον θάνατο του Φιλοποίμενα Φίνου, στις 26 Ιανουαρίου 1977, η οποία μεταδόθηκε ζωντανά μετά την κηδεία του, με παρουσιαστή τον στενό συνεργάτη και φίλο του, Αλέκο Σακελλάριο, ψηφιοποίησε το Αρχείο της ΕΡΤ.

Ανάμεσα στα εξαιρετικά αφιερώματα αυτή την εβδομάδα, ξεχωρίζουν οι «Μαρτυρίες» για τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος, στις 27 Ιανουαρίου,  η εκπομπή για την έναρξη του Τριωδίου και τον Φεβρουάριο των Αποκριών, με σπάνιες κινηματογραφικές καταγραφές των εθίμων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, στην πρεμιέρα της σειράς του 1983, «Αρχαία σκουριά», στον σπουδαίο λυράρη Κώστα Μουντάκη, στον ηθοποιό και επί χρόνια διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου Νίκο Κούρκουλο, στις ηθοποιούς Ταϋγέτη Μπασούρη και Καίτη Λαμπροπούλου και στον σκηνοθέτη Χρήστο Βακαλόπουλο.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ
www.ert.gr/ert-arxeio/  καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

26 Ιανουαρίου 1977: Θάνατος του Φιλοποίμενα Φίνου

Έκτακτη εκπομπή στη μνήμη του

Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα μοναδικό ντοκουμέντο, μια έκτακτη εκπομπή της ΥΕΝΕΔ του 1977, με αφορμή τον θάνατο του Φιλοποίμενα Φίνου, η οποία μεταδόθηκε ζωντανά μετά την κηδεία του. Την παρουσίαση έκανε, βαθιά συγκινημένος, ο Αλέκος Σακελλάριος, σπουδαίος συνεργάτης και φίλος του Φίνου από το 1946. Μαζί του στο στούντιο της ΥΕΝΕΔ, ο ηθοποιός Νίκος Κούρκουλος, ο κινηματογραφιστής Αριστείδης (ή Ντίντης) Καρύδης-Φουκς και ο σκηνοθέτης Γιάννης Δαλιανίδης, επί χρόνια συνεργάτες στη Φίνος Φιλμ, μιλούν για τον δημιουργό αλλά και τον άνθρωπο Φιλοποίμενα Φίνο. Στο πλαίσιο της εκπομπής, μεταδίδεται η τελευταία τηλεοπτική συνέντευξη του μεγάλου κινηματογραφικού παραγωγού στη Ροζίτα Σώκου, λίγες ημέρες πριν από τον θάνατό του. Το αφιέρωμα κλείνει με πλάνα από την κηδεία του Φιλοποίμενα Φίνου στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών, όπου είχε παρευρεθεί πλήθος καλλιτεχνών, δημιουργών και ανθρώπων των γραμμάτων. Μεταξύ εκείνων, κορυφαίοι ηθοποιοί, όπως οι Δημήτρης Χορν, Κώστας Καζάκος, Κώστας Χατζηχρήστος, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Αλέκος Αλεξανδράκης, Τζένη Καρέζη, Άγγελος Αντωνόπουλος, Μάνος Κατράκης, κάνουν δηλώσεις στην κάμερα εκφράζοντας τη λύπη τους για την απώλεια του Φιλοποίμενα Φίνου.

27 Ιανουαρίου: Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος

«Μαρτυρίες» – Διωγμός Εβραίων στην κατοχική Ελλάδα

Η συγκεκριμένη εκπομπή της σειράς ντοκιμαντέρ «Μαρτυρίες» του Γιώργου Πετρίτση, παραγωγής 1993, διερευνά το θέμα του διωγμού των Εβραίων από τους Ναζί κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα από τις προφορικές μαρτυρίες επιζώντων Εβραίων της Ελλάδας. Η Ζάννα Σατσόγλου και ο Ερρίκος Λεβής, διασωθέντες του Ολοκαυτώματος, αφηγούνται την προσωπική τους ιστορία κατά την περίοδο της γερμανικής Κατοχής. Ξετυλίγουν τις μνήμες τους από τη σύλληψη και μεταφορά τους στο Άουσβιτς, περιγράφουν την άγρια καθημερινότητα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και μιλούν για την περιπέτειά τους μετά την εκκένωση των στρατοπέδων συγκέντρωσης, την πορεία φυγής μαζί με τους Γερμανούς και την επιστροφή στην πατρίδα. Τις δικές τους μαρτυρίες καταθέτουν, ακόμη, ο ιατρός Κώστας Νικολάου, η ηθοποιός Ολυμπία Παπαδούκα και ο πρώην βουλευτής Σωτήρης Παπαστράτης.

Σενάριο-σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρίτσης

28 Ιανουαρίου: Αφιέρωμα στην ηθοποιό Ταϋγέτη Μπασούρη

«Νυχτερινός επισκέπτης»

Για την επέτειο από τον θάνατο της ηθοποιού Ταϋγέτης Μπασούρη, στις 28 Ιανουαρίου 2003, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει επεισόδιο της σειράς «Νυχτερινός επισκέπτης» του Άρη Σκιαδόπουλου, παραγωγής 1994. Η Ταϋγέτη μιλάει για το έργο και τη ζωή της, θυμάται συνεργασίες με άλλους ηθοποιούς και ξεχωρίζει παραστάσεις που είχαν ιδιαίτερη σημασία για την ίδια.

Σκηνοθεσία: Σταύρος Στρατηγάκος

Παρουσιαστής: Άρης Σκιαδόπουλος

29 Ιανουαρίου: Αφιέρωμα στον σκηνοθέτη Χρήστο Βακαλόπουλο

«Χρώματα»

Θέμα από το πολιτιστικό μαγκαζίνο του Γιάννη Έξαρχου «Χρώματα». Στην ενότητα της εκπομπής για το βιβλίο παρουσιάζεται -σε μια σπάνια τηλεοπτική καταγραφή– ο σκηνοθέτης, ραδιοφωνικός παραγωγός και συγγραφέας Χρήστος Βακαλόπουλος, ο οποίος μιλάει στον Νίκο Μπακουνάκη για το (τότε) νέο βιβλίο του «Νέες Αθηναϊκές Ιστορίες» (1989, Εστία).  Ο Χρήστος Βακαλόπουλος, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 29 Ιανουαρίου 1993, μιλάει για τη «δική του Αθήνα» και για τους χώρους μέσα από τους οποίους «ξεπηδά» ο  πολιτισμός. Παράλληλα, πλάνα από τη ζωή στο κέντρο της Αθήνας, ημέρα και νύχτα, ζωντανεύουν την αστική ατμόσφαιρα που διατρέχει το έργο του Βακαλόπουλου.

Σκηνοθεσία: Πένυ Παναγιωτοπούλου

Οργάνωση παραγωγής: Λουκία Ρικάκη

30 Ιανουαρίου 2007: Θάνατος του Νίκου Κούρκουλου

Ειδησεογραφικό ρεπορτάζ

Συμπληρώνονται φέτος 19 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Κούρκουλου και το Αρχείο της ΕΡΤ, τιμώντας τη μνήμη του, παρουσιάζει ειδησεογραφικό ρεπορτάζ του 1975, στο οποίο έχει καταγραφεί απόσπασμα από την πρώτη θεατρική παράσταση που άνοιξε την αυλαία του νεόδμητου θεάτρου «Κάππα», της θεατρικής στέγης που δημιούργησε ο Νίκος Κούρκουλος στην Κυψέλη το 1974.

Το έργο ήταν «Ταμπούρλα στη νύχτα» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, σε μετάφραση του Παύλου Μάτεσι και σκηνοθεσία του Αλέξη Σολομού και ανέβηκε για τη θεατρική περίοδο 1974-1975. Στα πλάνα από την παράσταση που κατέγραψε ο φακός της ΕΡΤ, εμφανίζονται οι ηθοποιοί Νίκος Κούρκουλος, Ντίνος Δουλγεράκης, Κίττυ Αρσένη, Δημήτρης Ιωακειμίδης, Δημήτρης Ζακυνθινός, Δημήτρης Βασματζής, Γιώργος Μάζης.

30 Ιανουαρίου 1983: Πρεμιέρα της σειράς «Αρχαία σκουριά»

Η κοινωνική-δραματική σειρά «Αρχαία σκουριά», παραγωγής 1983, βασισμένη στο ομότιτλο βιβλίο της Μάρως Δούκα, ακολουθεί την ιστορία της Μυρσίνης (Κατερίνα Μαραγκού), μιας ευαίσθητης και έξυπνης νέας που ενηλικιώνεται την εποχή της δικτατορίας και γνωρίζει τον κόσμο, κυρίως μέσα από την ερωτική της σχέση με τον Παύλο, πρώην στέλεχος της Νεολαίας Λαμπράκη, που τη μυεί στο φοιτητικό κίνημα και στις αξίες του αντιδικτατορικού αγώνα. Στο πρώτο επεισόδιο, παρακολουθούμε τη γνωριμία της Μυρσίνης με τον Παύλο, που αρχίζει να της δίνει μια γεύση ενηλικίωσης και πολιτικής συνειδητοποίησης. Ταυτόχρονα γνωρίζουμε την οικογένεια της Μυρσίνης στο πατρικό σπίτι…

Σκηνοθεσία: Κώστας Αριστόπουλος

Σενάριο: Λία Μεγάλου-Σεφεριάδη

Παίζουν οι ηθοποιοί: Αλεξάνδρα Λαδικού, Νικήτας Τσακίρογλου, Κατερίνα Μαραγκού, Καίτη Πάνου, Ειρήνη Κουμαριανού, Ειρήνη Ιγγλέση, Σταύρος Τορνές, Μυρτώ Παράσχη, Μιχάλης Γούναρης, Νατάσα Τσακαρισιάνου, Θάνος Καληώρας, Κώστας Τσιάνος, Ντενίζ Μπαλτσαβιά, κ.ά.

31 Ιανουαρίου: Αφιέρωμα στον σπουδαίο λυράρη Κώστα Μουντάκη

«Μονόγραμμα»  

Στο αυτοβιογραφικό ντοκιμαντέρ της σειράς «Μονόγραμμα» αυτοπαρουσιάζεται ο Κρητικός λυράρης και δάσκαλος της κρητικής μουσικής, Κώστας Μουντάκης, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν από 35 χρόνια, στις 31 Ιανουαρίου 1991. Ο κορυφαίος λυράρης, που σηματοδότησε με την προσωπική του τεχνική στη λύρα την κρητική μουσική, αφηγείται λεπτομέρειες για τη ζωή του και την καλλιτεχνική πορεία του. Αναφέρεται στην πρώτη του επαφή με τη δημοτική μουσική και τη λύρα. Μνημονεύει την ένταξή του στον κύκλο των Κρητών μουσικών στην Αθήνα, στις αρχές της δεκαετίας του ’50. Ακόμη, μιλάει για τη συμβολή τους στην καθιέρωση της κρητικής μουσικής στην πρωτεύουσα, μέσα από την εμφάνισή τους στα κοσμικά κέντρα αλλά και από τις εκπομπές στο ραδιόφωνο, που αποτελούσε το μοναδικό μέσο για την προβολή της παραδοσιακής μουσικής. Από το 1951 ξεκινάει στενή συνεργασία με τον Σίμωνα Καρά παίζοντας επανειλημμένα στο ραδιόφωνο του ΕΙΡ. Την ίδια εποχή, ξεκινά να παίζει στην  ταβέρνα του Μπασιά πίσω από την Αγία Ειρήνη, στην οδό Αιόλου, μαζί με τον λαουτιέρη Στέλιο Κουτσουρέλη και άλλους σπουδαίους μουσικούς. Ο Κώστας Μουντάκης θυμάται, επίσης, την περίοδο που δούλευε στο εργοστάσιο λιπασμάτων της Δραπετσώνας. Αναφέρεται στις περιοδείες του στο εξωτερικό ως καθιερωμένος πλέον λυράρης αλλά και στην πρωτοβουλία του για την οργάνωση της κρητικής μουσικής διδασκαλίας, δηλωτική της συμβολής του στη διατήρηση της λαϊκής μουσικής παράδοσης του τόπου. Όλη η εκπομπή είναι διανθισμένη με τραγούδια και σκοπούς από τη λύρα του Κώστα Μουντάκη.

Προλογίζει ο Γιώργος Σγουράκης.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Σγουράκης

Παραγωγή: Γιώργου και Ηρώς Σγουράκη,

Copyright ΕΡΤ – Ανάπλαση 2006 της εκπομπής του 1984

31 Ιανουαρίου: Αφιέρωμα στην ηθοποιό Καίτη Λαμπροπούλου

«Το Θέατρο της Δευτέρας» – «Η γυναίκα μου φάντασμα» 

Με αφορμή τη συμπλήρωση δεκαπέντε χρόνων από τον θάνατο της ηθοποιού Καίτης Λαμπροπούλου, στις 31 Ιανουαρίου 2011, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το έργο «Η γυναίκα μου φάντασμα» παραγωγής 1979, από τη σειρά «Το Θέατρο της Δευτέρας». Θεατρικό έργο του Νόελ Κάουαρντ, σε μετάφραση Αλέξη Σολομού, σκηνοθεσία Γιώργου Μεσσάλα και τηλεσκηνοθεσία Χρήστου Ράλλη. Πρωταγωνιστούν ο Σταύρος Ξενίδης (Τομ) και η Τζένη Ρουσσέα (Ελβίρα). Παίζουν ακόμη οι ηθοποιοί: Καίτη Λαμπροπούλου, Μαρία Κωνσταντάρου, Νίκος Γαλανός, Σοφία Κακαρελίδου, Πίτσα Μπουρνόζου. Πρόκειται για μεταφορά στην τηλεόραση της παράστασης που ανέβαζε με μεγάλη επιτυχία ο θίασος της Τζένης Ρουσσέα στο θέατρο Μουσούρη το 1977, με τους ίδιους συντελεστές. Η δράση του έργου ”Η γυναίκα μου φάντασμα” λαμβάνει χώρα στο Λονδίνο και ειδικότερα στην οικία του συγγραφέα μυθιστορημάτων Τομ Κόντομάιν, ανήμερα του Halloween.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Μεσσάλας

Τηλεσκηνοθεσία: Χρήστος Ράλλης

1η Φεβρουαρίου 2026: Έναρξη Τριωδίου – Ο Φεβρουάριος των Αποκριών

«Δώδεκα μήνες»

Η σειρά των δώδεκα επεισοδίων «Δώδεκα μήνες» καταγράφει την αρμονική εναλλαγή του χρόνου, των εργασιών, των εθίμων. Το συγκεκριμένο επεισόδιο, παραγωγής 2003, είναι αφιερωμένο στον δεύτερο μήνα του χρόνου, τον Φεβρουάριο. Για τα έθιμα, τις θρησκευτικές εορτές, τη ρίζα του ονόματος του μήνα Φεβρουαρίου και τα έθιμα των Αποκριών και της Καθαράς Δευτέρας ανά την Ελλάδα μιλούν στην εκπομπή οι Στράτος Θεοδοσίου, επίκουρος καθηγητής Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Γεώργιος Αικατερινίδης, διδάκτωρ Λαογραφίας και τέως διευθυντής Ερευνών του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, Ευθυμία Γεωργιάδου-Κουντουρά, αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, Μάνος Δανέζης, επίκουρος καθηγητής Αστροφυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται σπάνιες κινηματογραφικές καταγραφές των αποκριάτικων εθίμων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας από το αρχείο του Γεώργιου Αικατερινίδη.

Σενάριο-σκηνοθεσία: Απόστολος Κρυωνάς