Λήψη πολλαπλών δορυφόρων με σταθερά κάτοπτρα

Από τη διάμετρο του κατόπτρου εξαρτάται η δυνατότητα λήψης του συστήματος. Υπάρχουν δορυφόροι που απαιτούν πολύ μεγάλα πιάτα, ενώ άλλοι μπορούν να κατέβουν με κάτοπτρα διαμέτρου 0,80m, ή ακόμα και 0,60m.

Στη χώρα μας η “χρυσή” διάμετρος είναι στα 1,2m, αφού τα πιάτα αυτά έχουν το πλεονέκτημα ότι αφενός κάνουν λήψη των σημαντικότερων δορυφόρων και επίσης δεν απαιτείται ιδιαίτερη στήριξη, αφού δεν παρουσιάζουν πολύ μεγάλες αντιστάσεις στον αέρα. Ένα ακόμα πλεονέκτημά τους είναι ότι μπορεί να κινηθούν με μικρό μοτέρ, που παίρνει τάση απευθείας από δέκτη με DiSEqC 1.2, χωρίς τη χρήση εξωτερικού positioner και actuator. Ωστόσο η διάμετρός τους δεν αρκεί για τη λήψη ορισμένων δορυφόρων, μεταξύ των οποίων και ένα μέρος του δημοφιλούς Astra, όπου απαιτείται αρκετά μεγαλύτερο πιάτο. Μάλιστα, δεν γίνεται επ ουδενί λόγος για τους δύσκολους και πολυπόθητους για τους δορυφομανής «Σκανδιναβούς» δορυφόρους, όπως ο Thor ΙΙ, αφού εκεί χρειάζεται διάμετρο τουλάχιστον 2,5-3m. Τα 1,2m όμως, είναι αρκετά για τη λήψη Hotbird, Astra1H και 1G, Hispasat, Eurobird, Hellas Sat, Thor III, Sirius II και αρκετών άλλων.

Πολύ χρήσιμο και εύστοχο είναι να μελετήσετε τα κανάλια που περιλαμβάνει ο καθένας δορυφόρους και να επιλέξετε αυτούς που σας ενδιαφέρουν και να προχωρήσετε στην εγκατάσταση της κεραίας (κεραιών) για τη λήψη τους.

Ένα δορυφορικό κάτοπτρο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη λήψη παραπάνω από έναν δορυφόρο με τη χρήση παράκεντρων LNB. Κάθε πιάτο εστιάζει τη δέσμη σε ένα κεντρικό σημείο, με αποτέλεσμα εκεί να υπάρχει και η μέγιστη απολαβή σήματος. Όμως, μπορούμε να τοποθετήσουμε παράκεντρα του κεντρικού LNB, πρόσθετα LNB με τα αντίστοιχα συστήματα στήριξης για τη λήψη γειτονικών δορυφόρων. Πολύ κλασική εφαρμογή είναι η λήψη των δορυφόρων Hotbird 13Ε και Astra 19,2Ε με ένα κάτοπτρο. Για τη λύση αυτή κυκλοφορούν στην αγορά έτοιμες βάσεις στήριξης για το ίδιο πιάτο.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι το πόσο παράκεντρα του κεντρικού LNB μπορούμε να απομακρυνθούμε για να έχουμε λήψη. Η απάντηση όμως δεν είναι καθόλου ξεκάθαρη αφού εξαρτάται από το μέγεθος του πιάτου, τα χαρακτηριστικά του LNB, όπως και φυσικά από την ισχύ του γειτονικού δορυφόρου, η οποία μειώνεται ανάλογα με την απόκλιση του LNB.  Η απόκλιση που προτείνεται για ένα πιάτο 1,2m στην Αθήνα, για πλήρη λήψη, είναι περίπου 5-6⁰ (σύμφωνα με την ονομαστική διαφορά των δορυφόρων, όχι της πραγματικής γωνίας θέασης), αλλά στην πράξη έχουν πραγματοποιηθεί απόκλιση και 9⁰ (ονομαστικές) για τη λήψη του Eurobird 28,5E, με κεντρικό τον Astra 19,2Ε με το συγκεκριμένο πιάτο. Σημειωτέων, ότι η πραγματική διαφορά γωνίας θέασης γι αυτούς τους δύο δορυφόρους από Αθήνα, είναι περίπου 15⁰. Επίσης, κλασικές περιπτώσεις είναι η λήψη των ζευγών Hotbird – Sirius II και Hispasat – NSS 7, με απόκλιση 8⁰ (ονομαστικές).

Μεγάλη σημασία έχει η σωστή επιλογή του κεντρικού δορυφόρου, όπου συνήθως πρέπει να επιλέγεται ο ασθενέστερος. Σύμφωνα με τη λογική αυτή, η επιλογή του Hotbird ως «κεντρικού» και του Astra «παράκεντρου» είναι λάθος, εκτός αν στόχος μας είναι οι δύσκολες δέσμες του Hotbird 2, όπου πλέον δεν έχουμε και πολλές απαιτήσεις από τη λήψη μας για τον Astra. Ένα ακόμα σημείο που χρειάζεται πολύ προσοχή είναι η τοποθέτηση των LNB, όπου αν στόχος μας είναι ένας ανατολικότερος δορυφόρος του κεντρικού, το παράκεντρο LNB πρέπει να τοποθετηθεί αριστερά, όπως κοιτάμε το πιάτο, ενώ αν στοχεύουμε δυτικότερο δορυφόρο, το LNB θα τοποθετηθεί δεξιά. Μια κλασική εγκατάσταση αποτελεί το τριπλό σύστημα Eurobird 28,5E (αριστερά) – Astra 19,2E (κεντρικός) – Hotbird 13E (δεξιά), με αντίστοιχη τοποθέτηση των LNB όπως κοιτάμε το πιάτο. Εύκολα μπορούμε επίσης να παρεμβάλλουμε και τέταρτο LNB μεταξύ Astra-Hotbird για να κατεβάσουμε τον Eutelsat W2 16E ή μεταξύ Astra-Eurobird για τη λήψη του Arabsat 3A 26E. Το μόνο που θα χρειαστούμε γι’ αυτήν την εφαρμογή είναι μια πατέντα στήριξης, αφού λόγω του φυσικού όγκου των LNB, δύσκολα χωράει τρίτο ανάμεσα στα δύο, στην ίδια βάση (ειδικά μεταξύ Astra-Hotbird), εκτός εάν προμηθευτούμε slim LNB.

Ένας ακόμα ελκυστικός συνδυασμός αποτελεί το ανατολικό σύστημα Hellas Sat 39Ε – Turksat  42Ε, όπου απαιτείται λίγο μεγαλύτερο πιάτο (περίπου 1.5m), ειδικά για τη λήψη όλου του Turksat, όπου θα προτείναμε να τοποθετηθεί κεντρικός.

Ξεκινώντας το άρθρο αναφέραμε ότι η εγκατάσταση κεραίας, ή κεραιών μπορεί να γίνει χωρίς ακριβό εξοπλισμό, αλλά το ρόλο του οργάνου μέτρησης (πεδιόμετρο ή κάποιο sat finder), θα αναλάβει ένας δέκτης με μια μικρή τηλεόραση που θα πρέπει να ανεβάσουμε στην ταράτσα, ώστε να έχουμε άμεσο έλεγχο στο σύστημα συντονισμού του δέκτη. Η παλαιότερη μέθοδος με ένα βοηθό να παρακολουθεί την τηλεόραση στο σαλόνι και να φωνάζει «Πιάνει-Δεν πιάνει», στην δορυφορική τηλεόραση δεν είναι εφικτή αφού η παραμικρή απόκλιση της κεραίας έχει επίπτωση στο τελικό αποτέλεσμα. Γενικά, οι κινήσεις του κατόπτρου πρέπει να είναι αργές και προσεκτικές και χρήσιμη θα ήταν η συμβουλή μιας πυξίδας για να βρούμε, περίπου, τη θέση του δορυφόρου που μας ενδιαφέρει, για να μη χρειαστεί να ψάχνουμε …όλο τον ουρανό, χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Φυσικά, στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να συνυπολογίσουμε το γεωγραφικό μήκος και πλάτος της πόλης μας (π.χ. 23.733° E και 37.983° Ν για Αθήνα) και να συμβουλευτούμε τους πίνακες για την πραγματική γωνία θέασης του κάθε δορυφόρου από την περιοχή μας, σε σχέση με το μαγνητικό νότο, αφού όλοι οι δορυφόροι βρίσκονται νότια (σε σχέση με εμάς), σε μια ζώνη πάνω από τον Ισημερινό. Για παράδειγμα, οι Astra και Hotbird, αν και ονομαστικά ανατολικοί δορυφόροι, στην πραγματικότητα βρίσκονται νοτιοδυτικά μας (περίπου 7 και 17 μοίρες αντίστοιχα), αφού βρισκόμαστε ήδη ανατολικότερά τους, με βάση το γεωγραφικό μας μήκος. Ακόμα ένα απαραίτητο στοιχείο είναι επίσης η ανύψωση του πιάτου που χρειάζεται ο κάθε δορυφόρος, έτσι ώστε να περιορίσουμε τις κινήσεις ανίχνευσης στο ελάχιστο. Στην περίπτωση του Hispasat 30W, για παράδειγμα, το πιάτο «κοιτάει» αρκετά χαμηλά (σχεδόν παράλληλα με το έδαφος), ενώ ο Hotbird 13E χρειάζεται ανύψωση 45 περίπου μοίρες. Κατά την ρύθμιση του κατόπτρου, ο δέκτης πρέπει να είναι συντονισμένος σε κάποια υπάρχουσα συχνότητα με συγκεκριμένη πόλωση, αναμένοντας να δούμε εικόνα, ή να ήμαστε σε ειδικά μενού αναζήτησης δορυφόρου με μπάρες μέτρησης που διαθέτουν ορισμένοι δέκτες. Μια ακόμα ρύθμιση είναι η περιστροφή του LNB στη βάση του (δεξιόστροφα ή αριστερόστροφα), όπου στους δορυφόρους στο κέντρο του τόξου απαιτείται όργανο για την πραγματοποίησή της. Ωστόσο, σε ακριανούς δορυφόρους όπως ο Hispasat, είναι τόσο απαραίτητη όπου είναι εφικτή χωρίς ειδικό όργανο, αφού το LNB πρέπει να στρίψει περίπου 45⁰ αριστερόστροφα, για να έχουμε σήμα από όλα τα κανάλια. Τέλος, προσοχή χρειάζεται στη σωστή μηχανική τοποθέτηση του πιάτο για να αντέχει στις καιρικές συνθήκες και ιδιαίτερα στους ισχυρούς ανέμους, ώστε να μην έχουμε διακοπές στο σήμα μας.

Αφού ρυθμίσουμε μία-μία τις κεραίες μας και έχοντας τελικά περισσότερα από ένα δίπολα (LNB) είτε στο ίδιο είτε σε διαφορετικά πιάτα, θα χρειαστούμε έναν πολυδιακόπτη (DiSEqC switch) πολλαπλών εισόδων, για να οδηγήσουμε εκεί τα σήματα. Στην αγορά κυκλοφορούν πολυδιακόπτες μέχρι και 16 εισόδων.  Στη συνέχεια, από την έξοδο του πολυδιακόπτη θα κατεβάσουμε μια κάθοδο μέχρι το δέκτη και το σύστημά μας θα είναι έτοιμο.

Η ρύθμιση κεραίας στο δέκτη, για τη λήψη των πολλαπλών σημάτων, πρέπει να γίνει σε DiSEqC 1.2 και να επιλεγεί η κατάλληλη θέση του κάθε LNB, που αντιστοιχεί σε κάθε δορυφόρο, π.χ. LNB1 – Astra, LNB2 – Hotbird κλπ. Αυτή είναι και η τελευταία ρύθμιση που χρειάζεται. Μπορούμε τώρα να καθίσουμε αναπαυτικά και να απολαύσουμε τις επιλογές μας.

Όπως όλες οι δουλειές που γίνονται για πρώτη φορά, έτσι και η τοποθέτηση ενός δορυφορικού κατόπτρου απαιτεί υπομονή και μάλιστα αρκετά περισσότερη απ’ ότι μια εγκατάσταση κλασικής αναλογικής επίγειας κεραίας αφού και η παραμικρή απόκλιση του κατόπτρου έχει σημαντική επίπτωση στη στόχευση του δορυφόρου. Παρ’ όλ’ αυτά, η λήψη ενός δορυφόρου και ιδιαίτερα κάποιου με καλή κάλυψη στη χώρα μας, δεν είναι κάτι που πρέπει να σας φοβίζει εάν πραγματικά θέλετε να το προσπαθήσετε.