4.000 κομήτες στην αστρική γειτονιά της Γης

Το πρόγραμμα SOHO και η συμμετοχή του Έλληνα αστροφυσικού του πανεπιστημίου Johns Hopkins, Άγγελου Βουρλίδα στο μεγάλο πρότζεκτ για την εξερεύνηση του Διαστήματος Πόσο μεγάλη είναι η πιθανότητα σύγκρουσης της Γης με ένα διαστημικό αντικείμενο; Πόσο επικίνδυνο είναι να συμβεί ένας Αρμαγεδδών; Τι ακριβώς συμβαίνει γύρω μας, στο σκοτεινό Διάστημα; Η σοφία των φυσικών νόμων, ωστόσο, παρέχει μία «ασπίδα προστασίας» στη Γη…

Το πρόγραμμα SOHO και η συμμετοχή του Έλληνα αστροφυσικού του πανεπιστημίου Johns Hopkins, Άγγελου Βουρλίδα στο μεγάλο πρότζεκτ για την εξερεύνηση του Διαστήματος
Πόσο μεγάλη είναι η πιθανότητα σύγκρουσης της Γης με ένα διαστημικό αντικείμενο; Πόσο επικίνδυνο είναι να συμβεί ένας Αρμαγεδδών; Τι ακριβώς συμβαίνει γύρω μας, στο σκοτεινό Διάστημα; Η σοφία των φυσικών νόμων, ωστόσο, παρέχει μία «ασπίδα προστασίας» στη Γη, παρ’ ότι ο αριθμός των αντικειμένων που «βολτάρουν» γύρω μας είναι… αστρονομικός! Στις 15 Ιουνίου, ιδιώτης ερευνητής, ανακάλυψε τον κομήτη αριθμό… 4.000, ή SOHO-4000, όσοι δηλαδή οι κομήτες που έχουν καταγράψει οι άνθρωποι στο Ηλιακό Σύστημα. Πορφανώς υπάρχουν πολλοί περισσότεροι, ενώ αμέτρητα είναι συνολικά τα αστρικά αντικείμενα κάθε κατηγορίας, που «ταξιδεύουν» άλλοτε κοντά, άλλοτε πιο μακριά και πολύ -ευτυχώς- σπάνια, κατά μέτωπο στη Γη μας.

Ο «νέος» κομήτης έλαβε την ονομασία SOHO-4000, εν αναμονή της επίσημης ονομασίας του από το Minor Planet Center. Όπως οι περισσότεροι άλλοι κομήτες που αναλύθηκαν από το SOHO, ο SOHO-4000 αποτελεί μέρος της οικογένειας των κομητών Kreutz. Όλοι οι κομήτες της οικογένειας Kreutz ακολουθούν την ίδια γενική πορεία, καθώς κινούνται μέσα από την εξωτερική ατμόσφαιρα του Ήλιου. Ο SOHO-4000 βρίσκεται στη μικρή πλευρά, με διάμετρο στην περιοχή 15-30 πόδια, και ήταν εξαιρετικά αχνό και κοντά στον Ήλιο αντικείμενο όταν ανακαλύφθηκε.

«Αισθάνομαι πολύ τυχερός που βρήκα τον 4.000ο κομήτη του SOHO. Παρόλο που ήξερα ότι το SOHO πλησίαζε την 4.000η ανακάλυψη κομήτη του, δεν πίστευα αρχικά ότι θα ήταν αυτό το sungrazer », δήλωσε ο Trygve Prestgard, ο οποίος εντόπισε για πρώτη φορά τον κομήτη στα δεδομένα του SOHO. «Μόνο μετά από συζήτηση με άλλους κυνηγούς κομητών του SOHO, και μετρώντας τις πιο πρόσφατες ανακαλύψεις του sungrazer, βυθίστηκε η ιδέα. Έχω την τιμή να είμαι μέρος μιας τέτοιας καταπληκτικής συνεργασίας».

Το SOHO είναι μία κοινή αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και της NASA. Ξεκίνησε το 1995 και μελετά τον Ήλιο από το εσωτερικό του έως την εξωτερική του ατμόσφαιρα. Τις τελευταίες δυόμισι δεκαετίες, το SOHO έχει γίνει επίσης ο μεγαλύτερος ανιχνευτής κομήτη στην ανθρώπινη ιστορία.

Η συντριπτική πλειοψηφία των κομητών που βρέθηκαν στα δεδομένα του SOHO προέρχονται από το όργανο της κοροσκόπησης, που ονομάζεται LASCO, συντομογραφία για Large Angle και Spectrometric Coronagraph. Όπως και άλλες παραγράφους, η LASCO χρησιμοποιεί ένα συμπαγές αντικείμενο – σε αυτήν την περίπτωση, έναν μεταλλικό δίσκο – για να αποκλείσει το φωτεινό πρόσωπο του Ήλιου, επιτρέποντας στις κάμερές του να εστιάζουν στη σχετικά εξασθενημένη εξωτερική ατμόσφαιρα, την κορώνα. Η κορώνα είναι κρίσιμη για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αλλαγές του Ήλιου διαδίδονται στο ηλιακό σύστημα, καθιστώντας το LASCO βασικό μέρος της επιστημονικής αναζήτησης της SOHO για κατανόηση του Ήλιου και της επιρροής του.

Όμως, η εστίαση σε αυτήν την αμυδρή περιοχή σημαίνει επίσης ότι η LASCO μπορεί να κάνει κάτι που δεν μπορούν να κάνουν άλλα τηλεσκόπια. Μπορεί να δει κομήτες να πετούν πολύ κοντά στον Ήλιο, οι οποίοι ονομάζονται sungrazers και που «εξαφανίζονται» από το έντονο φως του Ήλιου, ώστε να είναι αδύνατος ο εντοπισμός τους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σχεδόν όλες οι 4.000 ανακαλύψεις κομήτες του SOHO προέρχονται από τα δεδομένα της LASCO.

Όπως οι περισσότεροι που έχουν ανακαλύψει κομήτες στα δεδομένα του SOHO, ο Prestgard είναι πολίτης επιστήμονας, ψάχνοντας για κομήτες στον ελεύθερο χρόνο του με το Sungrazer Project. Το έργο Sungrazer είναι ένα επιστημονικό έργο πολιτών που χρηματοδοτείται από τη NASA.

«Συμμετέχω ενεργά στο Πρόγραμμα Sungrazer για περίπου οκτώ χρόνια. Η δουλειά μου με τους sungrazers είναι αυτό που ενίσχυσε το μακροπρόθεσμο ενδιαφέρον μου για την πλανητική επιστήμη », δήλωσε ο Prestgard, ο οποίος ολοκλήρωσε πρόσφατα μεταπτυχιακό στη γεωφυσική από το Πανεπιστήμιο Grenoble Alpes στη Γαλλία. «Μου αρέσει η αίσθηση να ανακαλύπτω κάτι άγνωστο στο παρελθόν, είτε πρόκειται για έναν ωραίο κομήτη “σε πραγματικό χρόνο” είτε για έναν “μακρόχρονο” που παραβλέπεται στα αρχεία».

Συνολικά, ο Prestgard ανακάλυψε περίπου 120 άγνωστους κομήτες που χρησιμοποιούν δεδομένα από την SOHO και την αποστολή STEREO της NASA.

Αυτή η 4.000η ανακάλυψη κομήτη ήρθε νωρίτερα από ό, τι αρχικά περίμεναν οι επιστήμονες – ένα υποπροϊόν της ομαδικής εργασίας της SOHO με την αποστολή Parker Solar Probe. Σε συνεργασία με το πέμπτο flyby του Ήλιου της Parker Solar Probe, η ομάδα του SOHO διεξήγαγε μια ειδική εκστρατεία παρατήρησης στις αρχές Ιουνίου, αυξάνοντας τη συχνότητα με την οποία το όργανο LASCO τραβάει φωτογραφίες της κορώνας της Sun, καθώς επίσης διπλασιάζει το χρόνο έκθεσης για κάθε εικόνα. Αυτές οι αλλαγές στην απεικόνιση της LASCO σχεδιάστηκαν για να βοηθήσουν το όργανο να πάρει αχνές δομές που αργότερα θα περάσουν πάνω από το Parker Solar Probe.

«Δεδομένου ότι το Parker Solar Probe διασχίζει το επίπεδο του ουρανού όπως φαίνεται από τη Γη, οι δομές που βλέπουμε από τα στενά σημεία του SOHO θα βρεθούν στο μονοπάτι του Parker Solar Probe», δήλωσε ο Έλληνας Άγγελος Βουρλίδας, αστροφυσικός στο εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, στο Laurel του Maryland, ο οποίος εργάζεται στις αποστολές Parker Solar Probe και SOHO.

Το SOHO είναι μια προσπάθεια συνεργασίας μεταξύ της ESA και της NASA. Ο έλεγχος της αποστολής βασίζεται στο διαστημικό κέντρο πτήσης Goddard της NASA στο Greenbelt, Maryland. Το Πείραμα Large Angle and Spectrometric Coronagraph SOHO, ή το LASCO, το οποίο είναι το όργανο που παρέχει τις περισσότερες εικόνες κομήτη, δημιουργήθηκε από μια διεθνή κοινοπραξία, με επικεφαλής το Εργαστήριο Ναυτικών Ερευνών των ΗΠΑ.

Πηγή: protothema.gr

(Κώστας Παπαζαχαρίου, αναδημοσίευση 19/6/2020)