Αρχείο της ΕΡΤ: Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό

Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει τοΑρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 16 έως την Κυριακή 22 Μαρτίου 2026.

Με αφορμή την επέτειο τριάντα χρόνων από τον θάνατο του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα μοναδικό ντοκουμέντο για τη ζωή και το έργο του, το οποίο μεταδόθηκε την ημέρα της τελετής απονομής του Βραβείου Νόμπελ, στις 10 Δεκεμβρίου 1979.

Για τα 85 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου Ιταλού σκηνοθέτη Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, παρακολουθούμε την επίσκεψή του στην Αθήνα το 2001, όπου βραβεύτηκε από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών για την προσφορά του στην Έβδομη Τέχνη.

Πενήντα χρόνια από την πρεμιέρα της εμβληματικής τηλεοπτικής σειράς «Γιούγκερμαν» συμπληρώνονται φέτος και μέσα από μια ιστορική τηλεοπτική συνάντηση του Φρέντυ Γερμανού με τον Αλέκο Αλεξανδράκη, σκιαγραφείται το πορτρέτο του σπουδαίου ηθοποιού.

Ακόμη, ξεχωριστά είναι τα αφιερώματα στην Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου για παιδιά και νέους (20 Μαρτίου), στην Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου), στην έναρξη λειτουργίας του Εθνικού Θεάτρου, που σήκωσε αυλαία στις 19 Μαρτίου 1932, στα 100 χρόνια από την ίδρυση της Ακαδημίας Αθηνών, στον εικαστικό Σπύρο  Βασιλείου και στον δημοσιογράφο Λάμπη Τσιριγωτάκη.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ www.ert.gr/ert-arxeio/ 
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

16 Μαρτίου 1941: 85 χρόνια από τη γέννηση του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι

«Συνεικόνες»

Για την επέτειο 85 ετών από τη γέννηση του μεγάλου Ιταλού σκηνοθέτη Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει επεισόδιο από το πολιτιστικό τηλεοπτικό περιοδικό «Συνεικόνες», με θέμα την επίσκεψή του στην Αθήνα το 2001, με αφορμή τη βράβευσή του από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών για την προσφορά του στην Έβδομη Τέχνη.  Ο φακός της εκπομπής καταγράφει τον σκηνοθέτη κατά τη διάρκεια της βράβευσής του, παρουσία πολιτικών και καλλιτεχνικών προσωπικοτήτων του τόπου, όπως επίσης κατά την επίσκεψή στο Μουσείο Μπενάκη. Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος μιλάει για τον Μπερτολούτσι αλλά και ο ίδιος ο σκηνοθέτης για το έργο του στον δημοσιογράφο της ΕΡΤ, Κώστα Κωβαίο.

Σκηνοθεσία: Πανδώρα Μουρίκη, Στάθης Πλώτας
Παρουσίαση: Κώστας Κωβαίος

17 Μαρτίου 1976: Πρεμιέρα της σειράς «Γιούγκερμαν» στην ΕΡΤ

«Το πορτραίτο της Πέμπτης» –
«Γνωριμία με τον Αλέκο Κάρλοβιτς Αλεξανδράκη»

Πενήντα χρόνια από την πρεμιέρα της τηλεοπτικής σειράς «Γιούγκερμαν» συμπληρώνονται φέτος και το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει μια ιστορική τηλεοπτική συνάντηση του Φρέντυ Γερμανού με τον σπουδαίο ηθοποιό Αλέκο Αλεξανδράκη, που σκιαγραφεί ένα αντι-ρετρό πορτρέτο του, με αφορμή τη δημοφιλία του εκείνη τη χρονιά, το 1976, λόγω της προβολής από την ΕΡΤ της σειράς «Γιούγκερμαν», αλλά της θεατρικής παράστασης «Ο γλάρος» στο θέατρο Κάππα. Μέσα από κολάζ του ΚΥΡ, συνεντεύξεις συνεργατών και φίλων, όπως η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Έλλη Φωτίου, η Νόνικα Γαληνέα και ο Νίκος Κούρκουλος, καθώς και αποσπάσματα ταινιών, αναδεικνύονται η καριέρα, οι επιλογές, η προσωπικότητα και η υποστήριξη του Αλεξανδράκη προς τους συνεργάτες του. Ξεχωριστή στιγμή της εκπομπής αποτελεί η συνέντευξη της Νίκης Καραγάτση σχετικά με το πώς θα έβλεπε ο σύζυγός της την ενσάρκωση του ήρωά του, Βασίλη Κάρλοβιτς Γιούγκερμαν, από τον Αλεξανδράκη.

Τηλεσκηνοθεσία: Δάφνη Τζαφέρη

18 Μαρτίου 1996: Θάνατος του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη

«Της πατρίδας μου πάλι ομοιώθηκα…»

Με αφορμή την επέτειο τριάντα χρόνων από τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα μοναδικό ντοκουμέντο, παραγωγής Γιώργου Σγουράκη, για τη ζωή και το έργο του ποιητή, το οποίο μεταδόθηκε από την ΕΡΤ την ημέρα της τελετής απονομής του Βραβείου Νόμπελ, στις 10 Δεκεμβρίου 1979. Το ντοκιμαντέρ αποτελεί μια από τις πρώτες αυτοβιογραφικές παρουσιάσεις, στην ελληνική τηλεόραση, προσωπικοτήτων που σημάδεψαν με το έργο τους την πνευματική, πολιτιστική και καλλιτεχνική πορεία του τόπου μας, πριν από την έναρξη της εμβληματικής σειράς «Μονόγραμμα».

Στο ντοκιμαντέρ, που γυρίστηκε στο σπίτι του Οδυσσέα Ελύτη, ο ίδιος ο ποιητής αποκαλύπτει προσωπικά του βιώματα, μιλάει για το ποιητικό έργο του και τα στοιχεία που το διαμόρφωσαν, αναφέρεται στη Γενιά του ’30 κι ερμηνεύει τον όρο «ελληνικότητα». Ειδική αναφορά κάνει στη δημιουργία του «Άξιον Εστί». Διαβάζει, επίσης, το ποίημα «Λακωνικόν» από τη συλλογή «Έξη και μια τύψεις για τον ουρανό» (1960).

Σκηνοθεσία: Γιώργος Καρυπίδης
Διεύθυνση παραγωγής: Ηρώ Σγουράκη

18 Μαρτίου 1926: Ιδρύεται η Ακαδημία Αθηνών

«Ένα κτίριο, μια ιστορία»

Με αφορμή τα 100 χρόνια από την ίδρυση της Ακαδημίας Αθηνών, στο επεισόδιο του  πολιτιστικού ντοκιμαντέρ «Ένα κτίριο, μια ιστορία» που εξετάζει την ιστορία νεοκλασικών δημόσιων κτιρίων στην Αθήνα, παρουσιάζεται η Ακαδημία Αθηνών. Αναλύονται οι ιδρυτικοί σκοποί και οι κανονισμοί, παρουσιάζονται πρόσωπα-κλειδιά της ιστορίας της, το νεοκλασικό κτίριο αλλά και η πολιτιστική, επιστημονική και κοινωνική σημασία της Ακαδημίας. Μιλούν ο ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου, η ποιήτρια Κική Δημουλά, ο πολιτικός μηχανικός Χρήστος Δήμου, ο σύμβουλος Ακαδημίας Αθηνών Ιωάννης Σκαρέτζος και η Ειρήνη Τσούρη από τη Βιβλιοθήκη της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ προβάλλονται πολλά πλάνα από το κτίριο, τον περιβάλλοντα χώρο και τις διαφορετικές αίθουσες.

Σκηνοθετική επιμέλεια: Ανδρέας Αντωνιάδης
Παραγωγή: 2008

19 Μαρτίου 1932: Το Εθνικό Θέατρο σηκώνει αυλαία

«Η μηχανή του χρόνου»

Στο συγκεκριμένο επεισόδιο, παραγωγής 2001, επιχειρείται μια ιστορική αναδρομή στην εκατοντάχρονη πορεία του Εθνικού Θεάτρου. Η Σεμίνα Διγενή υποδέχεται στο στούντιο της εκπομπής ηθοποιούς  συνδεδεμένους με το Εθνικό Θέατρο, όπως τους Γιώργο Τσιτσόπουλο, Όλγα Τουρνάκη, Ιάκωβο Ψαρρά, Νίκος Μπουσδούκο, Κατερίνα Χέλμη, Κάρμεν Ρουγγέρη, Ελένη Βαροπούλου και τους νεότερους Δημήτρη Αλεξανδρή, Μαρία Ναυπλιώτου και Οδυσσέα Σταμούλη. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το παρελθόν και το παρόν του Εθνικού Θεάτρου. Προβάλλονται βίντεο στα οποία μιλούν για τις αναμνήσεις τους από το Εθνικό Θέατρο οι ηθοποιοί Χρήστος Πάρλας, Τάσος Χαλκιάς και Γιώργος Παρτσαλάκης. Για το Εθνικό Θέατρο μιλάει και η Ελένη Βαροπούλου, θεατρολόγος και ειδική σύμβουλος καλλιτεχνικού διευθυντή. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην εξωστρέφεια του Εθνικού Θεάτρου και στις επισκέψεις σε ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού. Προβάλλεται απόσπασμα από την παράσταση του Εθνικού «Οιδίπους Τύραννος» με τον Ιάκωβο Ψαρρά και τον Γρηγόρη Βαλτινό, η οποία παρουσιάστηκε στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης. Κατά τη διάρκεια του επεισοδίου προβάλλονται πλάνα από τις παραστάσεις «Καμίνο Ρεάλ» (2000), «Ρινόκερως» (1996), «Ο τσάρος με τη μακριά γενειάδα» (1999), «Βρυκόλακες» (1996), «Δον Ζουάν» (2000), «Ένας ήρωας με παντούφλες» (2000), «Βάτραχοι» (1998), «Το καρναβάλι του έρωτα» (1999), κ.ά., καθώς και πλούσιο φωτογραφικό αρχειακό υλικό από σημαντικές παραστάσεις του Εθνικού Θεάτρου. Ακούγεται αρχειακό ηχητικό υλικό από την παράσταση «Βρυκόλακες» του Ίψεν του 1934, με την Κατίνα Παξινού και τον Αλέξη Μινωτή.

Προβάλλεται σπάνιο αρχειακό υλικό από το αρχείο του Αλέκου Λιδωρίκη, με κινηματογραφημένο υλικό από την πρώτη παράσταση αρχαίου δράματος στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου το 1938, την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη, με την Κατίνα Παξινού στον ρόλο της Ηλέκτρας, την Ελένη Παπαδάκη στον ρόλο της Κλυταιμνήστρας και τον Μάνο Κατράκη στον βουβό ρόλο του Πυλάδη.

Επιμέλεια-παρουσίαση: Σεμίνα Διγενή
Σκηνοθεσία: Μάνος Καμπίτης

20 Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου για παιδιά και νέους

«Παρασκήνιο» – Ξένια Καλογεροπούλου, «Μικρή Πόρτα»

Το Αρχείο της ΕΡΤ, για να τιμήσει την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου για παιδιά και νέους, παρουσιάζει το επεισόδιο από τη σειρά ντοκιμαντέρ «Παρασκήνιο», παραγωγής 2010, με θέμα το θέατρο «Μικρή Πόρτα» της Ξένιας Καλογεροπούλου, όπου η ίδια και οι συνεργάτες της μιλούν για την πορεία του συγκεκριμένου θεάτρου μέσα στα χρόνια, ενώ προβάλλονται αποσπάσματα από διάφορες πρόβες και παραστάσεις. Η Ξένια Καλογεροπούλου κάνει ιδιαίτερη αναφορά στο δημοφιλές, πλέον, έργο  «Οδυσσεβάχ», που ανέβηκε στη «Μικρή Πόρτα» το 1981, σε κείμενα δικά της, μουσική του Διονύση Σαββόπουλου και πρωταγωνιστή τον Μιχαήλ Μαρμαρινό στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Σκηνοθέτης: Γιώργος Σκεύας
Διευθυντής παραγωγής: Τ. Χατζόπουλος

20 Μαρτίου: Αφιέρωμα στον δημοσιογράφο Λάμπη Τσιριγωτάκη

«Αποστολή» –
«Βιετνάμ, όταν η ιστορία συνάντησε τη φρίκη: Η σφαγή στο Μι Λάι»

Για την επέτειο ενός έτους από τον θάνατο του δημοσιογράφου και ανταποκριτή της ΕΡΤ στο Λονδίνο, Λάμπη Τσιριγωτάκη, στις 20 Μαρτίου 2025, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει απόσπασμα από ντοκιμαντέρ της σειράς «Αποστολή», με θέμα το Βιετνάμ, 20 χρόνια μετά το τέλος του πολέμου με τις ΗΠΑ. Ο Τσιριγωτάκης επισκέπτεται τη χώρα, μιλάει με τους κατοίκους και παρουσιάζει τις συνθήκες που επικρατούν στην κοινωνικο-πολιτική και οικονομική κατάστασή της.

Σκηνοθετική επιμέλεια: Αντώνης Μπακόλας
Δημοσιογραφική έρευνα: Λάμπης Τσιριγωτάκης
Παραγωγή: 1996

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook (www.facebook.com/ERTarchive)

21 Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης

«Εκόμισα εις την τέχνη» – «Ανθολογία έξι εκπομπών»

Για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει μια ανθολογία έξι πεντάλεπτων εκπομπών από τη σειρά πολιτιστικού περιεχομένου με τίτλο «Εκόμισα εις την τέχνη» του Γιάννη Σμαραγδή, παραγωγής 1997. Ειδικότερα, επιχειρείται αναδρομή σε στιγμές της ελληνικής ποίησης, από την αρχαία τραγωδία και την κρητική λογοτεχνία έως και την ποίηση του 19ου και του 20ού αιώνα. Η ηθοποιός Αντιγόνη Βαλάκου διαβάζει ένα απόσπασμα από την τραγωδία «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, σε μετάφραση Κ. Χ. Μύρη. Ακολουθεί ο Γιώργος Χειμωνάς με ένα απόσπασμα από τις «Βάκχες» του Ευριπίδη, σε μετάφραση του ίδιου. Σειρά έχει η κρητική λογοτεχνία, με δύο από τα σημαντικότερα και πιο αντιπροσωπευτικά της έργα: την «Ερωφίλη» του Χορτάτση, απόσπασμα από την οποία διαβάζει ο Νίκος Κούνδουρος, και τον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντζου Κορνάρου, απ’ όπου απαγγέλλει ένα απόσπασμα η Αλέκα Παΐζη. Η αναδρομή συνεχίζεται στην ποίηση του 19ου αιώνα, με τη Μάγια Λυμπεροπούλου να διαβάζει ένα απόσπασμα από το έργο του Διονύσιου Σολωμού «Η γυναίκα της Ζάκυθος». Τέλος, η Κική Δημουλά μάς φέρνει στον 20ό αιώνα, απαγγέλλοντας ένα ποίημα του Άθου Δημουλά.

Σκηνοθεσία: Γιάννης Σμαραγδής

22 Μαρτίου: Αφιέρωμα στον ζωγράφο Σπύρο Βασιλείου

«Παρασκήνιο»

Για την επέτειο από τον θάνατο του σημαντικού Έλληνα εικαστικού, Σπύρου Βασιλείου,που έφυγε από τη ζωή στις 22 Μαρτίου 1985, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει πορτρέτο του από τη σειρά ντοκιμαντέρ «Παρασκήνιο», παραγωγής 1996, σε σκηνοθεσία Τάκη Χατζόπουλου. Ο καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης  Άγγελος Δεληβοριάς, καθώς και ο αρχαιολόγος και καθηγητής πανεπιστημίου Γιάννης Σακελαράκης, ο τεχνοκριτικός Χάρης Καμπουρίδης, η ζωγράφος Μαρία Παπαδημητρίου μιλούν για το έργο του Βασιλείου. Η σύζυγός του Κική Βασιλείου, οι κόρες του Ντήμη Βασιλείου και Δροσούλα Elliot-Βασιλείου, η συγγραφέας Άννα Σικελιανού, ο φωτογράφος Γιάννης Μαΐλλης, ο συλλέκτης  Φίλλιπος Κουτσίνας, ο συνθέτης Γιάννης Σπανός, μιλούν για τον ζωγράφο, πατέρα, σύζυγο και φίλο Σπύρο Βασιλείου. Η εκπομπή περιλαμβάνει πλούσιο φωτογραφικό αρχειακό υλικό, καθώς και ερασιτεχνικές και άλλες κινηματογραφικές λήψεις από το αρχείο της οικογένειας Βασιλείου.

Σκηνοθεσία-Έρευνα: Τάκης Χατζόπουλος
Διεύθυνση παραγωγής: Θεοχάρης Κυδωνάκης