Εντοπίστηκαν επτά εξωπλανήτες με μαγνητικά πεδία
Με βάση τη συμπεριφορά των ανέμων σε επτά μεγάλους και θερμούς αέριους εξωπλανήτες αστρονόμοι απέκτησαν τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις ότι εξωπλανήτες σύστημα διαθέτουν μαγνητικά πεδία όπως η Γη και πέντε ακόμη πλανήτες του ηλιακού συστήματος.
Το εύρημα που βασίζεται σε παρατηρήσεις από τηλεσκόπια στη Χιλή και τη Χαβάη διευρύνει την κατανόησή μας για τους εξωπλανήτες δείχνοντας ότι τουλάχιστον ορισμένοι από αυτούς μοιράζονται ένα σημαντικό χαρακτηριστικό που συναντάται στους περισσότερους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος.
Ένα μαγνητικό πεδίο είναι ένα αόρατο πεδίο δυνάμεων που δημιουργείται από την κίνηση ηλεκτρικά αγώγιμου υλικού βαθιά στο εσωτερικό ενός πλανήτη — συνήθως σε έναν λιωμένο μεταλλικό πυρήνα — σε συνδυασμό με την περιστροφή του πλανήτη. Παρότι κανένας από τους αέριους εξωπλανήτες της μελέτης δεν θεωρείται πιθανός υποψήφιος για φιλοξενία ζωής ένα μαγνητικό πεδίο θα μπορούσε να αποτελεί έναν από τους παράγοντες που καθιστούν έναν βραχώδη πλανήτη όπως η Γη κατοικήσιμο.
Οι συγκεκριμένοι εξωπλανήτες περιφέρονται πολύ κοντά σε μεγάλα και θερμά άστρα και είναι βαρυτικά κλειδωμένοι σε αυτά. Η μία πλευρά τους είναι μόνιμα στραμμένη προς το άστρο ενώ η άλλη παραμένει συνεχώς στραμμένη προς την αντίθετη κατεύθυνση όπως συμβαίνει με τη Σελήνη σε σχέση με τη Γη.
Αυτός ο τύπος πλανήτη ονομάζεται «καυτός Δίας» επειδή έχει παρόμοιο μέγεθος και σύσταση με το Δία, το μεγαλύτερο πλανήτη του ηλιακού συστήματος, αλλά πολύ υψηλότερη θερμοκρασία. Οι επτά πλανήτες της μελέτης είχαν μάζες που κυμαίνονταν από περίπου ίση με εκείνη του Δία έως και πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερη.
Οι συνθήκες
Ισχυροί άνεμοι πνέουν από τη θερμή «ημερήσια» πλευρά προς την ψυχρή «νυχτερινή» πλευρά αυτών των πλανητών. Η μικρή απόσταση από τα μητρικά τους άστρα προκαλεί εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στην πλευρά που είναι στραμμένη προς το άστρο. Όλοι βρίσκονται πιο κοντά στο άστρο τους απ’ ό,τι ο Ερμής στον Ήλιο.
«Θα περίμενε κανείς ότι οι πλανήτες με υψηλότερες θερμοκρασίες θα είχαν ισχυρότερους ανέμους. Όσο περισσότερη ενέργεια εισάγεται σε ένα σύστημα, τόσο πιο βίαιοι γίνονται οι άνεμοι. Όμως εμείς παρατηρούμε το αντίθετο» δήλωσε η αστρονόμος Τζούλια Ζάιντελ από το Εργαστήριο Lagrange του Αστεροσκοπείου της Κυανής Ακτής στη Νίκαια της Γαλλίας επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature Astronomy».
«Οι θερμότεροι πλανήτες είναι εκείνοι που παρουσιάζουν τους πιο αδύναμους ανέμους για την ανάμειξη της ατμόσφαιρας. Και αυτό είναι πραγματικά παράξενο με βάση όσα γνωρίζουμε για τη συμπεριφορά των ατμοσφαιρών. Αυτό σημαίνει ότι όλη η ενέργεια που μεταφέρει το άστρο στην ατμόσφαιρα του πλανήτη πρέπει να διαχέεται με διαφορετικό τρόπο. Και η μόνη πιθανή εξήγηση για να επιβραδύνεται τόσο έντονα και τόσο γρήγορα η ατμόσφαιρα είναι μέσω του μαγνητικού πεδίου και της αλληλεπίδρασής του με τα φορτισμένα σωματίδια της ατμόσφαιρας» λέει η Ζάιντελ.
Οι ταχύτητες των ανέμων στους επτά εξωπλανήτες έφταναν έως και τα 25.000 χιλιόμετρα την ώρα, ξεπερνώντας τις αντίστοιχες ταχύτητες που παρατηρούνται στον Δία.
Δεδομένου ότι οι περισσότεροι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος διαθέτουν μαγνητικά πεδία οι ερευνητές θεωρούν ότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι και οι εξωπλανήτες έχουν. Ωστόσο μέχρι σήμερα οι επιστήμονες δυσκολεύονταν να βρουν πειστικές αποδείξεις. «Δεν εξετάζουμε έναν μεμονωμένο εξωπλανήτη αλλά έναν ολόκληρο πληθυσμό εξωπλανητών και παρατηρούμε να αναδύεται μια σαφής τάση» εξήγησε η Ζάιντελ.
Το μαγνητικό πεδίο του Δία είναι το μεγαλύτερο και ισχυρότερο στο ηλιακό μας σύστημα. Οι επτά εξωπλανήτες φαίνεται να παράγουν μαγνητικά πεδία μικρότερα από εκείνο του Δία αλλά συγκρίσιμα με αυτά άλλων πλανητών του Ηλιακού Συστήματος.
Ο Ερμής, ο Κρόνος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας διαθέτουν, όπως και η Γη και ο Δίας μαγνητικά πεδία. Αντίθετα η Αφροδίτη και ο Άρης δεν έχουν μαγνητικό πεδίο αν και ο Γανυμήδης, ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Δία, διαθέτει το δικό του. Ακόμη και η Σελήνη της Γης παρήγαγε στο μακρινό παρελθόν το δικό της μαγνητικό πεδίο.
Πηγή: https://www.naftemporiki.gr/
(Κώστας Παπαζαχαρίου, αναδημοσίευση 4/6/2026)
