Πραγματικό «χαστούκι», κυρίως προς την Κομισιόν αλλά και προς την ιδιοκτησία του Euronews, αποτελεί η ειδική έκτακτη έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον «πανευρωπαϊκό» τηλεοπτικό σταθμό.
Και αυτό γιατί, με λίγα λόγια, ενώ το Euronews είναι ένα εμπορικό κανάλι, καταφέρνει με μια ιδιαίτερη διαδικασία να χαρακτηρίζεται ως δημόσια υπηρεσία από την ίδια την Κομισιόν, όταν κανένα κράτος μέλος δεν έχει δώσει σε αυτή την ανώνυμη εταιρεία καθεστώς δημόσιας υπηρεσίας (όπως για παράδειγμα κάνουν οι χώρες μέλη με τα εθνικά ραδιοτηλεοπτικά κρατικά ή δημόσια δίκτυα).
Οι ευρωπαίοι ελεγκτές δεν διαπιστώνουν κακοδιαχείριση, αλλά διατυπώνουν ευθέως ερωτήματα και επιφυλάξεις για τον τρόπο που ελέγχει η Επιτροπή την απόδοση των χρημάτων που δίνει και αμφιβάλει αν υπάρχει ουσιαστική αξιολόγηση με δείκτες ποιότητας, καθώς οι αριθμοί δεν δείχνουν ότι οι πολίτες ενημερώνονται από το Euronews σε όλη την Ευρώπη.
Με άλλα λόγια οι ευρωπαίοι ελεγκτές υποστηρίζουν ότι, όσον αφορά τις επιχορηγήσεις στο Euronews, δεν υπάρχει κεντρικός έλεγχος και λογοδοσία επί του ύψους των χρημάτων που δίνονται, των στόχων που υπηρετούνται και των αποτελεσμάτων που παράγονται!
Συγκεκριμένα σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, η στήριξη της ΕΕ βοηθά το Euronews να διευρύνει την κάλυψη των ευρωπαϊκών υποθέσεων, αλλά η χρηματοδότηση πρέπει να παρακολουθείται καλύτερα.
Η στήριξη της ΕΕ με 24,5 εκατομμύρια ευρώ ετησίως κατά μέσο όρο βοήθησε το Euronews να αναπτύξει ένα μοναδικό επιχειρηματικό μοντέλο και να εκπέμπει προγράμματα σχετικά με τις υποθέσεις της ΕΕ σε διάφορες γλώσσες, σύμφωνα με μια νέα ταχεία επισκόπηση υπόθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Ωστόσο, τονίζεται στην ανακοίνωση των ευρωπαίων ελεγκτών, οι περισσότεροι πολίτες της ΕΕ δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτήν, καθώς το κανάλι δεν είναι δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας σε κανένα κράτος μέλος.
Επιπλέον, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ελλείψεις στον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί τις επιδόσεις του Euronews σε σχέση με τους συμφωνημένους στόχους και τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί.
Το Euronews δημιουργήθηκε το 1993 από δέκα ευρωπαϊκούς δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας και ολοκλήρωσης και η ΕΕ έχει παράσχει οικονομική υποστήριξη από τότε.
Τα τελευταία χρόνια, άλλαξε τη δομή της ιδιοκτησίας του, αποκτώντας ιδιώτες επενδυτές.
Οι ελεγκτές ανέλυσαν τη χρηματοδότηση του καναλιού από το 2014 έως το 2018 και τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή παρακολούθησε τη συμφωνία εταιρικής σχέσης με το Euronews για την περίοδο 2017 έως 2020.
Η χρηματοδότηση από την ΕΕ αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του εισοδήματος της Euronews και αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του ετήσιου κύκλου εργασιών της, λένε οι ελεγκτές.
Οι συμβάσεις της με την Επιτροπή μεταξύ 2014 και 2018 ανήλθαν σε 122 εκατ. Ευρώ, κατά μέσο όρο 24,5 εκατ. Ευρώ ετησίως.
Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι το Euronews δεν μπορεί να διατηρήσει τη γεωγραφική και γλωσσική του κάλυψη χωρίς τη στήριξη της ΕΕ.
Ωστόσο, προειδοποιούν ότι οι περισσότεροι πολίτες της ΕΕ δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτό, καθώς το κανάλι δεν μεταφέρεται σε όλα τα δίκτυα – καλωδιακά, δορυφορικά και ψηφιακά επίγεια.
«Η ΕΕ παρέχει μια σημαντική πηγή εσόδων σε ένα τηλεοπτικό κανάλι που είναι κυρίως ιδιωτικό», δήλωσε ο Mihails Kozlovs, μέλος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου που είναι αρμόδιος για την έκθεση.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να επαληθεύει ετησίως αν το Euronews συμμορφώνεται με τις δεσμεύσεις για τη διατήρηση της συντακτικής της αμεροληψίας και μιας ευρωπαϊκής προοπτικής. Δεν βρήκαμε ωστόσο κανένα επίσημο σύνδεσμο μεταξύ αυτών των δεσμεύσεων και των κριτηρίων της Επιτροπής για την ανάθεση των πόρων κάθε χρόνο.»
Κανένα κράτος μέλος δεν χορήγησε στο Euronews εντολή δημόσιας υπηρεσίας και καμία δεν του παρέχει άμεση χρηματοδότηση. Μετά από μια ανεξάρτητη εκτίμηση ότι το κανάλι εκτελεί καθήκοντα δημόσιας υπηρεσίας, η Επιτροπή το θεωρεί εξειδικευμένο οργανισμό γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στον τομέα της πληροφόρησης.
Ως εκ τούτου, από το 2010 η Επιτροπή υπέγραψε συμφωνίες εταιρικής σχέσης με το Euronews και του χορηγεί επιχορηγήσεις – χωρίς πρόσκληση υποβολής προτάσεων – σύμφωνα με τους δημοσιονομικούς κανόνες της ΕΕ που ίσχυαν τότε. Ωστόσο, οι κανόνες αυτοί άλλαξαν το 2018.,
Η Επιτροπή εισήγαγε ένα πλαίσιο αναφοράς σχετικά με τις επιδόσεις για τη χρηματοδότηση του Euronews. Ωστόσο, δεν διαθέτει σύστημα για να εξακριβώσει εάν το Euronews επιτυγχάνει τους στόχους που συμφωνήθηκαν στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης.
Η Επιτροπή, τονίζει το ΕΕΣ, δεν διαθέτει επίσης κανένα επίσημο μηχανισμό για τον συντονισμό των συγκεκριμένων συμβάσεων που υπογράφουν οι υπηρεσίες της με το Euronews.
Αυτό μειώνει τη διαφάνεια της χρηματοδοτικής στήριξης που παρέχεται στο Euronews και της λογοδοσίας, όπως λένε οι ελεγκτές.
Πρώτες Αντιδράσεις
Στελέχη του Euronews σχολίαζαν ότι το σύνολο της χρηματοδότησης από την ΕΕ είναι απολύτως σύμφωνο με το θεσμικό πλαίσιο και ότι η συμφωνία με την Επιτροπή τηρείται στο ακέραιο. Βέβαια οι παρατηρήσεις των ελεγκτών αναφέρουν ότι το πλαίσιο άλλαξε πρόσφατα και ότι η σύμβαση δεν είναι επαρκής αλλά σε αυτό δεν υπήυρξε σχόλιο. Επιπλέον παράγοντες του καναλιού σημείωναν ότι δημοσιοποιούν όλα τα οικονομικά στοιχεία και ότι απολογούνται τόσο δημοσίως όσο και στην Κομισιόν και για την ποιότητα και για τα κόστη. Επιπλέον, από την πλευρά του Euronews τονίζεται ότι πουθενά στην έκθεση δεν υπάρχει η παραμικρή αναφορά στα θέματα ποιότητας της ενημέρωσης, γεγονός που αποδεικνύει κατ’ αυτούς τη δημοσιογραφική αμεροληψία και τη τέλεια ενημερωτική λειτουργία του σταθμού. Βέβαια οι ευρωπαίοι ελεγκτές δεν μπορούν να το ελέγξουν αυτό….
Κύκλοι της Κομισιόν σχολίαζαν ότι το βασικό εύρημα της έκθεσης είναι το γεγονός πως η χρηματοδότηση της Κομισιόν έχει βοηθήσει αποτελεσματικά το Euronews και ότι οι πουλυγλωσσικές εκδόσεις δεν θα ήταν διαθέσιμες χωρίς την κοινοτική συμβολή. Βέβαια αυτό δεν απαντά στα ερωτήματα για την αποδοτικότητα των πόρων, όταν δαπανάται το 80& ενός προϋπολογισμού σε έναν φορέα, αλλά επί αυτού δεν θα μπορούσε να τοποθετηθεί ένας εκπρόσωπος της Κομισιόν καθώς καλύπτεται από τον ρόλο του ως εκτελεστικού (και όχι νομοθετικού) βραχίονα της Ένωσης.
Μερικά αντικειμενικά στοιχεία επισκόπησης του Euronews από την έκθεση του ΕΕΣ
Το Euronews είναι ένας από τους 140 ειδησεογραφικούς τηλεοπτικούς σταθμούς στην Ευρώπη. Περιγράφεται ως ένας διεθνής τηλεοπτικός ειδησεογραφικός σταθμός, μεταδιδόμενος σε πολλές διαφορετικές γλώσσες, του οποίου κύριος στόχος είναι η παρουσίαση της παγκόσμιας επικαιρότητας από ιδιαίτερη σκοπιά και η μετάδοσή της σε ολόκληρο τον κόσμο μέσω διακρατικών και ειδικά προσαρμοσμένων διαύλων. Τα προγράμματα του σταθμού εστιάζουν σε ένα παγκόσμιο τηλεοπτικό κοινό και η δημοσιογραφική του ατζέντα περιλαμβάνει θέματα παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Ο σταθμός εκπέμπει σε οκτώ ενωσιακές (μεταξύ αυτών και τα ελληνικά από το 2012) και τέσσερις μη ενωσιακές γλώσσες. Οι κύριοι ανταγωνιστές του είναι οι σταθμοί Deutsche Welle (DW), France 24, Al Jazeera, i24News, RT, BBC World News (που ανήκει στο BBC) και CNN5. Ωστόσο, δεν υπάρχουν πολλά αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με το τηλεοπτικό κοινό του Euronews, όπως και άλλων διεθνών ειδησεογραφικών τηλεοπτικών σταθμών, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους της συγκέντρωσής τους.
Από τη δημιουργία του σταθμού και έως το 2015, το μετοχικό του κεφάλαιο κατείχε όμιλος δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που ήταν μέλη της EBU (μεταξύ αυτών και η ελληνική ΕΡΤ). Λόγω της μείωσης των χρηματοδοτικών εισφορών των μετόχων του, ο Euronews αναγκάστηκε να αναζητήσεις νέους εταίρους, προκειμένου να διατηρήσει και να αναπτύξει περαιτέρω τις δραστηριότητές του. Ήταν η στιγμή κατά την οποία η Media Globe Networks (MGN), μια ιδιωτική εταιρεία με έδρα στο Λουξεμβούργο που ανήκει στην οικογένεια του Αιγύπτιου Μεγιστάνα Sawaris, απέκτησε το 53 % του μετοχικού κεφαλαίου του σταθμού. Δύο χρόνια αργότερα, το 2017, ο βορειοαμερικανικός ιδιωτικός ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός NBC απέκτησε το 25 % του μετοχικού κεφαλαίου και η MGN αύξησε τη συμμετοχή της στο 60 %, με αποτέλεσμα το μερίδιο των ευρωπαϊκών ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και τοπικών αρχών να περιορίζεται σήμερα στο 15 %.
Από τα οικονομικά στοιχεία του Euronews προκύπτει ότι τα έσοδά του προέρχονται κυρίως από τις διαφημίσεις και τις συμβάσεις που έχουν συναφθεί με την Επιτροπή στο πλαίσιο της ΣΠΕΣ. Μεταξύ 2014 και 2017, οι πληρωμές της Επιτροπής προς τον Euronews αυξήθηκαν, από το 30% στο 38% του ετήσιου κύκλου εργασιών του σταθμού.
