Έκθεση Digital News Report: Τα social media στην Ελλάδα

Πολύ ενδιαφέρουσα η ετήσια έκθεση Digital News Report του Ινστιτούτου Reuters για τη Μελέτη της Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

Ακόμα λιγότερη εμπιστοσύνη προς τα Μέσα Ενημέρωσης δηλώνουν πως έχουν οι Έλληνες, ενώ παράλληλα φαίνεται να αποφεύγουν την ενημέρωση αλλά και να αλλάζουν τον τρόπο που χρησιμοποιούν τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης για ενημερωτικούς σκοπούς. Αυτά είναι κάποια από τα βασικά ευρήματα του Digital News Report 2023 του Ινστιτούτου Reuters του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης που αφορούν στην Ελλάδα και δημοσιεύει για έκτη συνεχόμενη χρονιά η Διανέοσις.

Στην εμπιστοσύνη των Ελλήνων στα Μέσα Ενημέρωσης, στην ενεργή αποφυγή της ενημέρωσης και στις αλλαγές στο τοπίο της ενημέρωσης από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης εστίασε η φετινή έκθεση για την Ενημέρωση στο Διαδίκτυο (Digital News Report) του Ινστιτούτου Reuters του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, ευρήματα της οποίας δημοσιεύει για έκτη συνεχόμενη χρονιά η Διανέοσις.

Εμπιστοσύνη στις ειδήσεις
Ανάμεσα στις 46 χώρες του δείγματος της έκθεσης, η Ελλάδα έχει το χαμηλότερο ποσοστό ερωτηθέντων που απαντούν πως εμπιστεύονται «τις περισσότερες ειδήσεις τις περισσότερες φορές» (19%). Σε σχέση με τη μέτρηση του 2022, σημειώνεται μείωση 8 ποσοστιαίων μονάδων. Τα χαμηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης παρατηρούνται διαχρονικά στους ερωτηθέντες οι οποίοι αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί ή σε αυτούς που δεν θέλουν ή δεν γνωρίζουν πώς να τοποθετηθούν στον πολιτικό άξονα (αριστερά/δεξιά) – κατά κανόνα πολίτες με χαμηλό ενδιαφέρον για την πολιτική.

Φέτος η μείωση στην εμπιστοσύνη στις ειδήσεις σημειώθηκε ανάμεσα σε ερωτώμενους από όλο το πολιτικό φάσμα. Η μεγαλύτερη όμως σημειώθηκε ανάμεσα στους ερωτηθέντες που αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί (από 42% το 2022 σε 28% το 2023). H μείωση στην εμπιστοσύνη μπορεί να οφείλεται εν μέρει στη συζήτηση σχετικά με την ελευθερία του Τύπου με αφορμή την έκθεση των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα ή με την κάλυψη της υπόθεσης των υποκλοπών η οποία αφορούσε και δημοσιογράφους, όπως επισημαίνεται από τον ερευνητικό συνεργάτη του Ινστιτούτου Reuters, Αντώνη Καλογερόπουλου.

Αποφυγή ενημέρωσης
Παράλληλα, καταγράφονται στην Ελλάδα αρκετά υψηλά ποσοστά αποφυγής ενημέρωσης. Το 57% του δείγματος στη χώρα απαντά πως αποφεύγει ενεργά μερικές φορές ή συχνά την ενημέρωση, το μεγαλύτερο ποσοστό στο δείγμα 46 χωρών μαζί με τη Βουλγαρία. Τα θέματα με τα μεγαλύτερα ποσοστά αποφυγής έχουν να κάνουν με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (38%) και τα αθλητικά (35%). Ακολουθούν ειδήσεις που σχετίζονται με το αστυνομικό ρεπορτάζ και εγκλήματα (34%), τη στιγμή που έχει αυξηθεί ο χώρος που αφιερώνεται σε αυτές τις ειδήσεις στα ελληνικά Μέσα Ενημέρωσης. Τα θέματα με τη λιγότερη ενεργή αποφυγή σχετίζονται με την επιστήμη και την τεχνολογία (7%) και τις τοπικές ειδήσεις (7%).

Κατακερματισμός στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης
Η αδιαμεσολάβητη ενημέρωση απευθείας από τις ιστοσελίδες και τις εφαρμογές Μέσων Ενημέρωσης έχει μειωθεί πολύ τα τελευταία χρόνια, ενώ έχει αυξηθεί η ενημέρωση μέσω ψηφιακών πλατφορμών (ΜΚΔ, μηχανές αναζήτησης). Μόλις το 20% των χρηστών του διαδικτύου άνω των 35 ετών προτιμούν να ενημερώνονται διαδικτυακά απευθείας από τα Μέσα Ενημέρωσης (με επίσκεψη στην κεντρική τους σελίδα ή στην εφαρμογή τους), ενώ στους νεότερους χρήστες (18-35 ετών) αυτό το ποσοστό έχει μειωθεί στο 8% από το 24% του 2016.

Επιπλέον, το τοπίο της χρήσης ΜΚΔ για ενημερωτικούς σκοπούς (ανάγνωση, παρακολούθηση βίντεο, σχολιασμό, ή διαμοιρασμό ειδήσεων) είναι πλέον κατακερματισμένο. Το 2016 στην Ελλάδα, περίπου 2 στους 3 χρήστες του διαδικτύου χρησιμοποιούσαν το Facebook για ενημέρωση (68%), ενώ σήμερα το χρησιμοποιούν λιγότεροι από τους μισούς (46%). Άνοδος καταγράφεται στη χρήση μέσων ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το Viber και το Facebook Messenger. Παράλληλα, παρατηρείται άνοδος στη χρήση ΜΚΔ που βασίζονται κυρίως στην εικόνα και σε προσωπικότητες: το Instagram (18%) και το TikTok (9%).

Οι αλλαγές στο τοπίο της χρήσης Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης για ενημέρωση φέρνουν και αλλαγές στις πηγές των ειδήσεων. Οι χρήστες του Twitter και του Facebook λένε πως σε αυτές τις πλατφόρμες βρίσκουν ειδήσεις κυρίως από παραδοσιακά MME, εναλλακτικά ΜΜΕ και απλούς χρήστες που σχολιάζουν ειδήσεις. Όμως, στα ΜΚΔ που βασίζονται κυρίως στην εικόνα, όπως το Instagram, το TikTok και το YouTube, τον κύριο λόγο σχετικά με την ενημέρωση έχουν οι προσωπικότητες των ΜΚΔ (λ.χ. influencers, επώνυμοι) ή και απλοί χρήστες, μεγάλο μέρος των οποίων τα χρησιμοποιούν με στόχο να αποκτήσουν μεγαλύτερο κοινό.

Η έρευνα
Η ετήσια έρευνα Digital News Report 2023 διεξήχθη το 2023 σε 46 χώρες. Το δείγμα είναι αντιπροσωπευτικό του πληθυσμού κάθε χώρας που διαθέτει σύνδεση στο διαδίκτυο (στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό είναι 79%) και όχι αντιπροσωπευτικό του συνολικού πληθυσμού. Στην Ελλάδα το δείγμα φέτος ήταν 2.023 άτομα. H δημοσκόπηση πραγματοποιήθηκε από τα μέσα του Ιανουαρίου μέχρι τις αρχές Φεβρουαρίου του 2023.

Συνοπτικά μερικά από τα στοιχεία της έρευνας.

• Το 2016 στην Ελλάδα, περίπου 2 στους 3 χρήστες του διαδικτύου χρησιμοποιούσαν το Facebook για ενημέρωση (68%). Σήμερα το χρησιμοποιούν λιγότεροι από τους μισούς (46%).
• Το YouTube παραμένει σταθερό στα ποσοστά του.
• Υπάρχει άνοδος στο Viber και το Messenger για σχολιασμό και διαμοιρασμό ειδήσεων σε διαδικτυακές συνομιλίες.
• Ανοδος της χρήσης Instagram (18%) και TikTok (9%), των social media δηλαδή που βασίζονται κυρίως στην εικόνα και σε προσωπικότητες (influencers, celebrities, επώνυμοι).
• Το Twitter έχει ένα σταθερά μικρό κοινό το οποίο αποτελείται κυρίως από πολιτικούς, δημοσιογράφους και πολιτικά πολωμένο κοινό.
• Στις ηλικίες 18-24 το Facebook έχει πέσει από το 75% του 2016 στο 27% τώρα. Πλέον προτιμούν Instagram (34%), YouTube (26%) και TikTok (19%).
• Οι χρήστες του Twitter και του Facebook προτιμούν ειδήσεις κυρίως από παραδοσιακά και εναλλακτικά ΜΜΕ.
• Οι χρήστες του Instagram, του TikTok και του YouTube, ενημερώνεται κυρίως από μη επαγγελματίες προτιμώντας τις προσωπικότητες των ΜΚΔ (λ.χ. influencers, επώνυμοι). Τα νέα social media αποδεικνύονται ακόμα λιγότερο προνομιακός χώρος για τα παραδοσιακά MME.
• Μόλις το 8% στις ηλικίες 18-35 ετών ενημερώνεται απευθείας από τα ΜΜΕ μπαίνοντας στην homepage τους.

Πηγή: https://www.e-tetradio.gr/ | https://marketingweek.gr/