Το DiSEqC και οι ρυθμίσεις του

Featured | Η εξέλιξη των διακοπτικών υλικών λήψης, μας έδωσε την δυνατότητα να μπορούμε να λαμβάνουμε ταυτόχρονα σήμα από πολλούς δορυφόρους στον δέκτη μας. Αν η εγκατάστασή σας το επιτρέπει και ο δέκτης σας υποστηρίζει το πρωτόκολλο DiSEqC, σας παρουσιάζουμε τις ρυθμίσεις που πρέπει να κάνετε, ώστε να παρακολουθείτε κανάλια από 64 δορυφόρους, μονό με ένα καλώδιο.

Στα πρώιμα χρόνια της δορυφορικής λήψης, ο μόνος τρόπος για να λάβουμε σήμα από δύο δορυφόρους ταυτόχρονα, ήταν μέσω διακόπτη δυο θέσεων, που εκμεταλλεύονταν τον τόνο των 22kHz. Το σήμα των 22kHz αποστελλόταν από τον δέκτη προς τον διακόπτη, μέσω του ομοαξονικού καλωδίου. O διακόπτης κάθε φορά που δεχόταν σήμα 22kHz άλλαζε κατάσταση, με αποτέλεσμα να κατεβαίνει ο ένας ή άλλος δορυφόρος. Όμως τον καιρό εκείνο υπήρχαν LNB μίας μπάντας και όχι Universal LNB, που κυκλοφορούν σήμερα, αφού τα δεύτερα χρησιμοποιούν τον τόνο των 22kΗz, για αυτόματη επιλογή της μπάντας (Low – High). Έτσι, έπρεπε να βρεθεί ένας άλλος τρόπος οδήγησης περισσότερων δορυφόρων στον δέκτη μας. Αυτό επιτεύχθηκε με την χρήση διακοπτών DiSΕqC, η εξέλιξη των οποίων μας δίνει σήμερα την δυνατότητα ελέγχου έως και 64 δορυφόρων. 

Τι είναι το DiSΕqC?
To DiSΕqC (Digital Satellite Equipment Control) είναι ένα πρωτόκολλο επικοινωνίας δεκτών – διακοπτών, μέσω του ομοαξονικού καλωδίου, που εκμεταλλεύεται τον τόνο των 22kΗz, δίνοντάς μας την δυνατότητα να ελέγχουμε μέσω του δέκτη τους διακόπτες και άρα να λαμβάνουμε κάθε φορά σήμα από τον δορυφόρο που επιθυμούμε. Για να λειτουργήσει το σήμα ελέγχου των 22kHz στο πρωτόκολλο DiSEqC, εισάγονται σε αυτό συγκεκριμένες χρονικές παύσεις, που δημιουργούν ακολουθίες bits 0 και 1, οι οποίες με τη σειρά τους δημιουργούν address bytes, δηλαδή εντολές διευθυνσιοδότησης. Αυτές μεταφράζονται από τον μικροεπεξεργαστή του διακόπτη DiSΕqC, με αποτέλεσμα κάθε φορά να ανοίγει και μια διαφορετική πόρτα – είσοδός του. Στην συνέχεια το πρωτόκολλο αναβαθμίστηκε ακόμη περισσότερο, ώστε να επιτρέψει την αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ διακόπτη – δέκτη, κάτι που απλοποίησε την διαδικασία ρυθμίσεων κεραίας μέσω του δέκτη. Έτσι, η διαδικασία αυτοματοποιήθηκε και ο δέκτης πλέον αναλαμβάνει να συλλέξει τις απαραίτητες πληροφορίες από μόνος του. 

Είδη DiSΕqC

DiSΕqC 1.0: Πρόκειται για την αρχική έκδοση του πρωτοκόλλου, που επιτρέπει τον έλεγχο μέχρι και τεσσάρων δορυφόρων από τον δέκτη. Η επικοινωνία μεταξύ διακόπτη και δέκτη είναι μονόδρομη, κάτι που σημαίνει ότι μόνο ο δέκτης στέλνει σήμα στον διακόπτη.

DiSΕqC 1.1: Πρόκειται για την εξέλιξη της αρχικής έκδοσης 1.0, που επιτρέπει τον έλεγχο περισσότερων δορυφόρων. Ένας διακόπτης DiSEqC 1.1 μπορεί να οδηγηθεί από τον δέκτη, αλλά και να οδηγήσει με την σειρά του μέχρι και τέσσερις διακόπτες (συνδέεται κάτω από αυτούς). Επειδή ο κάθε διακόπτης DiSEqC 1.0 μπορεί να ελέγχει μέχρι και τέσσερις δορυφόρους, συνολικά ο δέκτης μπορεί να οδηγήσει μέχρι και 16 δορυφόρους (4 είσοδοι διακοπτών DiSEqC 1.0 x 4 διακόπτες DiSEqC 1.0 = 16 δορυφόροι). Αυτή είναι και η πιο απλή περίπτωση, αφού με κατάλληλη συνδεσμολογία διακοπτών, μπορείτε να οδηγήσετε μέχρι και 64 δορυφόρους. Και σε αυτό το πρωτόκολλο η επικοινωνία είναι μονόδρομη.

DiSΕqC 1.2: Η έκδοση 1.2 αφορά πρωτόκολλο επικοινωνίας δέκτη με μοτέρ κίνησης κατόπτρου, σε επίπεδο εντολών κίνησης, εύρεσης και απομνημόνευσης θέσεων δορυφόρων. Αναφερόμαστε σε αυτό, μιας και κυκλοφορεί διακοπτικό υλικό (8πλός διακόπτης DiSEqC), όπου ο έλεγχος των θυρών του βασίζεται στο πρωτόκολλο επικοινωνίας DiSΕqC 1.2. Και εδώ, η κάθε πόρτα ανιχνεύεται και απομνημονεύεται με την ίδια διαδικασία που ακολουθείται κατά την ρύθμιση θέσεων δορυφόρων σε κινητό κάτοπτρο τύπου DiSΕqC.

DiSΕqC 2.0: Οι εκδόσεις 2.x αποτελούν βελτίωση των εκδόσεων 1.x, αφού επιτρέπουν την αυτόματη επικοινωνία μεταξύ δέκτη και διακοπτών. Στην έκδοση 2.0 έχουμε τη δυνατότητα σηματοδοσίας των περιφερειακών συσκευών προς τον δέκτη, δίνοντας συγκεκριμένες πληροφορίες (π.χ. συχνότητα τοπικού ταλαντωτή). Εδώ η αναγνώριση των περιφερειακών από τον δέκτη γίνεται αυτόματα, εάν φυσικά υποστηρίζει και αυτός το συγκεκριμένο πρωτόκολλο. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως δεν χρειάζεται να ρυθμίσουμε είσοδο για κάθε δορυφόρο, μιας και ο δέκτης αναλαμβάνει να το κάνει αυτόματα, συλλέγοντας πληροφορίες από τα περιφερειακά του.

DiSΕqC 2.1: Πρόκειται για την πιο εξελιγμένη μορφή του πρωτοκόλλου, μιας και αποτελεί συνδυασμό των εκδόσεων 1.1 και 2.0. Επιτρέπει την αμφίδρομη επικοινωνία δέκτη και διακοπτών συνδεόμενων έως και σε τρία επίπεδα μεταξύ τους. Κι εδώ θεωρητικά έχουμε την δυνατότητα σύνδεσης έως και 64 δορυφόρων.

Συνδεσμολογία
Στην εικόνα 1 βλέπετε μια τυπική συνδεσμολογία διακόπτη DiSΕqC για λήψη σήματος από τέσσερις δορυφόρους. Κάθε LNB που αντιστοιχεί σε έναν δορυφόρο, συνδέεται σε μία είσοδό του. Η σειρά με την οποία θα συνδεθούν τα LNB στην ταράτσα έχει άμεση σχέση με τις ρυθμίσεις που θα κάνουμε στον δέκτη μας (εκτός κι αν το όλο σύστημα λειτουργεί σε επίπεδο 2.0, οπότε οι θέσεις των δορυφόρων ανιχνεύονται αυτόματα από τον δέκτη). Εάν ο δεκτής μας υποστηρίζει DiSΕqC 1.1, τότε μπορούμε να οδηγήσουμε 16 δορυφόρους με την συνδεσμολογία που βλέπετε στην εικόνα 2. Εδώ έχουμε τέσσερις τετραπλούς διακόπτες DiSEqC 2.0, η έξοδος των οποίων οδηγείται στις εισόδους ενός τετραπλού διακόπτη DiSΕqC 2.1. Αυτός με τη σειρά του συνδέεται με τον δέκτη μέσω του καλωδίου της καθόδου. Η ρύθμιση των θέσεων LNB στον δέκτη, παρουσιάζει διαφορές που εξαρτώνται από το μοντέλο, αλλά σε γενικές γραμμές ακολουθεί την ίδια λογική. Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να είναι από πολύ απλή έως και να αποτελέσει έναν γρίφο για τον μέσο χρήστη. Στην απλούστερη μορφή μπορείτε να επιλέξετε ρύθμιση κεραίας DiSΕqC 1.1 και ορισμό δορυφόρων από το 1 έως το 16, ανάλογα με την σειρά που τα LNB είναι τοποθετημένα στους διακόπτες. Για παράδειγμα, η πρώτη τετράδα αντιστοιχεί στις θέσεις 1 έως 4, η δεύτερη τετράδα στις θέσεις 5-8 κ.ο.κ. Έτσι για το ένατο LNB πολύ απλά ρυθμίζουμε 9/16 (9 από 16) . Σε άλλη περίπτωση, υπάρχει ξεχωριστή ρύθμιση πόρτας για διακόπτη DiSEqC 1.1 από αυτήν για διακόπτη DiSEqC 1.0. Για παράδειγμα, για το ένατο LNB, που είναι το πρώτο της τρίτης τετράδας, ρυθμίζουμε για 1.0 πόρτα 1 και για 1.1 πόρτα 3. Σε μια πιο πολύπλοκης μορφής ρύθμιση, όπως σε ένα δέκτη Dreambox, θα θέταμε για το ίδιο LNB θέση Α/Α και uncommitted switch 3 από 16. Προσοχή! Σε δέκτες με παραπλήσιο τρόπο ρύθμισης για 16 εισόδους, χρησιμοποιούμε μόνο τις τέσσερις πρώτες θέσεις uncommited switch σε συνδυασμό με κάποια ρύθμιση για DiSEqC 1.0 (π.χ. θέση Α/Α ή πόρτα 1, για το ένατο LNB), έτσι ώστε να πετύχουμε τους 16 συνδυασμούς και κατ’ επέκταση τον ορισμό των 16 θέσεων LNB.

Στην πράξηΠέρα από την θεωρητική προσέγγιση που κάναμε προηγουμένως, στην πράξη θα αποκτήσετε μια πολύ διαφορετική εικόνα. Ακόμα και στην απλούστατη μορφή συνδεσμολογίας δυο LNB με διπλό διακόπτη DiSEqC 1.0, κάποιοι δέκτες αδυνατούν να συνεργαστούν με συγκεκριμένους διακόπτες, αμφίβολης κυρίως ποιότητας. Αποτέλεσμα της δυσχερούς αυτής συνεργασίας, είναι η ένδειξη απώλειας σήματος, έπειτα από αλλαγή καναλιών σε διαφορετικό δορυφόρο. Σε πιο πολύπλοκες συνδεσμολογίες, με δυνατότητα οδήγησης 16 δορυφόρων και άνω, η εγκατάσταση άκρως ποιοτικών υλικών είναι μονόδρομος. Ακόμη όμως και ποιοτικά υλικά να χρησιμοποιήσετε, μπορεί να σας… «κρεμάσει» ο δέκτης σας, αφού πολλοί από αυτούς που υπόσχονται DiSEqC 1.1, στην πράξη δεν το υποστηρίζουν χωρίς προβλήματα. Λίγοι δέκτες μπορούν να οδηγήσουν σωστά 16 δορυφόρους βασιζόμενοι σε πρωτόκολλο DiSEqC 1.1, ενώ ακόμα πιο σπάνια είναι η υποστήριξη περισσότερων δορυφόρων. Επίσης, ακόμα σπανιότερα θα συναντήσετε δέκτη που υποστηρίζει πρωτόκολλο επικοινωνίας 2.1. Σε περιπτώσεις πιο πολύπλοκων συνδεσμολογιών, με διαδοχικές συνδέσεις διακοπτών, μπορεί να ανακαλύψετε κάποιες ιδιομορφίες στη συμπεριφορά του δέκτη σας. Για παράδειγμα (που μου έχει συμβεί στην πραγματικότητα) μπορεί σε κάποια συγκεκριμένη πόρτα ο δέκτης να μην μπορεί να δει συγκεκριμένο δορυφόρο. Αλλάζοντας τον δορυφόρο με κάποιον άλλον, στην ίδια πόρτα μπορεί να τον βλέπει κανονικά. Κάτι αντίστοιχο, αλλά σε πιο μεγάλη έκταση, μπορεί να συναντήσετε χρησιμοποιώντας διακόπτη οκτώ θέσεων με οδήγηση βασισμένη σε πρωτόκολλο 1.2. Εκεί μπορεί να διαπιστώσετε περιπτώσεις ολικής αδυναμίας συνεργασίας διακόπτη και δέκτη. Γενικότερα, μην ξεχνάτε πως για να περάσουν σωστά οι εντολές DiSEqC (κυρίως σε πιο σύνθετες εγκαταστάσεις) θα πρέπει να χρησιμοποιείτε άριστης ποιότητας πιστοποιημένα καλώδια. Ένα μέτριο καλώδιο μπορεί να δημιουργήσει απρόβλεπτη συμπεριφορά στο διακοπτικό υλικό και την συνεργασία του με τον δέκτη σας.

Για να λειτουργήσει η εγκατάστασή σας σε επίπεδο πρωτοκόλλου DiSEqC 2.0 ή 2.1, θα πρέπει όλα τα εμπλεκόμενα υλικά να το υποστηρίζουν ανεξαιρέτως. Αυτό, αναγράφεται στους δέκτες, καθώς και στο διακοπτικό υλικό. Αντιθέτως, ενώ όλα τα σύγχρονα LNB υποστηρίζουν πρωτόκολλο επικοινωνίας 2.0, αυτό δεν πιστοποιείται με κάποιο λογότυπο. Σε περίπτωση που κάποιο από τα υλικά υποστηρίζει χαμηλότερο επίπεδο πρωτοκόλλου, τότε ολόκληρη η εγκατάστασή μας υποβιβάζεται στο χαμηλότερο επίπεδο. Στο καθαρά εγκαταστασιακό μέρος, οι διακόπτες αυστηρά θα πρέπει να τοποθετούνται μέσα σε στεγανά αδιάβροχα κουτιά, κάτι που προβλέπει συνήθως ο κατασκευαστής. Η χρησιμοποίηση πρεσαριστών βυσμάτων F θα ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο μιας κακής επαφής. Τέλος, οι διαδρομές των καλωδίων θα πρέπει να διατηρούν μια συμμετρία, αν θέλετε η εγκατάσταση σας να υπερέχει και στον τομέα της αισθητικής.