Ύμνος εις την Ελευθερίαν – Συναυλία με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ στο Μεσολόγγι
Η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ συμμετέχει στους εορτασμούς για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, που διοργανώνει η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, παρουσιάζοντας τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού, μελοποιημένο από τον Νικόλαο Μάντζαρο, σε διεύθυνση, ενορχήστρωση και επεξεργασία του συνθέτη και μαέστρου Άλκη Μπαλτά.
Τρίτη 7 Σεπτεμβρίου 2021, στις 20:30
Η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ συμμετέχει στους εορτασμούς για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, που διοργανώνει η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, παρουσιάζοντας τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού, μελοποιημένο από τον Νικόλαο Μάντζαρο, σε διεύθυνση, ενορχήστρωση και επεξεργασία του συνθέτη και μαέστρου Άλκη Μπαλτά.
Το εμβληματικό έργο θα παρουσιαστεί αυτούσιο στον Κήπο των Ηρώων της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, την Τρίτη 7 Σεπτεμβρίου 2021, στις 20:30.
Ο Νικόλαος Χαλικιόπουλος – Μάντζαρος (1795-1872), ο συνθέτης του Εθνικού μας Ύμνου, ήταν στενός φίλος του Διονυσίου Σολωμού και γοητεύτηκε από το ποίημα «Ύμνος εις την Ελευθερίαν». Το επαναστατικό και ρομαντικό περιεχόμενο του έργου επηρέασε βαθιά τον Μάντζαρο που επιθυμούσε ο ύμνος να τραγουδιέται απ’ όλους τους επαναστατημένους Έλληνες. Ο Μάντζαρος μελοποίησε το 1823 και τις 158 τετράστιχες στροφές του έργου.
Την πρώτη αυτή μελοποίηση (διότι ακολούθησαν και άλλες τέσσερις), ενορχήστρωσε το 1999 για συμφωνική ορχήστρα, σολίστ, μικτή και παιδική χορωδία και επεξεργάστηκε αριστουργηματικά, ο διαπρεπής αρχιμουσικός Άλκης Μπαλτάς, και με αυτή τη μορφή παρουσιάστηκε στην Κεφαλονιά, από το τότε Κέντρο Χορωδιακής Πράξης, που διηύθυνε ο αείμνηστος μαέστρος Αντώνης Κοντογεωργίου.Με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ συμπράττουν η Μικτή Χορωδία και η Παιδική Χορωδία «Πολυφωνικής Χορωδίας Πάτρας», ενώ η μέτζο σοπράνο Ειρήνη Καράγιαννη θα απαγγέλει, εμβόλιμα, αποσπάσματα από τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν».
«Η ενορχηστρωτική επεξεργασία του έργου, υπήρξε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και απαιτητική εργασία, όχι μόνο για τα μουσικά προβλήματα που έπρεπε να λυθούν, αλλά και γιατί πρόκειται για ένα έργο που συναισθηματικά είναι άρρηκτα δεμένο με τον Ελληνισμό και την Ιστορία του», σημειώνει ο Άλκης Μπαλτάς.
Ο Ν. Μάντζαρος έγραψε το έργο για τετράφωνη ανδρική χορωδία και πιάνο. Ο Άλκης Μπαλτάς μετέγραψε το χορωδιακό μέρος για τετράφωνη μικτή χορωδία και παιδική χορωδία, κρατώντας το μουσικό κείμενο απολύτως αναλλοίωτο με μοναδική εξαίρεση σε ορισμένα σημεία όπου τετράφωνα μέρη μετατρέπονται σε μέρη με λιγότερες φωνές.
Η συμμετοχή της ορχήστρας με «διακριτικές» μελωδικές γραμμές που προέρχονται από την αρμονία που χρησιμοποίησε ο συνθέτης και που η παρουσία τους δεν είναι πρωτεύουσα αλλά ενσωματώνεται αρμονικά στο έργο, ήταν ένα από τα βασικά μελήματα της παρούσας ενορχήστρωσης. Επίσης, βασικός στόχος ήταν η, άλλοτε μακρινή και συνηθέστερα πιο έντονη, μίμηση ενορχηστρωτικών τεχνικών της ιταλικής μουσικής και ιδιαίτερα της ιταλικής όπερας του 19ου αιώνα.
Στην ενορχηστρωτική προσέγγιση πολύτιμος βοηθός υπήρξε ο στίχος του Δ. Σολωμού. Μέσα από τους συνδυασμούς των ηχοχρωμάτων της ορχήστρας, ή με διάφορες χαρακτηριστικές τεχνικές των οργάνων (όπως τρέμολο, πιτσικάτο κ.ά.) έγινε μια συνειδητή προσπάθεια ηχοζωγραφικής του μνημειώδους αυτού κειμένου με την προσοχή, όμως, πάντοτε στραμμένη στο να αποφευχθούν φτηνά ρεαλιστικές μουσικές αναπαραστάσεις. Ενορχηστρωτική πηγή έμπνευσης αποτέλεσαν οι θρησκευτικές και οι πολεμικές σκηνές, το βουητό της θάλασσας, το ατένισμα προς τ’ άστρα των πολεμιστών που αφήνουν την τελευταία τους πνοή, καθώς και πολλές άλλες εικόνες και νοήματα του έργου.
Συντελεστές:
- Σολίστ – αφήγηση: Ειρήνη Καράγιαννη (μέτζο σοπράνο)
- Μικτή Χορωδία «Πολυφωνικής Χορωδίας Πάτρας»
- Διδασκαλία: Σταύρος Σολωμός
- Πιάνο: Μαρίνα Μυλωνά – Λούση Χριστοδούλου
- Παιδική Χορωδία «Πολυφωνικής Χορωδίας Πάτρας»
- Διδασκαλία: Αρετούσα Νικολοπούλου
- Πιάνο: Μαρίνα Μυλωνά
- Ηχοληψία: Μιχάλης Συγλέτος, Βασίλης Χανιώτης
- Μουσική σύμβουλος: Χριστίνα Σιώρου
- Διεύθυνση παραγωγής ΕΣΟ: Μαρία Κοπανά
- Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ
- Ενορχήστρωση – Επεξεργασία – Μουσική διεύθυνση: Άλκης Μπαλτάς
- Συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, του Δήμου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου και της «Πολυφωνικής»
