Αρχείο της ΕΡΤ – Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό

Με εξαιρετικές εκπομπές και ντοκιμαντέρ με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό αποχαιρετά τον Αύγουστο το Αρχείο της ΕΡΤ.

Ειδικότερα, από τηΔευτέρα 24 έως και την Κυριακή 30 Αυγούστου 2026, ψηφιοποίησε και παρουσιάζει ξεχωριστά αφιερώματα στον κορυφαίο γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά,με αφορμή τα 175 χρόνια από τη γέννησή του, στον σατιρικό ποιητή Γεώργιο Σουρή,στον συγγραφέαΚώστα Ταχτσή,στον δημοσιογράφο, θεατρικό συγγραφέα, σεναριογράφο-σκηνοθέτη Αλέκο Σακελλάριο,στον σκηνοθέτηΣταμάτη Χονδρογιάννηκαι στο εμβληματικό«Θέατρο της Δευτέρας», στη μεγάλη λαϊκή τραγουδίστριαΣωτηρία Μπέλλου,με απόσπασμα από το εμβληματικό ντοκιμαντέρ «Χαίρω πολύ, Σαββόπουλος», στον ηθοποιόΓιάννη Γκιωνάκηκαι στην επιθεώρηση «Η Ελλάς… ξαναψηφίζει!»,που ανέβηκε από τον θίασο της Μάρως ΚοντούστοΘέατρο Μπουρνέλλη,το 1973.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συνέντευξη που παραχώρησε, το 1999, στο πλαίσιο της εκπομπής «Στα μονοπάτια της σκέψης», ο διακεκριμένος καθηγητής ΠληροφορικήςτουΜΙΤ, Μιχάλης Δερτούζος, στον σπουδαίο διανοητή και ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Τσουκαλά, ο οποίος έφυγε πρόσφατα από τη ζωή.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ
www.ert.gr/ert-arxeio/
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
www.facebook.com/ERTarchive

24 Αυγούστου 1851:175 χρόνια από τη γέννηση του γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά
«Η εποχή των εικόνων» – Έκθεση Γιαννούλη Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη

Συμπληρώνονται, φέτος, 175 χρόνια από τη γέννηση του κορυφαίου γλύπτη από την Τήνο, Γιαννούλη Χαλεπά (1851-1938), γνωστού στο ευρύ κοινό από το γλυπτό της περίφημης Κοιμωμένης στο Α΄ Κοιμητήριο Αθηνών. Το έργο του, μοναδικό στο σύνολό του, συνδυάζει τον κλασικισμό της πρώιμης φάσης της δημιουργίας του με την αυθόρμητη εκφραστικότητα της ώριμης περιόδου. Η πολύχρονη ψυχική του ασθένεια, που σημάδεψε την καλλιτεχνική πορεία του, τον οδήγησε σε εγκλεισμό στο ψυχιατρείο της Κέρκυρας και στη διακοπή της εργασίας του επί σαράντα συναπτά έτη.
Για τα 175 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου Έλληνα γλύπτη, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή «Η εποχή των εικόνων», η οποία φιλοξενεί μια συζήτηση της Κατερίνας Ζαχαροπούλου με τη διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα και την καθηγήτρια στη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, με επίκεντρο τη μεγάλη αναδρομική έκθεση του έργου του Γιαννούλη Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη στην Αθήνα, το 2007. Η έκθεση αποτελούσε ουσιαστικά το πρώτο άνοιγμα της Εθνικής Γλυπτοθήκης στο ευρύτερο κοινό. Η συζήτηση εστιάζει σε σημαντικούς σταθμούς της ταραχώδους ζωής του Γιαννούλη Χαλεπά και σε εκείνα τα στοιχεία του καλλιτεχνικού έργου του που αναδεικνύουν τη μεγαλοφυία ενός μεγάλου δημιουργού.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ο φακός της κάμερας περιηγείται στους χώρους της έκθεσης, όπου παρουσιάστηκαν συνολικά 95 γλυπτά έργα, μεταξύ των οποίων κάποια από τα πιο γνωστά έργα του «Κοιμωμένη», «Σάτυρος που παίζει με τον Έρωτα», οι απεικονίσεις της Μήδειας, καθώς και 115 σχέδια του καλλιτέχνη.

Σκηνοθεσία: Αννίτα Κουτρούλη
Επιμέλεια – Παρουσίαση: Κατερίνα Ζαχαροπούλου

25 Αυγούστου:Αφιέρωμα στον ηθοποιό Γιάννη Γκιωνάκη
«Θέατρο της Δευτέρας» – «Το στραβόξυλο»

Ο αγαπημένος ηθοποιός Γιάννης Γκιωνάκης,ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις25 Αυγούστου 2002, πρωταγωνιστεί στην απολαυστική κωμωδία του Δημήτρη Ψαθά «Το στραβόξυλο», που παρουσίασε το «Θέατρο της Δευτέρας» της ΕΡΤ, το 1981. Ο Γκιωνάκης υποδύεται τον Νικολάκη, έναν μονίμως γκρινιάρη και δύστροπο άνθρωπο, που καταδυναστεύει την οικογένεια και το περιβάλλον του με τις φωνές και τις εμμονές του. Όταν, όμως, η συμπεριφορά του οδηγεί την ανιψιά της συζύγου του, Καίτη, σε απόπειρα αυτοκτονίας, καθώς την εκθέτει στον αγαπημένο της αποκαλύπτοντας την παράλληλη σχέση της, ο Νικολάκης αλλάζει στάση. Συγκλονισμένος από το περιστατικό, αποκαλύπτει την τρυφερή και γενναιόδωρη πλευρά του χαρακτήρα του και προσπαθεί να βοηθήσει το ζευγάρι να ξανασμίξει. Παράλληλα, αναλαμβάνει μόνος του να προικίσει την Καίτη, αποδεικνύοντας πως, πίσω από την γκρίνια και την αυστηρότητά του, κρύβεται ένας άνθρωπος με καλοσύνη και ευαισθησία.
Πρωταγωνιστούν οι ηθοποιοί: Γιάννης Γκιωνάκης, Μπέτυ Βαλάση, Γιώργος Κιμούλης, Αντώνης Καφετζόπουλος, Πωλίνα Γκιωνάκη, Ελένη Γερασιμίδου κ.ά.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Εμιρζάς
Τηλεσκηνοθεσία: Σταύρος Ζερβάκης

25 Αυγούστου:Αφιέρωμα στον συγγραφέα Κώστα Ταχτσή
«Διάλογοι»

Καλεσμένος του Νίκου Δήμου σ’ αυτό το επεισόδιο της σειράς συνεντεύξεων, παραγωγής 1987, είναι ο συγγραφέας Κώστας Ταχτσής,ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 25 Αυγούστου 1988. Η συζήτηση αρχίζει με αναφορά στα παιδικά χρόνια του συγγραφέα και στη σημασία που έχουν για εκείνον δύο πόλεις, η Θεσσαλονίκη και η Αθήνα. Στη συνέχεια, ιδιαίτερος λόγος γίνεται για το μυθιστόρημά του «Το τρίτο στεφάνι».

Σκηνοθετική επιμέλεια: Αντώνης Τέμπος

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebookwww.facebook.com/ERTarchive

26 Αυγούστου 1919: Θάνατος του σατιρικού ποιητή Γεωργίου Σουρή
«Εκπομπές που αγάπησα»

Σειρά εκπομπών, στην οποία ο δημοσιογράφος Φρέντυ Γερμανός, συμπληρώνοντας πορεία 25 χρόνων στην ελληνική τηλεόραση, παρουσιάζει μια ανθολογία από τις παλαιότερες εκπομπές του. Το συγκεκριμένο επεισόδιο είναι αφιερωμένο στον ποιητή Γεώργιο Σουρή, μέσα από το παλαιότερο αφιέρωμα στην εκπομπή «Πορτραίτο της Πέμπτης» (1976).
Η κόρη του ποιητή, Μυρτώ Σουρή, μιλάει για τον πατέρα της, τη ζωή του, για το πλούσιο ποιητικό έργο του και μας ξεναγεί στο ιστορικό σαλόνι του σπιτιού του. Κάνει λόγο για την εφημερίδα «Ο Ρωμηός», που επί 35 χρόνια ο ποιητής έγραφε μόνος του, και μας ταξιδεύει στην εποχή εκείνη διαβάζοντας ποιήματα του πατέρα της, ενώ ο Φρέντυ Γερμανός ξεφυλλίζει το χειρόγραφο από το θεατρικό έργο «Χειραφέτηση».
Στη συνέχεια, οι ηθοποιοί Κώστας Βουτσάς, Γιώργος Κωνσταντίνου, Γιάννης Γκιωνάκης, Σωτήρης Μουστάκας διαβάζουν τα ποιήματα του Σουρή «Η Ελενιώ», «Καταργούμε», «Τίνος μοιάζει» και «Αθήνα».
Για τον Σουρή μιλούν, ακόμη, ο δημοσιογράφος και θεατρικός συγγραφέας Δημήτρης Ψαθάς, ο σκιτσογράφος και θεατρικός συγγραφέας Μέντης Μποσταντζόγλου (Μποστ)και ο θεατρικός συγγραφέας Κώστας Πρετεντέρης, οι οποίοι απαντούν στο ερώτημα πώς θα αντιμετώπιζε ο ποιητής τα θέματα της σύγχρονης εποχής.
Το αφιέρωμα στον σατιρικό ποιητή ολοκληρώνεται με τον ηθοποιό Γιώργο Μιχαλακόπουλο να διαβάζει στίχους του που δημοσιεύτηκαν στις σελίδες της εφημερίδας «Ο Ρωμηός», φανερώνοντας την προφητική ματιά της ποίησης του Σουρή.
Η εκπομπή πλαισιώνεται από οπτικοακουστικό αρχειακό υλικό.

Σκηνοθετική επιμέλεια: Στέλιος Ράλλης
Παραγωγή: 1994

27 Αυγούστου 1997: Θάνατος της τραγουδίστριας Σωτηρίας Μπέλλου
«Χαίρω πολύ, Σαββόπουλος»

Απόσπασμα από το εμβληματικό ντοκιμαντέρ «Χαίρω πολύ, Σαββόπουλος», παραγωγής 1975, το οποίο επιχειρεί να παρουσιάσει στο ελληνικό τηλεοπτικό κοινό το μουσικό έργο των προηγούμενων πέντε ετών του Διονύση Σαββόπουλου.
Τα γυρίσματα λαμβάνουν χώρα ξημερώματα ή πολύ νωρίς το πρωί σε κεντρικούς δρόμους της Αθήνας, στην Ομόνοια, στο Μουσείο και αλλού, αλλά και στο στούντιο ηχογράφησης της Columbia, στον Περισσό.
Στο απόσπασμα καταγράφεται η μεγάλη λαϊκή ερμηνεύτρια Σωτηρία Μπέλλου στη θρυλική ηχογράφηση στο στούντιο της Columbia του τραγουδιού «Ζεϊμπέκικο» ή «Μ’ αεροπλάνα και βαπόρια»,σε στίχους και μουσική του Διονύση Σαββόπουλου, που περιλαμβάνεται στον δίσκο του «10 χρόνια κομμάτια».

Σκηνοθεσία: Λάκης Παπαστάθης
Παραγωγή: Cinetic για το ΕΙΡΤ

27 Αυγούστου:Αφιέρωμα στον καθηγητή Πληροφορικής του ΜΙΤ,
Μιχάλη Δερτούζο
«Στα μονοπάτια της σκέψης» – Ο Μιχάλης Δερτούζος συνομιλεί
με τον Κωνσταντίνο Τσουκαλά

Σειρά εκπομπών που παρουσιάζει προσωπικότητες της σύγχρονης παγκόσμιας διανόησης. Με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων από τον θάνατο του καθηγητή Πληροφορικής, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει τη συνέντευξη που έδωσε, το 1999, ο Μιχάλης Δερτούζος, διευθυντής του Εργαστηρίου Επιστήμης Υπολογιστών του Πανεπιστημίου ΜΙΤ, στον σπουδαίο διανοητή Κωνσταντίνο Τσουκαλά,ο οποίος έφυγε από τη ζωή πρόσφατα, στις 18 Αυγούστου 2026.
Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από την επιστήμη της Πληροφορικής, με τον διακεκριμένο επιστήμονα να μιλάει για την πληροφορική επανάσταση. Ο Μιχάλης Δερτούζος αναφέρεται στη μελλοντική θετική επίδραση της Πληροφορικής σε όλες τις ανάγκες του ανθρώπου, με κυριότερους κλάδους που θα επωφεληθούν την Ιατρική, το εμπόριο και τη διασκέδαση. Αναφέρεται στη σχέση της Πληροφορικής με την παιδεία και σχολιάζει τις επιπτώσεις της πληροφορικής επανάστασης στην απασχόληση. Ιδιαίτερος λόγος γίνεται για το χάσμα μεταξύ δυτικού και αναπτυσσόμενου κόσμου και για τον ρόλο της Πληροφορικής, με αναφορά στα μέτρα και στην πολιτική για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Παράλληλα, συζητείται εκτενώς το θέμα της χρήσης του διαδικτύου.

Σκηνοθεσία – παραγωγή: Γιάννης Κασπίρης
Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Τσουκαλάς
Παραγωγή: 1999

28 Αυγούστου:Αφιέρωμα στον Αλέκο Σακελλάριο
«Μονόγραμμα» (Α΄ Μέρος)

Τριάντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τον θάνατο του Αλέκου Σακελλάριου (28 Αυγούστου 1991), και το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς αυτοβιογραφικών ντοκιμαντέρ «Μονόγραμμα», παραγωγής 1986, που είναι αφιερωμένο στον πολυσχιδή δημοσιογράφο, θεατρικό συγγραφέα, σεναριογράφο και σκηνοθέτη, καταγράφει την πορεία της πολυσήμαντης καριέρας του.
Ο Αλέκος Σακελλάριος αφηγείται το ξεκίνημα της καριέρας του ως δημοσιογράφου σε νεαρή ηλικία, το 1932, στη σχολική εφημερίδα «Ο Μαθητής», τη συνεργασία του με τον εκδότη Γεώργιο Βλάχο και τον δημοσιογράφο Γιάννη Κοκκινάκη, αλλά και την εργασία του ως χρονογράφου στις πιο σημαντικές εφημερίδες της εποχής.
Αναφέρεται, επίσης, στην πρώτη του επαφή με το θέατρο, στους τότε θεατρικούς επιχειρηματίες και θιάσους και στην πρώτη του εμφάνιση ως θεατρικού συγγραφέα με τη μουσική ηθογραφία «Ο βασιλιάς του χαλβά» σε μουσική Νίκου Χατζηαποστόλου.
Στην εκπομπή προβάλλεται οπτικοακουστικό, φωτογραφικό και έντυπο αρχειακό υλικό.

Σκηνοθεσία: Σ. Λαμπρόπουλος
Παραγωγός: Γιώργος Σγουράκης

29 Αυγούστου:Αφιέρωμα στον σκηνοθέτη Σταμάτη Χονδρογιάννη
«Σε χρόνο TV» – «Θέατρο της Δευτέρας»

Η ψυχαγωγική εκπομπή «Σε χρόνο TV» παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στο θρυλικό «Θέατρο της Δευτέρας», αξιοποιώντας σπάνιο αρχειακό υλικό της ΕΡΤ και μαρτυρίες ανθρώπων που συνδέθηκαν με την ιστορία του. Κεντρικός καλεσμένος της εκπομπής ο σκηνοθέτης Σταμάτης Χονδρογιάννης, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 29 Αυγούστου 2024. Ο ίδιος περιγράφει τη δημιουργία του «Θεάτρου στην τηλεόραση» το 1970 και στη συνέχεια του «Θεάτρου της Δευτέρας» το 1972, τις πρώτες εγγραφές και τις ιδιαίτερες συνθήκες παραγωγής. Ακόμη, μοιράζεται ιστορίες από τα γυρίσματα και εξηγεί την επιλογή της Δευτέρας ως ημέρας προβολής, καθώς τότε τα θέατρα παρουσίαζαν τη μικρότερη προσέλευση κοινού.
Μέσα από συζητήσεις με τους ηθοποιούς Χρυσούλα Διαβάτη, Ιάκωβο Ψαρρά, Ηλία Λογοθέτη και Μάρω Κοντού, τη σκηνογράφο Μαρία Κόκκου και τον παραγωγό Στέλιο Αντωνιάδη, αναδεικνύονται οι δυσκολίες, οι απαιτήσεις αλλά και το πάθος των συντελεστών για τη δημιουργία των τηλεοπτικών θεατρικών παραστάσεων.
Παράλληλα, προβάλλονται αποσπάσματα από σημαντικές παραγωγές, ελληνικών και ξένων έργων, όπως «Η κυρία του Μαξίμ», «Το στραβόξυλο», «Λεωφορείον ο Πόθος», «Ο θείος Βάνιας», «Ο ματωμένος γάμος», «Ο Επιτάφιος» και «Το αδιέξοδο», το οποίο συμμετείχε στα βραβεία EMMY.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην πρώτη έγχρωμη παραγωγή, στον τρόπο κατασκευής των σκηνικών και στις απαιτητικές συνθήκες των γυρισμάτων. Οι καλεσμένοι θυμούνται περιστατικά από τα παρασκήνια και επιχειρούν να εξηγήσουν γιατί το «Θέατρο της Δευτέρας» εξελίχθηκε σε τηλεοπτικό θεσμό.

Σκηνοθεσία: Αντώνης Μακαρωνάς
Παρουσίαση: Μάριον Μιχελιδάκη
Παραγωγή: 2005

30 Αυγούστου 1973: «Η Ελλάς… ξαναψηφίζει!» στο Θέατρο Μπουρνέλλη
«Βραδιά επιθεώρησης – Τα καλά από τα καλύτερα»

Το Αρχείο της ΕΡΤ μάς μεταφέρει στο καλοκαίρι του 1973 και στο Θέατρο Μπουρνέλλη της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, όπου παρουσιάστηκε από τον θίασο της Μάρως Κοντού η επιθεώρηση «Η Ελλάς… ξαναψηφίζει!». Η παράσταση έκανε πρεμιέρα στις 20 Ιουνίου, με κείμενα των Γιώργου Λαζαρίδη και Ναπολέοντα Ελευθερίου, σκηνοθεσία και χορογραφίες του Βαγγέλη Σειληνού και πρωταγωνιστές, μεταξύ άλλων, τους Μάρω Κοντού, Μπέτυ Μοσχονά, Γιώργο Παπαζήση, Αλέκο Τζαννετάκο και Βασίλη Τσιβιλίκα.
Θυμόμαστε το επιθεωρησιακό νούμερο «Ο φόβος», που ερμήνευσε ο Γιώργος Παπαζήσης και αναβίωσε ο ίδιος ο ηθοποιός, το 1984, στην εκπομπή της ΕΡΤ «Βραδιά επιθεώρησης – Τα καλά από τα καλύτερα (1960-1980)». Στο συγκεκριμένο απόσπασμα, ο Κώστας Ρηγόπουλος αναφέρεται αρχικά στα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα του 1973 που είχαν υποβάλει το αίσθημα της φοβίας στους πολίτες και στη συνέχεια προβάλλεται το νούμερο της επιθεώρησης «Ο φόβος», εμπνευσμένο από τις συνθήκες της εποχής, με τον Γιώργο Παπαζήση και τους Γιώργο Σταυρόπουλο, Στέλλα Αβραμίδου και Λεωνίδα Νικολαΐδη.

Παρουσίαση – επιμέλεια: Κώστας Ρηγόπουλος
Σενάριο – σκηνοθεσία: Γιώργος Λαζαρίδης
Μουσική: Γιώργος Κατσαρός