Αρχείο της ΕΡΤ: Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό

Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 25 έως την Κυριακή 31 Μαΐου 2026.

Το ντοκιμαντέρ «Τη νύχτα που κατέβηκε η σβάστικα» μάς ταξιδεύει στα χρόνια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στο παράτολμο εγχείρημα υποστολής της σβάστικας από την Ακρόπολη, το βράδυ της 30ής Μαΐου 1941, από τους δύο νεαρούς -τότε- φοιτητές, Μανώλη Γλέζο και Λάκη  Σάντα.
Για την επέτειο 20 χρόνων από τον θάνατο του αποκαλούμενου «εθνικού δικαστή» Γιάννη Ντεγιάννη, ο οποίος ήταν πρόεδρος του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, που δίκασε τους πρωταιτίους της 21ης Απριλίου για εσχάτη προδοσία και στάση, το Αρχείο της ΕΡΤ, παρουσιάζει ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στο πλαίσιο της σειράς «Μονόγραμμα».
Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρουν έχουν οι εκπομπές-αφιερώματα στην Άννα Σικελιανού, συγγραφέα και δεύτερη σύζυγο του Άγγελου Σικελιανού, στον ποιητή Γιάννη Βαρβέρη, στον τραγουδιστή Δάκη, καθώς και στην ίδρυση της Διεθνούς Αμνηστίας (28 Μαΐου 1961), στην έναρξη του 13ου Φεστιβάλ Αρχαιολογικής Ταινίας ΑΓΩΝ (25 Μαΐου 2026), καθώς και στην Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ www.ert.gr/ert-arxeio/ 
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

25 Μαΐου 2026: Έναρξη 13ου Φεστιβάλ Αρχαιολογικής Ταινίας ΑΓΩΝ
«Ριμέικ»

Για την έναρξη του 13ου Φεστιβάλ Αρχαιολογικής Ταινίας ΑΓΩΝ και την επέτειο 30 ετών από την ίδρυσή του, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει επεισόδιο από τη σειρά «Ριμέικ» με θέμα το 2ο Φεστιβάλ Αρχαιολογικής Ταινίας, που πραγματοποιήθηκε στο Ρέθυμνο το 1998. Το επεισόδιο παρουσιάζει ταινίες και τους δημιουργούς τους, καθώς και τους συντελεστές του Φεστιβάλ, οι οποίοι μιλούν για τη διοργάνωση και τους στόχους της.

Σκηνοθεσία: Παναγιώτης Κακαβιάς
Κείμενα-επιμέλεια-παρουσίαση: Ρένα Θεολογίδου

25 Μαΐου: Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Βαρβέρη
«Επιλογή»

Μία από τις πρώτες τηλεοπτικές εμφανίσεις του σημαντικού ποιητή της γενιάς του 1970, Γιάννη Βαρβέρη, στην εκπομπή «Επιλογή», παραγωγής 1979.
Ο Γιάννης Βαρβέρης, ο   οποίος έφυγε από τη ζωή στις 25 Μαΐου 2011, μιλάει για τις ποιητικές του συλλογές «Εν φαντασία και λόγω» και «Το ράμφος», καθώς και για τις μεταφράσεις στίχων του Léo Ferré υπό τον τίτλο «Μια πρώτη παρουσίαση».
Παράλληλα, καταθέτει τη γνώμη του για τη θέση της ποίησης στον σύγχρονο κόσμο και εξηγεί τι τον οδήγησε στην ποίηση.

Σκηνοθεσία-παραγωγή: Γιώργος Εμιρζάς
Επιμέλεια-παρουσίαση: Περικλής Αθανασόπουλος, Γιώργος Γαλάντης

26 Μαΐου: Αφιέρωμα στην Άννα Σικελιανού
«Αντ’ αυτού»

Στο συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς συνεντεύξεων με την Εύη Κυριακοπούλου, παραγωγής 2000, φιλοξενείται η Άννα Σικελιανού, συγγραφέας και δεύτερη σύζυγος του Άγγελου Σικελιανού, η οποία έφυγε από τη ζωή στις 26 Μαΐου 2006. Θυμάται τη ζωή της μαζί με τον ποιητή, ανακαλεί την πρώτη τους γνωριμία, στιγμές από την καθημερινότητά τους και μιλάει για την ενασχόλησή της με την υφαντική τέχνη, αλλά και για την Εύα Πάλμερ, πρώτη σύζυγο του Αγγέλου Σικελιανού. Στο τέλος της εκπομπής, η Άννα Σικελιανού διαβάζει μικρό απόσπασμα από το βιβλίο της «Η ζωή μου με τον Άγγελο».

Δημοσιογραφική έρευνα-παρουσίαση: Εύη Κυριακοπούλου
Σκηνοθεσία: Πανδώρα Μουρίκη

27 Μαΐου: Αφιέρωμα στον δικαστή Γιάννη Ντεγιάννη
«Μονόγραμμα»

Για την επέτειο των 20 χρόνων από τον θάνατο του αποκαλούμενου «εθνικού δικαστή» Γιάννη Ντεγιάννη, (27 Μαΐου 2006), το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την αυτοβιογραφική τηλεοπτική καταγραφή του 1983 στο πλαίσιο της σειράς «Μονόγραμμα», όπου ο ίδιος μιλάει για τη ζωή του και ξετυλίγει την πορεία του στο δικαστικό Σώμα. Το 1975 ήταν πρόεδρος του Πενταμελούς Εφετείου Αθηνών, που δίκασε τους πρωταιτίους της 21ης Απριλίου για εσχάτη προδοσία και στάση.
Στην εκπομπή αφηγείται τον τρόπο με τον οποίο βίωσε την ιστορική δίκη, περιγράφει τα συναισθήματά του και την τεράστια ευθύνη που έφερε ως αντιπρόσωπος του ελληνικού λαού εκείνη τη μεγάλη στιγμή. Κάνει αποτίμηση της δίκης και μιλάει για τον τρόπο με τον οποίο χειρίστηκε τη σπουδαιότερη μεταπολεμική δίκη στην Ελλάδα, ως πρόεδρος του Πενταμελούς Εφετείου, υπογραμμίζοντας τις αρχές βάσει των οποίων ενήργησε κατά τη διεξαγωγή της. Την αφήγησή του πλαισιώνει πλούσιο αρχειακό υλικό από την κάλυψη της δίκης, που προέρχεται από την καταγραφή που είχε κάνει το ΕΙΡΤ. Επίσης, αναφέρεται στην ενασχόλησή του με τη λογοτεχνία παρουσιάζοντας το συγγραφικό του έργο.
Τα γυρίσματα έγιναν στο Μέγαρο Σλήμαν (πρώην Άρειος Πάγος), στις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού, και συγκεκριμένα στην αίθουσα της δίκης των Πρωταιτίων της Χούντας, και στη Χαλκίδα, όπου έζησε τα παιδικά και εφηβικά του χρόνια.

Παραγωγή: Γιώργος και Ηρώ Σγουράκη
Σκηνοθεσία: Νίκος Τριανταφυλλίδης
(Ανάπλαση 2006 της εκπομπής του 1983)

28 Μαΐου 1961: Ίδρυση της Διεθνούς Αμνηστίας – 65 χρόνια
«Μαρτυρίες»

Για την επέτειο ίδρυσης της Διεθνούς Αμνηστίας, στις 28 Μαΐου 1961, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει επεισόδιο από τη σειρά ντοκιμαντέρ ιστορικής καταγραφής, του δημοσιογράφου Γιώργου Πετρίτση, «Μαρτυρίες», παραγωγής 2006, το οποίο παρουσιάζει το εθελοντικό κίνημα της Διεθνούς Αμνηστίας, τους στόχους και τη δράση του. Στην εκπομπή μιλούν η γενική γραμματέας της Αμνηστίας Αϊρίν Χαν, ο πρόεδρος του ελληνικού τμήματος Γεράσιμος Κουβαράς και η Τζεζέρκα Τιγκάνι, η οποία συντονίζει της καμπάνιες της Αμνηστίας σε Ευρώπη και Κεντρική Ασία.

Έρευνα – συντονισμός: Παντελής Βιρβιδάκης
Σκηνοθεσία- σενάριο: Γιώργος Πετρίτσης

29 Μαΐου 2022: Θάνατος του τραγουδιστή Δάκη
«Μουσικό Κουτί» – Δάκης και Monsieur Minimal

Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την τελευταία τηλεοπτική εμφάνιση του Δάκη στην εκπομπή της ΕΡΤ «Μουσικό Κουτί». Ο Νίκος Πορτοκάλογλου και η Ρένα Μόρφη υποδέχονται τον Δάκη και τον Monsieur Minimal. Οι δύο καλλιτέχνες μιλούν για τη συνεργασία τους στο τραγούδι «Στιγμή», ενώ ο Δάκης θυμάται τα παιδικά του χρόνια στην Αλεξάνδρεια, τα πρώτα του βήματα στη μουσική και σημαντικές συνεργασίες της καριέρας του, ερμηνεύοντας μεγάλες επιτυχίες του.
Ο Monsieur Minimal αναφέρεται στην πορεία του στη μουσική, στην αγάπη του για την ποπ και στις επιρροές του, παρουσιάζοντας δικά του τραγούδια. Παράλληλα, οι δύο καλεσμένοι μοιράζονται εμπειρίες από σημαντικές συναυλίες και μουσικές στιγμές της ζωής τους.
Στο δεύτερο μέρος συμμετέχει και η Rosey Blue, ενώ ακολουθούν μουσικά παιχνίδια και κοινές ερμηνείες. Στο φινάλε, η Ανδριάνα Μπάμπαλη ερμηνεύει μαζί με τον Δάκη αγαπημένα κομμάτια.

Ημερομηνία πρώτης προβολής: 2/6/2021
Παρουσίαση: Νίκος Πορτοκάλογλου – Ρένα Μόρφη
Σκηνοθεσία: Περικλής Βούρθης

30 Μαΐου 1941: Η νύχτα που κατέβηκε η σβάστικα από την Ακρόπολη

Το ντοκιμαντέρ «Τη νύχτα που κατέβηκε η σβάστικα», παραγωγής 1997, έχει θέμα το παράτολμο εγχείρημα υποστολής της σβάστικας από την Ακρόπολη την περίοδο της Κατοχής. Το κατέβασμα του συμβόλου του Ναζισμού επιχείρησαν δύο νεαροί -τότε- φοιτητές, ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας. Η εκπομπή μάς ταξιδεύει στα χρόνια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα, παρουσιάζοντας παράλληλα και ασπρόμαυρη αναπαράσταση της νύχτας εκείνης. Πρόκειται για μια σύντομη ιστορική αναδρομή σε γεγονότα που συντάραξαν όχι μόνο τη χώρα μας, αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη.
Την Κυριακή 6 Απριλίου 1941, οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Ελλάδα. Στις 27 Απριλίου, τα πρώτα γερμανικά στρατεύματα μπαίνουν στην Αθήνα και στις 08:45 υψώνουν τη σβάστικα στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.  Δύο 19χρονοι αποφασίζουν το παράλογο: να κατεβάσουν το ναζιστικό σύμβολο. Πρόκειται για τον φοιτητή της Ανωτάτης Εμπορικής, Μανώλη Γλέζο και τον φοιτητή της Νομικής, Λάκη Σάντα. Οι δύο φίλοι και παλιοί συμμαθητές προετοιμάζουν προσεκτικά στο σχέδιό τους και στις 9 Μαΐου κάνουν την πρώτη απόπειρα, χωρίς, όμως, να τα καταφέρουν. Δίνουν και πάλι ραντεβού, το βράδυ της 30ής Μαΐου, στην πλατεία Κουμουνδούρου. Λίγες ώρες αργότερα, το εγχείρημά τους στέφεται με επιτυχία. Ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας γίνονται οι απλοί, ανώνυμοι ερμηνευτές της φλόγας ενός ολόκληρου λαού. Το μεμονωμένο ηρωικό τους κατόρθωμα αναπτερώνει το ηθικό όλων των Ελλήνων αλλά και των Ευρωπαίων, που υποφέρουν κάτω από τον γερμανικό ζυγό.
Τα ονόματά τους έμειναν άγνωστα μέχρι την εθνική εορτή της 25ης Μαρτίου 1945, όταν δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Ριζοσπάστης» και την επομένη στην «Εστία».
Το 1982, η πολιτεία τίμησε τους δύο πατριώτες στην πρώτη επίσημη τελετή για την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης.

Σκηνοθεσία: Σοφία Ν. Σφυρόερα

31 Μαΐου: Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος
Ειδησεογραφικό ρεπορτάζ

Ειδησεογραφικό ρεπορτάζ για το κάπνισμα των μαθητών στα σχολεία, με την κάμερα της ΕΡΤ και τον δημοσιογράφο Γιάννη Μητσόπουλο, 50 χρόνια πριν. Ο δημοσιογράφος συνομιλεί με διευθυντές σχολείων, ενός δημόσιου και ενός ιδιωτικού. Ο Γεώργιος Τράντας, διευθυντής του Μεικτού Γυμνασίου Κολωνού και ο Αντώνιος Μωραΐτης, διευθυντής της ιδιωτικής Σχολής Μωραΐτη, δίνουν στατιστικά στοιχεία για τους καπνιστές στα σχολεία τους και μιλούν για τα πειθαρχικά μέτρα που ασκούνται στους μαθητές που καπνίζουν στο σχολείο. Ακολούθως, στην κάμερα της ΕΡΤ μιλούν και μαθητές για τους λόγους που καπνίζουν.

Παραγωγή: Διεύθυνση Ενημέρωσης ΕΡΤ
Ρεπορτάζ: Γιάννης Μητσόπουλος
Έτος παραγωγής: 1976
Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
(www.facebook.com/ERTarchive)