Αρχείο της ΕΡΤ: Ξεχωριστά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό

Εξαιρετικά αφιερώματα με σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό ψηφιοποίησε και παρουσιάζει το Αρχείο της ΕΡΤ από τη Δευτέρα 18 έως την Κυριακή 24 Μαΐου 2026.

Για την επέτειο 85 ετών από τη Μάχη της Κρήτης, στις 20 Μαΐου 1941, το ντοκιμαντέρ της Μάχης Λιδωρικιώτη αποτυπώνει την ιστορία τριών γυναικών που αγωνίστηκαν, ενώ για την Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, στις 19 Μαΐου, φωτίζεται μέσα από μαρτυρίες προσφύγων, ιστορικών και πανεπιστημιακών μια από τις πιο τραυματικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας: η Μικρασιατική Καταστροφή.

Στις 21 Μαΐου 1938, γίνονται τα επίσημα εγκαίνια του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών και η σειρά ντοκιμαντέρ «Ιστορίες Ραδιοφώνου», γυρίζει πίσω τον χρόνο μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που εργάσθηκαν για τις πρώτες ραδιοφωνικές εκπομπές στην Ελλάδα και σπάνιο αρχειακό υλικό.

Επίσης, ξεχωριστά είναι τα αφιερώματα στη Διεθνή Ημέρα Μουσείων (18 Μαΐου), στη γέννηση της Βίκυς Μοσχολιού (1943) και στον θάνατο του Ζωρζ Μουστακί (2013), οι οποίοι συναντήθηκαν για πρώτη φορά και τραγούδησαν μαζί στα ελληνικά τη «Μεσόγειο» για τις ανάγκες του πρωτοχρονιάτικου προγράμματος με τον Γιώργο Παπαστεφάνου, το 1975, στην ΕΡΤ.

Στις 21 Μαΐου 1999, έφυγε από τη ζωή ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Φρέντυ Γερμανός, και το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει την εκπομπή «Συν και Πλην» αφιερωμένη στον ίδιο, με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Υγρές νύχτες».

Ακόμη, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα αφιερώματα στον θεατρικό συγγραφέα Ερρίκο Ίψεν, στον Αμερικανό συγγραφέα Φίλιπ Ροθ, στη συγγραφέα Μαργαρίτα Λυμπεράκη και στον ξεχωριστό κωμικό, σατιρικό ηθοποιό Χάρρυ Κλυνν.

Τα αφιερώματα αναρτώνται στον ιστότοπο της ΕΡΤ www.ert.gr/ert-arxeio/ 
καθώς και στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook www.facebook.com/ERTarchive

18 Μαΐου: Διεθνής Ημέρα Μουσείων

«Από την Ελλάδα» – Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Επεισόδιο του πολιτιστικού μαγκαζίνο «Από την Ελλάδα», με την Εύα Νικολαΐδου, που παρουσιάζει το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μέσα από συνεντεύξεις σημαντικών συντελεστών. Μιλούν η ιδρύτρια του μουσείου, Ντόλλυ Γουλανδρή (σε μια σπάνια τηλεοπτική καταγραφή), οι αρχαιολόγοι-επιμελητές Δημήτρης Πλάντζος, Μαρία Τόλη και Νικόλαος Σταμπολίδης. Παρουσιάζονται το όραμα, η συλλογή, το άνοιγμα προς την κοινωνία σε Ελλάδα και εξωτερικό, καθώς και η έκθεση «Η πόλη κάτω από την πόλη: Ευρήματα από τις ανασκαφές του μητροπολιτικού σιδηροδρόμου των Αθηνών», ζητήματα που άπτονται και της φετινής θεματικής της Ημέρας Μουσείων, με τίτλο «Τα μουσεία ενώνουν τον κόσμο».

Σκηνοθεσία: Γιώργος Ζιάκας
Παραγωγή 2000

19 Μαΐου: Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας
των Ελλήνων του Πόντου

«Μνήμη μου σε λένε Πόντο» – «Προσφυγικός Ελληνισμός»

Η εκπομπή, παραγωγής 2011, φωτίζει μια από τις σημαντικότερες και πιο τραυματικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας: τη Μικρασιατική Καταστροφή και την εγκατάσταση των προσφύγων στην Ελλάδα μετά τη Συνθήκη της Λοζάνης. Μέσα από μαρτυρίες προσφύγων, ιστορικών και πανεπιστημιακών, παρουσιάζονται οι δύσκολες συνθήκες του ξεριζωμού, η άφιξη και η αποκατάσταση των προσφυγικών πληθυσμών, καθώς και η καθοριστική συμβολή τους στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη της χώρας. Παράλληλα, αναδεικνύονται οι προσπάθειες ένταξης των προσφύγων στους νέους τόπους εγκατάστασης, οι αντιθέσεις με τους γηγενείς πληθυσμούς, αλλά και η σταδιακή ενσωμάτωσή τους μέσα από τις κοινές ιστορικές δοκιμασίες του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και της Κατοχής. Προβάλλεται πλούσιο αρχειακό οπτικοακουστικό και φωτογραφικό υλικό που αποτυπώνει τη μνήμη, την καθημερινότητα και την πολιτιστική κληρονομιά του προσφυγικού ελληνισμού. Στην εκπομπή μιλούν οι Τάσος Παλαντζίδης, ηθοποιός και αφηγητής της εκπομπής, Κώστας Γρηγοριάδης, Πόντιος πρόσφυγας, Καλλιόπη Ασλανίδου, πρόσφυγας, Ναυσικά Ιασονίδου-Γκάγκα, επίτιμη πρόεδρος του συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται-Κομνηνοί», Ντίνος Χριστιανόπουλος, ποιητής, ιστορικοί και καθηγητές Κοινωνιολογίας.

Σκηνοθεσία: Κώστας Χαραλάμπους

20 Μαΐου 1941: Η Μάχη της Κρήτης

«Η γυναίκα στη Μάχη της Κρήτης»

Για την επέτειο 85 ετών από την έναρξη της Μάχης της Κρήτης, στις 20 Μαΐου 1941, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το ντοκιμαντέρ της Μάχης Λιδωρικιώτη, παραγωγής 1991, με θέμα τις ιστορίες τριών γυναικών της Κρήτης, οι οποίες έζησαν τη Μάχη της Κρήτης το 1941 και συμμετείχαν ενεργά σε αυτή, αλλά και στην αντίσταση των Κρητικών για τα επόμενα 3 χρόνια.

Σκηνοθεσία: Μάχη Λιδωρικιώτη
Διεύθυνση φωτογραφίας: Κώστας Χανιωτάκης

21 Μαΐου 1999: Θάνατος του δημοσιογράφου
και συγγραφέα Φρέντυ Γερμανού

«Συν και Πλην»

Η εκπομπή «Συν και Πλην» φιλοξενεί τον Φρέντυ Γερμανό με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του «Υγρές νύχτες» από τις Εκδόσεις Καστανιώτη. Μέσα από μια εκ βαθέων συζήτηση, ο συγγραφέας και εμβληματικός δημοσιογράφος ανατρέχει στα νεανικά του χρόνια στην Κυψέλη, στις μνήμες της μεταπολεμικής Αθήνας και στις προσωπικές εμπειρίες που αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για το βιβλίο του. Παράλληλα, σχολιάζει τη σύγχρονη ελληνική μουσική σκηνή και τη συμμετοχή της Ελλάδας στη Eurovision του 1998, ενώ μοιράζεται σκέψεις για τον έρωτα, τη συγγραφή, την τηλεόραση και τη σχέση του με την ελληνική γλώσσα. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής προβάλλονται πλάνα από ιστορικές γειτονιές της Αθήνας, όπως η Κυψέλη και τα Εξάρχεια, καθώς και από σημεία που σημάδεψαν τη ζωή του Φρέντυ Γερμανού. Ο ίδιος θυμάται σημαντικές στιγμές της πορείας του, αναφέρεται σε προσωπικότητες του κινηματογράφου και της τηλεόρασης που γνώρισε, όπως η Ginger Rogers, και μιλάει για τα μελλοντικά συγγραφικά του σχέδια, αποκαλύπτοντας την πρόθεσή του να ασχοληθεί λογοτεχνικά με τη μορφή του Νίκου Ζαχαριάδη.

Σκηνοθεσία: Νίκος Καλοκαιρινός
Παρουσίαση: Λένα Αρώνη, Ανδρεάς Ροδίτης, Μπήλιω Τσουκαλά
Παραγωγή 1998

21 Μαΐου 1938: Έναρξη εκπομπής
του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών

«Ιστορίες Ραδιοφώνου» – «Το ξεκίνημα 1925-1944»

Απόσπασμα από το πρώτο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Ιστορίες Ραδιοφώνου», αφιερωμένο στο ξεκίνημα του ραδιοφώνου στην Ελλάδα και στην πρώτη περίοδο της λειτουργίας του (1925-1944), μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που εργάσθηκαν για τις πρώτες ραδιοφωνικές εκπομπές στην Ελλάδα και σημαντικό αρχειακό υλικό. Στο απόσπασμα  μιλούν οι πρώην τεχνικοί του ΕΙΡ, Σπύρος Μπεράτης και Βασίλης Κροντηράς, για στις πρώτες πειραματικές απόπειρες του ραδιοφώνου στην Ελλάδα, την ίδρυση της Υπηρεσίας Ραδιοφωνικών Εκπομπών (ΥΡΕ) το 1936, την πρώτη δοκιμαστική εκπομπή το βράδυ της 25ης Μαρτίου 1938 και τα επίσημα εγκαίνια του Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών την 21η Μαΐου 1938.

Σκηνοθεσία: Κώστας Μαζάνης
Παραγωγή 1995

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
(www.facebook.com/ERTarchive)

21 Μαΐου 2018: Αφιέρωμα στον Χάρρυ Κλυνν

«Ζήτω το ελληνικό τραγούδι»  

Ο Διονύσης Σαββόπουλος φιλοξενεί τον κωμικό, σατιρικό ηθοποιό Χάρρυ Κλυνν, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 21 Μαΐου 2018, σε μια άκρως χιουμοριστική εκπομπή, αφιερωμένη στην ελεύθερη ραδιοφωνία και τηλεόραση. Οι δυο τους αποφασίζουν να στήσουν το δικό τους κανάλι, το οποίο ονομάζουν Ντονέρ-Κεμπάμπ Τι-Βι. Στο απόσπασμα παρουσιάζεται το λογότυπο του φανταστικού καναλιού, ενώ ακολουθεί εμφάνιση του Χάρρυ Κλυνν, ο οποίος υποδύεται τον ρόλο γυναίκας τηλεπαρουσιάστριας.

Σκηνοθεσία: Κώστας Μαζάνης
Παραγωγή 1986

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
(www.facebook.com/ERTarchive)

22  Μαΐου: Αφιέρωμα στον Αμερικανό συγγραφέα Φίλιπ Ροθ

«Τετράδια, Θανάσης Λάλας»

Η σειρά αποτελεί μια επιμελημένη αναδρομή στο προσωπικό αρχείο συνεντεύξεων του δημοσιογράφου Θανάση Λάλα με προσωπικότητες διεθνούς φήμης.  Στη συγκεκριμένη εκπομπή, ο Λάλας επαναπροσεγγίζει τη συνέντευξή του με τον συγγραφέα Φίλιπ Ροθ (Philip Roth) στο σπίτι του στο Μανχάταν το 2009, φωτίζοντας την προσωπικότητα, τη μοναξιά, τις σχέσεις και τη δημιουργική του διαδρομή μέσα από συζήτηση και αρχειακό υλικό. Ο Ροθ, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 22  Μαΐου 2018, μιλάει για τη συγγραφή, τον έρωτα, τη φθορά, την επιτυχία και τον θάνατο, ενώ προβάλλονται αποσπάσματα από κινηματογραφικές μεταφορές των έργων του και προσωπικές φωτογραφίες από τη ζωή του.

Σκηνοθεσία: Μαρία Γιαννούλη
Παραγωγή 2017

23 Μαΐου: Αφιέρωμα στον θεατρικό συγγραφέα Ερρίκο Ίψεν

«Παρασκήνιο» – «Αγριόπαπια» (Vildanden, 1884)

Για την επέτειο 120 ετών από τον θάνατο του σπουδαίου Νορβηγού θεατρικού συγγραφέα, Ερρίκου Ίψεν, στις 23 Μαΐου 1906, το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει το επεισόδιο από τη σειρά «Παρασκήνιο» με θέμα την παράσταση «Αγριόπαπια» σε σκηνοθεσία Τάσου Μπαντή, η οποία ανέβηκε την περίοδο 1994-1995 στο θέατρο «Εμπρός». Ο σκηνοθέτης και συντελεστές της παράστασης μιλούν για το έργο του Ίψεν, τους ρόλους και παρακολουθούμε εμβόλιμα, αποσπάσματα από την παράσταση.

Διευθυντής φωτογραφίας: Γιώργος Αργυροηλιόπουλο
Σκηνοθεσία: Κατερίνα Ευαγγελάκου

23 Μαΐου: Γέννηση της Βίκυς Μοσχολιού (1943)
και θάνατος του Ζωρζ Μουστακί (2013)

Ο Ζωρζ Μουστακί στην ΕΡΤ

Ήταν Δεκέμβριος του 1975, όταν δύο ξεχωριστοί καλλιτέχνες, ο Ζωρζ Μουστακί και η Βίκυ Μοσχολιού, συναντήθηκαν για πρώτη φορά και τραγούδησαν μαζί στα ελληνικά τη «Μεσόγειο» για τις ανάγκες του πρωτοχρονιάτικου προγράμματος με τον Γιώργο Παπαστεφάνου στην ΕΡΤ. Η Βίκυ Μοσχολιού είχε ερμηνεύσει το 1973 το περίφημο «En Méditerranée» (1971), δηλαδή το «Μεσόγειος» με ελληνικούς στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου σ’ έναν δίσκο 45 στροφών και σε ενορχήστρωση του Δήμου Μούτση. Απόσπασμα από ένα σπάνιο τηλεοπτικό ντοκουμέντο της ΕΡΤ, όπου παρουσιαζόταν η ζωή και το έργο του Γάλλου τραγουδοποιού και όπου ακούστηκαν σπουδαία τραγούδια από ξεχωριστούς καλλιτέχνες που πλαισίωναν τον Ζωρζ Μουστακί. Μεταδόθηκε  την Πρωτοχρονιά του 1976. Η μαγνητοσκόπηση έγινε στο στούντιο της ΕΡΤ, στην Αγία Παρασκευή, τον Δεκέμβριου του 1975.

Σκηνοθεσία: Κώστας Περπερίδης
Παραγωγός: Ελένη Μαβίλη

Το αφιέρωμα θα αναρτηθεί στη σελίδα του Αρχείου στο Facebook
(www.facebook.com/ERTarchive)

24 Μαΐου 2001: Θάνατος της συγγραφέως
Μαργαρίτας Λυμπεράκη

«Σελίδες με θέα» – Μαργαρίτα Λυμπεράκη, «Τα δέντρα»

Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει μια σπάνια εκπομπή για το βιβλίο που μεταδόθηκε από την ΕΤ1 το 1994. Προέρχεται από τη λογοτεχνική σειρά «Σελίδες με θέα» η οποία, με κεντρική ιδέα τη δραματοποίηση και τη συμμετοχή του ίδιου του συγγραφέα, προτείνει έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της λογοτεχνίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι οι ήρωές της συναντούν τον/τη συγγραφέα προσπαθώντας ν’ ανακαλύψουν τις απαρχές της λογοτεχνικής τους γέννησης. Παρουσιάζεται το μυθιστόρημα της Μαργαρίτας Λυμπεράκη «Τα δέντρα», που η συγγραφέας έγραψε το 1946, μέσα σ’ έναν χρόνο.

Είναι ο πρώτος σταθμός μιας πορείας, που άνοιξε δρόμο για «Τα ψάθινα καπέλα», το δημοφιλέστερο έργο της. Το πρόσωπο που συνεχίζει την Ειρήνη των «Δέντρων», είναι η Κατερίνα στα «Ψάθινα καπέλα». Η συγγραφέας Μαργαρίτα Λυμπεράκη εισβάλλει στον χώρο του δράματος και αναπτύσσει διάλογο με την κεντρική ηρωίδα. Εξομολογείται πώς ξεκίνησε το γράψιμο και πώς η ζωή στο Παρίσι καθόρισε την πορεία της. Αποκαλύπτει, επίσης, στοιχεία για τον εαυτό της και για τον χαρακτήρα της. Απαντώντας σε ερωτήσεις της ηρωίδας, η Μαργαρίτα Λυμπεράκη μεταφέρει την ψυχολογική ευαισθησία του μυθοπλαστικού χαρακτήρα της Κατερίνας, από τα «Ψάθινα καπέλα», απέναντι στη γυναικεία χειραφέτηση. Το σενάριο είναι της Έφης Ξηρού και της Αριάν Κότση. Παίζουν: Ναταλία Καποδίστρια, Αντώνης Ραμπαούνης, Θοδωρής Πολυζώνης κ.ά.

Σκηνοθεσία: Έφη Ξηρού